'Binnen vijf jaar scannen we de hersenen van elke sollicitant'

Met een hersenscan blijft niets verborgen van het gedrag van de mens. Het hersenonderzoek is al een flink eind gevorderd in het opsporen van bijvoorbeeld autistisch of psychopathisch gedrag. Professor Willem Verbeke van de Erasmus Universiteit in Rotterdam onderzoekt het gedrag van mensen en hun emotionele intelligentie aan de hand van fMRI-scans. fMRI staat voor functional Magnetic Resonance Imaging. Het laat de artsen en wetenschappers toe de werking van de hersenen te bekijken op een heel klein gebied.

'Bepaalde deeltjes van de hersenen zijn actiever wanneer ze informatie verwerken. Bij autisten merken we dat bepaalde delen van de hersenen dan niet actief worden. Personen met een hoge intelligentie vertonen autistische trekjes', zegt Verbeke.

Mensen met een hoge IQ zijn daarom niet het meest geschikt voor een bepaalde job. Daarentegen bieden personen met een hoge emotionele coëfficiënt (EQ) meer kans op succes in het bedrijfsleven. Het is Verbeke te doen om het opsporen van bepaalde disfuncties bij een sollicitant zoals psychopathisch gedrag. 'Mensen die een hoge functie gaan bekleden, zouden eerst moeten worden gescand', meent de hoogleraar.

Volgens Verbeke zullen bedrijven de komende vijf jaar almaar meer sollicitanten aan een hersenscan onderwerpen. Sociale intelligentie, verkooptalent en leiderschap zitten namelijk in het brein gebakken. Maar tot nu toe werden de hersenscans uitsluitend op vrijwilligers uitgevoerd. De onderzoeker heeft het niet begrepen op het big brothersfeertje rond zijn breinonderzoek. 'Ik zou mezelf nooit voor een werkgever in de scanner laten leggen', schreef De Telegraaf in een interview in 2007.

De hersenscan gebruiken voor sollicitaties is omstreden. 'Het afnemen van een hersenscan bij sollicitanten is volstrekt onwettelijk. De Wereldgezondheidsorganisatie zou dergelijk onderzoek wereldwijd moeten verbieden. Er zijn grenzen aan het ontluisteren van de menselijke persoonlijkheid', zegt Roger Blanpain, emeritus KUL-hoogleraar arbeidsrecht. 'Deze aanpak is strijdig met de privacy en ook met de wet op discriminatie op basis van huidige of toekomstige gezondheidstoestand bij sollicitatie.'

In ons land worden resultaten van hersenscans voor dergelijke doeleinden niet onderzocht. 'Dit gaat me echt te ver. Een dergelijke ontwikkeling voor het rekruteren van werknemers vind ik niet wenselijk. Ik kan me niet inbeelden dat dit een gangbare praktijk zou worden. De hoogtechnologische aanpak zal ongetwijfeld bepaalde informatie opleveren maar er spelen nog andere factoren mee bij het kiezen van de meest geschikte kandidaat. Hersenscan vind ik kort door de bocht', zegt Jan Denys, woordvoerder van de uitzendkantoren Randstad.