Het geheim van sinterklaas...

Ineens is dat besef er dat je ouders wel eens iets uit te leggen kunnen hebben

Kinderen zijn dol op geheimen. Iets mogen weten dat een ander niet weet: sinterklaas en Kerstmis zijn daarvoor gedroomde oefentijd. Met mama geheimzinnig doen over een pakje voor papa en omgekeerd. Jonge kinderen praten hun mond meteen voorbij, zij hebben nog niet door hoe ze het moeten aanpakken. In de basisschool schiet de geheimhouding goed op en nemen ze je al echt in het ootje. Wanneer begint hen dat aardig te lukken? Op het moment dat het sintengeheim voor hen doorzichtig wordt. Dat is voor de meeste kinderen een kantelmoment in hun ontwikkeling: ineens is dat besef er dat je ouders wel eens iets uit te leggen kunnen hebben. De meeste ouders herinneren zich dat moment zelf ook nog heel goed. Het blijft ons bij.

Dat is het mooie van het verhaal van sint en piet. Het behoort tot ervaringsgericht leren. Kinderen gaan mee in de traditie van sinterklaas, ouders genieten van zo veel vertrouwen vanwege hun kroost. Er wordt gezongen voor de schouw en 's ochtends staat het ganse gezin met open mond te staren naar wat er in hun schoen viel. Of dit het vertrouwen van kinderen zou schenden? Laten we nu niet te heilig doen. Leuke geheimen zijn de bron van heel wat plezier in het leven. Verjaardagen, verrassingsfeestjes, het draait er allemaal rond.

Een leugentje voor bestwil is wel iets anders dan de gemene leugen die schade wil aanrichten. Lieve leugens zijn er om ons dicht bij elkaar te doen voelen, we maken ermee duidelijk dat we graag iets voor elkaar doen dat wat voorbereiding vraagt en dat we willen inhuldigen met een oooh-moment. De sint is nog een van de weinige tradities die kinderen een stapje hoger zetten op de ladder naar volwassenheid als ze met ons het geheim delen. Groot worden, zegt het sprookje, heeft ook zijn leuke kanten. Ze leren er nog een andere wijsheid door: geloof nooit zomaar alles wat gezegd wordt. Als je dat kan, word je heel wat ontgoocheling bespaard in het leven. Kijk maar hoeveel volwassenen graag in het sprookje van wonderbeleggers geloven en dan al hun spaarcenten verliezen. Misschien hebben zij als kind niet intens genoeg sinterklaas gevierd...

Aan geheimen doen we ook allemaal graag mee. Maar je moet een kind wel leren het te doen op de goede manier. Een kerstgeschenk kopen voor oma? Daar zitten meerdere lessen in: eerst moet je weten wat ze leuk zou vinden. Vervolgens moet je discreet bij iemand horen of het een goed idee is, en het dan met wat hulp maken of kopen. Dan: het pakje goed verstoppen zodat niemand het kan vinden. Tot slot: je geschenkje zo verpakken dat oma niet kan raden wat het zou zijn. Lukt je dat? Succes verzekerd! Ieder kind leert met stapjes, wat vaak heel grappige toestanden geeft. Volwassen broers en zussen kunnen vaak nog pret beleven aan de verhalen over 'de beste plekken in huis om cadeautjes te verstoppen'.

Maar niet ieder geheim is een goed of veilig geheim. Dat beseffen ouders wel. Hoe leren we kinderen het onderscheid? Probeer het zo eens: 'Een leuk geheim, dat is wat goed aanvoelt in je buik. Een geschenkje voor papa, een feestje voor een vriend. Dat mag je voorbereiden zonder iemand iets te zeggen. Er zijn ook slechte geheimen. Iemand die jij geld zag wegnemen, iemand die je zei hier zeg je beter tegen niemand iets van, anders zal het je beste dag niet zijn. Daar voel je je verward van, bang en slecht. Dan mag je niet zwijgen. Dat geheim moet je aan iemand vertellen, aan iemand die je vertrouwt. Vertel het aan mama, papa, de leraar.'

Laten we nu maar voluit genieten van het plezier dat vele families in feestdagen beleven aan de golf van pakjes en attenties. Ze onderstrepen voor ieder kind de boodschap: ik heb aan je gedacht, ook op momenten dat je dat niet wist. Je zo vastgehouden voelen, daar groeien weerbare mensen uit.

In 'De Opvoedingsdokter' gaat de bekende kinder- en jeugdpsychiater Peter Adriaenssens wekelijks in op een lezersvraag over opvoeden. Peter Adriaenssens is de auteur van verscheidene klassiekers over het opvoeden van kinderen.