LIEFDE of RELIGIE?

Je kan bijna niet geloven dat iemand uit loutere godsdienstovertuiging zichzelf gaat opblazen in Irak. Allicht zit daar toch ook een stuk beïnvloeding door de partner bij'', zegt Johan Leman, antropoloog aan de KU Leuven en gewezen voorzitter van het Centrum voor Gelijke Kansen en Racismebestrijding.

Leman kent een flink aantal Belgische vrouwen die zich bekeerden. ,,Ik wil ze niet allemaal over dezelfde kam scheren, maar de eerlijkheid gebiedt me toch te zeggen dat de meest fanatieke moslims net die bekeerde moslima's zijn.''

,,Ik herinner me een van mijn laatste meetings bij het Centrum. Toen kwam zo'n bekeerde moslima naar mij toe en zei: het is goed dat je het aftrapt, je was niet hard genoeg . Die vrouw was kwaad op mij omdat ik niet had willen tussenkomen in een kwestie rond hoofddoeken. Alle andere moslims waren gechoqueerd. Zelfs Dyab Abou Jah Jah, met wie ik toen net had gediscussieerd.''

Maar bekeren die vrouwen zich tot de islam uit liefde voor hun man? Leman twijfelt. ,,Je kan aangetrokken zijn tot een andere God of je kan aangetrokken zijn tot een andere leefcultuur. Ik kan me niet van de indruk ontdoen dat deze extremistische vrouwen vooral uit afkeer voor de Westerse levensstijl overstappen naar de islam. Maar nogmaals: tussen je bekeren en jezelf gaan opblazen in naam van je nieuw gekozen godsdienst zit flink wat afstand. Ik zie de vrouw die blij was met mijn vertrek uit het Centrum nog niet meteen naar Irak trekken.''

Pater Leman vermoedt dat achter zo'n extreme beslissing misschien geen liefde, dan toch minstens beïnvloeding door de partner schuilgaat. ,,Want als alleen afkeer voor de Westerse levensstijl speelt, dan zijn er toch genoeg andere manieren om die te uiten.''

Psychologe Sultan Balli is Turkse van afkomst, heeft een eigen praktijk en is voorzitster van de het Steunpunt Allochtoonse Meisjes en Vrouwen. ,,Naar zelfmoordaanslagen door bekeerde moslima's zijn nog geen studies gedaan. Maar als psychologe weet ik dat een verklaring nooit eenduidig is. Je kan niet zeggen: het is de liefde of het is religieus fanatisme die deze vrouw tot een zelfmoordaanslag heeft gedreven.''

Maar Sultan Balli kan er niet omheen dat het aantal terroristische aanslagen door vrouwen snel toeneemt. Allicht was de katholieke Loula Abboud de eerste zelfmoordterroriste. In 1985 blies deze Libanese vrouw zichzelf op in de zuidelijke stad Aoun, om zo de opmars van de Israëlische troepen te stoppen. Dat ze een man en drie kinderen had, hield haar niet tegen.

Maar het duurde daarna nog wat eer de islamitische conservatieve militanten vrouwen toelieten in het exclusieve clubje van zelfmoordterroristen. De eerste was Wafa Idris, een twintigjarig meisje dat zich op 27 januari 2002 opblies in Israël. Idris was een 25-jarige gescheiden Rode Kruis-verpleegster.

Daarna volgende een hele rij zelfmoordaanslagen door moslimvrouwen. Ook in Tsjetsjenië. In het schooltje van Beslan droegen een flink aantal moslimvrouwen een bommengordel.

,,Klopt,'' zegt Sultan Balli ,,maar in Tsjetsjenië zit je toch met een ander gegeven. In de ex-communistische wereld is de rol van de vrouw altijd meer gelijk geweest aan die van de man. Dus moet daar iets anders spelen.''

Sjeiks oneens

Terwijl steeds meer moslima's zelfmoordaanslagen plegen, woedt in de islam-wereld de discussie of dat eigenlijk wel mag. Sjeik Abdulazzis bin Abdallaha, een van de leidende religieuze autoriteiten, zei in 2001 al heel duidelijk: ,,Jezelf opblazen te midden je vijanden gaat in tegen de islamitische leer.''

Sjeik Ashmed Yassin, de vermoorde geestelijk leider van de Palestijnse groep Hamas, staat daar diametraal tegenover. Hij heeft de Palestijnse zelfmoordterroristen altijd verdedigd. Al had hij het aanvankelijk lastig met hun vrouwelijke collega's. Want Yassin dacht eng over de rol van de vrouw. Tot hij zag hoe vlot zij met hun bomgordel doorheen de Israëlische bewakingsposten raakten.

Sultan Balli weet dat ook bij ons discussies gaan over de plaats van de vrouw. ,,Al gaan die niet over de rol van de vrouw bij terroristische aanslagen. Wel is men bezig de koran te herlezen op zoek naar aanwijzingen hoe in deze moderne tijd moslima te zijn. Heel concreet: wat zegt de koran over het dragen van een hoofddoek?''

Um Ushara, die in Afghanistan vrouwen opleidt tot zelfmoordterroristen, vond in de koran wel aanduidingen dat vrouwen mee ten strijde mogen trekken met de mannen in de heilige oorlog. Want samen strijden verstevigt de liefde tussen man en vrouw. Dus toch liefde als motivator.