Kerstfeest met de familie: is een oude traditie nog van tel?

De essentie van feesten in familie moet het samenkomen zijn, en het plezier. Niet de menukaart en de obligate champagne

Denk eens terug aan je kinderjaren en wat je toen fijn vond. Daar zitten meestal de verjaardagsfeestjes, sinterklaas en het kerstfeest tussen. Lekker eten, veel lachen, geschenkjes uitwisselen: het maakte er allemaal deel van uit. Toen je ouder werd, was het fijn samen te zitten met neven en nichten en geheimpjes uit te wisselen of kritische gesprekken te houden over de ouders. Veel families bouwen hun eigen tradities op. Naast de grote feesten waaraan iedereen meedoet, spreken ze over 'ons Ardennenweekend' of 'de jaarlijkse vriendenreis'. Het maakt onze familie een beetje uniek. Zitten we samen met vrienden, dan vertellen we hoe ze 'bij ons' feesten. Komt een lief mee met de dochter, dan zal hij ingewijd worden in de heilige rituelen die deze familie maken tot wat ze is. Tieners twijfelen wel eens of ze hier nog aan willen deelnemen, maar enkele jaren later spreken ook zij al over tradities die ze later graag zouden voortzetten.

Anderzijds: als er iets misloopt met de familie, is het ook te voelen op die feesten. Echtscheiding, een overleden kind, slaande ruzie tussen broer en zus: het verstoort de sfeer. Ineens is er twijfel. Kunnen we nog samenkomen? Zou dat niet te pijnlijk zijn? Als een 'nieuw' stiefkind plots zegt: 'Ik vind het flauw hoe jullie feesten, bij mijn mama was dat plezanter', leer je dat tradities ook verdriet kunnen geven. Het is niet evident voor een kind zomaar de gewoonten van anderen over te nemen. Toon dat je daar soepel in bent en dat je graag inspiratie opdoet bij anderen. Zet de traditie dus niet stop maar pas je formule aan. Tieners zijn het vaak terecht beu aan een kindertafel te moeten zitten. Daar voelen ze zich te volwassen voor! Dit is hét moment om de boel eens door elkaar te halen en alle familieleden kriskras door elkaar te plaatsen, zodat de verschillende generaties met elkaar in gesprek treden. Of om de klassieke grote eettafel te vervangen door kleine tafels, een feest in caféstijl zeg maar. Om het halfuur rinkelt de bel en moeten alle gasten verhuizen, zodat iedereen kan praten met iedereen.

Tieners doorlopen bovendien fasen waarin ze zeer principiële keuzes maken. Plots zijn ze vegetariër en kokhalzen ze van de traditionele fazant op de feesttafel. Niet zelden tonen volwassenen dan hun rigiditeit. 'We eten al fazant van bij grootmoeder en dat zal zo blijven!' Niet meteen een groot teken van je bewustzijn van de nieuwe tijd. De essentie van feesten in familie moet het samenkomen zijn, en het plezier. Niet de menukaart en de obligate champagne. Misschien wil de jeugd wel de keuken bezetten en moeten ze de oudere generatie maar eens verrassen? Blij zijn dat ze het doen, en met mildheid hun veggieburger binnenspelen in plaats van de traditionele reerug: dát is tonen dat het je echt te doen is voor de sfeer van Kerstmis.

Naast de formule van het feest kan ook de datum waarop gevierd wordt, een struikelpunt zijn. 'Wij hebben kerstavond altijd thuis gevierd, dus je bent die avond bij ons', geeft conflict met Jessie die dan wil gaan helpen bij een project voor thuislozen. En wat moet Lode doen, die sinds de nieuwe gezinnen van zijn gescheiden ouders over vier adressen beschikt om kerstavond te gaan vieren? Wat moet primeren, is dat je de familie zo ruim mogelijk aanwezig hebt, een datum mag geen breekpunt zijn. Trouwens, wat geschenkjes een paar dagen eerder of later is ook best leuk.

Kortom, feesten met je gezin en familie is ontzettend belangrijk, er is reden om vast te houden aan tradities. Maar voor de vorm geldt dat het feest moet tonen dat het van en voor mensen van goede wil is. Open je hart en laat de datum, de menukaart en de tafelzetting schuiven met de leeftijden en de wensen van de jonge gasten. De compensatie is onschatbaar: voortleven in hun herinnering als niet te missen momenten!

In 'De Opvoedingsdokter' gaat de bekende kinder- en jeugdpsychiater Peter Adriaenssens wekelijks in op een lezersvraag over opvoeden. Peter Adriaenssens is de auteur van verscheidene klassiekers over het opvoeden van kinderen.