Oosterweel voor dummies

Wat is de Oosterweelverbinding?

Het is het afwerken, het sluiten van de Antwerpse Ring. Anders dreigt die snelweg en vooral de Kennedytunnel dicht te slibben door het alsmaar groeiend verkeer. De Kennedytunnel werd in de jaren zestig gebouwd voor 65.000auto's en nu slikt die er op piekdagen 140.000. Bij elke calamiteit zit alles strop. Met de Oosterweel wordt de Ring dan ook een echte ronde cirkel, een snelweg door en rond Antwerpen. Een aantal bestaande op- en afritten wordt afgesloten zodat deze verkeersader vooral gereserveerd wordt voor auto's en vrachtwagen die niet in, maar langs de stad passeren.

Waar loopt dit stuk nieuwe snelweg?

Grofweg geschetst van het viaduct Sportpaleis rakelings langs het Eilandje over het Amerikadok naar het vroegere polderdorp Oosterweel en zo over de Schelde naar Linkeroever (zie tekening). Daar is dan een aansluiting op de E17 en de E34.

Is het een brug over de Schelde?

Neen, wel een nieuwe tunnel van 2,58kilometer. De Oosterweeltunnel wordt, naast de Kennedytunnel, de Liefkenshoektunnel en de Konijnenpijp, de vierde autokoker onder de Schelde.

Er komt toch ook een brug?

Ja, of beter een viaduct van 1,5kilometer: de Lange Wapper. Maar dus niet over de Schelde, wel tussen het Sportpaleis en het verdwenen Oosterweel. De hangbrug scheert rakelings langs het Eilandje en zweeft zo over de stad. Het wordt een prestigieus hangviaduct aan pijlers van 138 meter hoog, of 15meter hoger dan de kathedraal. De auto's zullen over twee verdiepingen rijden, één in elke richting. De stad hoopt trouwens dat dit kunstwerk een toeristische attractiepool wordt: een visitekaartje voor Antwerpen.

Waarom op het Eilandje het viaduct Lange Wapper en geen tunnel?

Dat werd grondig onderzocht, zelfs het Antwerpse stadsbestuur bestelde daarover een onafhankelijk onderzoek. Maar een tunnel zo onder de stad bleek vooral technisch niet mogelijk omdat er gewoon te weinig plaats is voor de helling en de tolheffingkantoren. Daarnaast waren er volgens de ingenieurs zware veiligheidsproblemen voor zo'n lange tunnel.

Is zo'n stadssnelweg nog van deze tijd?

De Ring is nu eenmaal een erfenis uit de jaren zestig, toen de auto nog overal de eerste plaats kreeg. De Oosterweelverbinding kreeg eind vorige eeuw zijn zegen van de Staten-Generaal over de mobiliteit, een initiatief van gouverneur Camille Paulus en vooral niet te verwarren met de actiegroep Straten-generaal. Bij Paulus zaten alle actoren samen en werden naast de Oosterweel ook de grote principes van het Masterplan vastgelegd (zie kader).

Waarom de Grote Ring niet sluiten?

Deze piste zou alvast de Liefkenshoektunnel populairder maken, want die loopt nu een beetje dood in de haven. Vooral een vlotte verbinding naar de E34 zou een oplossing bieden, maar de plannen voor een Grote Ring rond Antwerpen botsten in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw op fel verzet in het Waasland. De Vlaamse regering, op aangeven van de Staten-Generaal voor de mobiliteit, opteerde in 2000 voor het Masterplan. Al blijft bijvoorbeeld de werkgeversorganisatie Voka ook aandringen op het afwerken van de Grote Ring.

Hoeveel kost de Oosterweelverbinding?

1,85 miljard euro. Dat legde de Vlaamse regering enkele jaren geleden vast, maar dat geplafonneerd bedrag komt opnieuw onder druk te staan. De nieuwe vertragingen zorgen voor hogere prijzen. En Noriant, het enige consortium dat nog met de BAM onderhandelt, berekende zijn project met prijzen van twee jaar geleden. Vlaams minister Dirk Van Mechelen (Open VLD) dringt bij de BAM dan ook dringend aan op een nieuwe evaluatie van de kostprijs. Tussen haakjes, het hele masterplan voor de mobiliteit kost 3,8 miljard euro.

Er wordt nog onderhandeld met één kandidaat-bouwer: wordt dat niet duur en leidt dat niet tot gesjoemel?

Tja, dat is nu eenmaal de procedure die vastgelegd werd. Niet de prijs gaf de doorslag, wel de architecturale en stedenbouwkundige kwaliteit van het Lange Wapper-viaduct. De Staten-Generaal wou een aartslelijk betonviaduct zoals dat van Vilvoorde vermijden. De Kwaliteitskamer - een jury van ingenieurs, architecten, ontwerpers en technici onder leiding van gouverneur Camille Paulus - koos uiteindelijk voor de plannen van Noriant. Die kamer bestempelde het vloeiende, zwevende Noriant-concept als 'innovatief, knap, open en rank'. Het winnende team voor deze superopdracht is een tijdelijk consortium van CFE, Besix, Cordeel, Dredging, Van Wellen, Victor Buyck, Fabricom GTI en Vinci. Noriant en de BAM onderhandelen nu over de details van het project en de prijs, waarbij het plafond dus (voorlopig) vastgelegd werd op 1,85 miljard. Het Rekenhof onderzocht ondertussen al enkele keren de rekeningen van de BAM, maar vond geen gesjoemel of verdachte zaken. Wel plaatste het vraagtekens bij de procedure om de architectuur voorrang te geven op andere elementen van dit supercontract.

Wanneer steekt de eerste spade in de grond?

Dat durft niemand te voorspellen. Normaal moesten de werken eind vorig jaar begonnen zijn, zodat in 2011 de eerste auto's over de Oosterweel konden. Maar alles sleept langer aan. De deadline voor die eerste spade is nu officieel maart van volgend jaar, maar wordt wellicht binnenkort opnieuw enkele maanden opgeschoven. Zo zal de bouwvergunning pas na de zomer worden ingediend, in plaats van op 1 mei. Er wordt trouwens al rekening gehouden met procedures voor de Raad van State.

Hoeveel tol moet je betalen?

Een personenwagen zal in de Oosterweeltunnel 2,4euro betalen, een kleine vrachtwagen 15,85euro en een grote vrachtwagen (vanaf 12ton) 19,02euro. Die bedragen zijn zonder BTW en worden nog geïndexeerd, eens de tunnel open gaat. De Lange Wapper tussen het Sportpaleis en het havengebied wordt trouwens gratis. En al is daar nog discussie over, de tarieven in de Liefkenshoektunnel zouden opgekrikt worden tot het Oosterweelniveau. Voor alle duidelijkheid, de Kennedytunnel blijft gratis. Tenminste voor personenwagens, want het vrachtverkeer zal niet meer langs daar mogen.

Inlichtingen: www.antwerken.be en www.bamnv.be