Kleuter-gsm waakt over uw kroost

De Firefly is een gsm voor kleuters die de geruststellende gloed van een nachtlampje verspreidt. Als er gebeld wordt, lichten de vijf toetsen oranje op. De Buddy Bear krijg je in snoezig pluche. Deze knuffelbeer kan vier ingestelde nummers bellen en papa en mama kunnen hem ook bezigen als babyfoon. Prijs: 130 euro. In onze winkels zul je die hebbedingetjes moeilijk vinden, maar bestellen kan altijd via het internet.

Na de senioren en de moslims moeten nu ook de kleuters massaal met een aangepaste gsm aan het bellen gebracht worden. In België heeft al zestig procent van de 11- tot 14-jarigen een mobiele telefoon. Veel kinderen krijgen hun eerste gsm met hun plechtige communie, binnen tien jaar zou dat al met de eerste communie kunnen gebeuren. In Groot-Brittannië zou nu al een op de vier kinderen onder tien jaar met een mobieltje rondlopen. Ook in Nederland lijkt de strijd om de allerkleinsten volop losgebarsten.

Helpdesk voor i-kids

Wat moeten achtjarigen eigenlijk met een eigen gsm? Hun wereld is zo klein. Dat beseft de industrie ook, en dus benadrukt ze de symboolwaarde van de gsm als virtuele oppas in het gezin. Ook al hebben mama en papa het nog zo druk, de kroost is dankzij de gsm altijd bereikbaar. Al is het maar om te melden dan ze vergeten zijn hun brooddoos mee te nemen naar school.

Het Nederlandse bedrijf KPN kwam dit najaar zelfs met een zoekmobieltje op de markt. Dankzij de technologie van het Global Positioning System weten bezorgde ouders altijd waar hun schat zich bevindt. Je kunt zelfs een ‘veilige zone’ instellen waarbinnen hij moet spelen. Waagt de kleuter zich verder, dan word je onmiddellijk gewaarschuwd met een sms-je. Het i-kids-mobieltje van KPN is ook uitgerust met een alarmknop. Voelt je kleinste zich belaagd, dan krijgt hij meteen papa of mama aan de lijn. Als die niet beschikbaar zijn, wordt hij opgevangen door een helpdesk voor i-kids.

Prijs van al dat moois: 129 euro, plus een abonnementsgeld van 15 euro per maand. Gemoedsrust is niet goedkoop. En dan is het nog maar de vraag of KPN bange ouders meer dan een illusie van controle verschaft. GPS-technologie werkt alleen buitenshuis. Raak je je kind in het winkelcentrum kwijt, dan kun je er niets mee aanvangen. Bovendien maken kinderen hun gsm weleens vaker zoek of ze zetten hem per ongeluk af. En dan is het pas echt paniek: Big Momma heeft gefaald.

Angst doet kopen, zeker als het om kinderen gaat. In de Verenigde Staten dragen zelfs kleuters op een driewieler een valhelm. Wie zijn kleine vrij laat ravotten, staat binnen de kortste keren als onverantwoordelijke ouder te boek. Bezorgde Amerikaanse ouders bewaken hun kroost met webcams, thuis en in de crèche. Het allernieuwste snufje in gezinsbewakingstechnologie zijn elektronische klikkertjes, de zogenaamde radio frequency identification tags of RFIT’s. In Europa gebruiken wij die om gevangenen met huisarrest te controlerenof als een mogelijk alternatief voor de streepjescode in warenhuizen. In de Verenigde Staten naaien ze de tags in pyjama’s en rugzakjes, zodat kinderen geen moment uit het oog verloren worden in de boze buitenwereld. Je hebt er armbanduurwerken met GPS-positiebepaling en teddybeertjes die uitgerust zijn met software voor gelaatsherkenning.

Niets lijkt te gek om bange ouders gerust te stellen. Een bedrijf in San Diego brengt Home Alarm op de markt. Piepkleine identificatieplaatjes worden als een digitaal identiteitsbewijs in de kleren van de kleuter genaaid. Vervolgens worden ramen, deuren en tuinhekken met sensoren beveiligd. Als een ontvoerder het kind buiten de perimeter brengt, gaat een alarm af. Ook chique privé-kleuterscholen hebben zich al met Home Alarm uitgerust.

Het Britse bedrijf Globalpoint Technologies lanceerde in november zijn Personal Companion: een elektronische armband die onder de kleding wordt verborgen. Dankzij GPS kun je op elk ogenblik, op twee meter nauwkeurig, nagaan waar je kind zich bevindt. Raakt het in de problemen, dan hoeft het maar in de armband te knijpen om meteen via gsm met zijn ouders in contact te staan.

Splashbuzzer

En het kan nog gekker. Vanuit Frankrijk komt tot ons het verdrinkingspreventiesysteem Splashbuzzer: een apparaat dat ouders waarschuwt zodra hun kind met water in aanraking komt. Het kind krijgt een elektronisch halssnoer om, pa en ma dragen een alarmbox mee op uitstap. Die box gaat ook trillen en piepen zodra de peuter zich buiten een bereik van dertig meter begeeft.

De openingspagina van splashbuzzer.nl toont een klein meisje dat haar ballon nahollend in het zwembad dreigt te vallen. ,,Verdrinking is een van de belangrijkste oorzaken van dodelijke ongevallen bij kinderen tussen 1 en 4 jaar’’, waarschuwt de tekst. ,,Enkele seconden onoplettendheid zijn al genoeg om een kind in het water te doen terechtkomen. Het kan in minder dan drie minuten sterven.’’

Een fraai voorbeeld van ‘marketing van de angst’, vindt Jan Van Gils, directeur van de vzw Kind en Samenleving.: ,,Natuurlijk zijn ouders bezorgd om hun kinderen, maar die bezorgdheid mag niet tot een obsessie worden. We zien tegenwoordig overal gevaar: in chips, in speeltuigen, in het verkeer. In werkelijkheid zijn kinderen nog nooit zo veilig geweest. Het hedendaagse beeld van het kwetsbare kind zegt meer over de angsten van de ouders dan over de werkelijkheid. Onze cultuur heeft het steeds lastiger om met de risico’s van het leven om te gaan. En de child scare-commercie speelt daar gretig op in.’’

Kunnen kleutermobieltjes met alarmknoppen en GPS het leven van onze kleine schatten veiliger maken? ,,Ik heb de indruk dat ze vooral bedoeld zijn om ouders gerust te stellen’’, zegt Van Gils. ,,En dat is de omgekeerde wereld: het zijn de ouders die hun kinderen moeten geruststellen en hen vertrouwen in hun omgang met de wereld geven. Bange ouders maken bange kinderen en dat is een slechte zaak.’’

Ouders moeten hun kinderen weerbaar maken in plaats van ze te overbeschermen, vindt Van Gils. ,,Vanaf een jaar of vijf gaan kinderen op zoek naar hun eigen identiteit. Dat kan alleen als ze loskomen van hun ouders. Ze verkennen hun grenzen en leren zo, met scha en schande, op hun eigen benen te staan. We moeten kinderen ruimte geven om zichzelf te ontdekken. Je kunt niet leren fietsen zonder te vallen, leren zwemmen zonder angst om te verdrinken – de enige manier om kinderen te wapenen tegen de risico’s van het leven is hen ermee leren omgaan, niet hen af te schermen. Denk aan het verhaal De kleine prins van Saint Exupéry. De prins bewaart zijn roos veilig onder een glazen stolp. Fout, zegt de vos, je moet hem juist weerbestendig proberen te maken. Zo is het ook met kinderen. Omgaan met risico’s is een deel van het leven.’’ (GR)