Ieren duwen Europa in crisis

De inzet

Het verdrag van Lissabon – ook wel het Europese Hervormingsverdrag genoemd – is essentieel om het Europa met 27 lidstaten efficiënt draaiende te houden. Het verdrag geeft de Unie een krachtige voorzitter en minister van Buitenlandse Zaken. Ook wordt het vetorecht van de lidstaten beperkt, terwijl de bevoegdheden van het Europese parlement verruimen.

Het verdrag is het alternatief voor de Europese grondwet, die eerder werd gekelderd, ook al na referenda in Nederland en Frankrijk. Het nieuwe verdrag kan echter pas van kracht worden als het door alle 27 lidstaten geratificeerd wordt.

Ierland was het enige land dat het risico nam het ingewikkelde werkstuk aan zijn bevolking voor te leggen. Het moest wel, want de Ierse grondwet vereist dat elk EU-verdrag aan een referendum wordt onderworpen. In de andere lidstaten beslist het parlement. In achttien landen ging het parlement al akkoord. België moet nog ratificeren.

Waarom nee?
Het Europese lidmaatschap heeft Ierland in een recordtijd uit de armoede gehaald. Het nee tegen het verdrag roept daarom vragen op.

De steun voor goedkeuring was vooral te zien in de betere buurten van Dublin. In de welvarende zuidelijke voorsteden behaalde het ja-kamp 63 procent. Maar de arbeiderswijken stemden bijna unaniem tegen. Hetzelfde gold voor het platteland. Anders gezegd: tegenstanders zijn vooral de groepen die of minder geprofiteerd hebben van de economische boom of sneller de concurrentie voelen van de grote groepen buitenlanders, Polen vooral, die in Ierland een nieuw leven begonnen.

Ook illustreert het debacle opnieuw de grote kloof tussen Europa en de burger. Tegenstanders van de Unie zeiden dat kiezers geen vertrouwen hebben in hun politieke elite, of het nu in Dublin is of in Brussel. ‘Dit is een enorme klap in het gezicht van het politieke establishment. Het laat zien dat er enorm wantrouwen heerst onder de gewone werkende mensen’, zei Joe Higgins, het enige lid van de Socialistische Partij in het parlement.

 En wat nu?
De Europese ministers van Buitenlandse Zaken hadden vooraf afgesproken dat de overige lidstaten gewoon doorgaan met het ratificeren van het verdrag. Dat beklemtoonde gisteren nog commissievoorzitter Barroso. Het zoeken naar uitwegen zal moeten wachten tot de EU-top van december. In alle geval zal Ierland in een vreemde uitzonderingspositie komen te staan.

De Belgische minister van Buitenlandse Zaken Karel De Gucht betreurt de afwijzing. Maar volgens hem betekent dit niet dat de Ieren de Europese constructie verwerpen. Het is in zijn ogen veeleer een zoveelste bewijs dat er een hervorming van de Europese instellingen nodig is om zo de werking van Europa transparanter en begrijpelijker te maken.