Kikkers nemen Antitankgracht van Haacht in

Dat de komst van 'den Duits' 60 jaar na datum voor één van de mooiste stukjes natuur in Vlaanderen zorgt, daar kunnen we nu minzaam om glimlachen. In 1939 was die komst echter bittere ernst en werden er plannen gesmeed om de invasie te verhinderen. ,,In minder dan een jaar werd een gracht van 3 km lang gegraven'', vertelt Louis Hendrickx. ,,Naast de gracht werd een betonnen muur van 3,5 meter hoog gegoten.'' Twee aannemers werkten elkaar tegemoet en bouwden een muur die aan de voet 2,5 meter breed is. ,,Naast de gracht werd een waterreservoir aangelegd zodat men heel het gebied rond Werchter en Haacht onder water kon zetten.''

De Antitankgracht maakte deel uit van de verdedigingslinie Koningshooikt-Waver (beter gekend als de KW-lijn) en moest verhinderen dat vijandelijke tanks konden doorstoten. Op 10 mei 1940 werd ongeveer de helft van het gebied onder water gezet.

,,Maar de tanks zijn nooit opgedaagd'', zegt Hendrickx. ,,Behalve enkele schermutselingen in de omgeving werd hier ook niet gevochten. De Duitsers trokken richting Antwerpen en de KW-lijn werd al snel opgegeven om de troepen daar bij te staan.'' Dat maakte meteen een einde aan het nut van de gracht die een jaar tevoren 'in het geheim' was aangelegd. ,,Maar dat is heel relatief'', lacht Hendrickx. ,,Elk weekend zag het hier zwart van het volk. Allemaal mensen die naar de 'geheime' werken kwamen kijken.''

Betonnen visbokaal

Na afloop van de oorlog wist men niet meteen wat gedaan met de Antitankgracht en in de jaren '50 werd besloten het terrein op te delen in kleine perceeltjes en te verkopen om er weekendhuisjes op te bouwen. ,,De percelen raakten allemaal verkocht, hoe klein ze soms ook waren'', zegt Lieve Francis, voorzitster van Natuurpunt. ,,Maar omdat ze niet erg praktisch gelegen waren, werd het merendeel ervan nooit benut.''

Jarenlang was de natuur heer en meester langs de vroegere verdedigingslinie. Waar de Duitsers nooit in slaagden (of geen interesse voor hadden) deden kikkers en salamanders jaren later wel: de Antitankgracht moeiteloos innemen. ,,Begin de jaren '80 kocht de gemeente twee grote stukken van de gracht en gaf ze in beheer aan Natuurpunt'', vertelt Lieve Francis. ,,Enkele jaren later zijn we langzaam aan alle kleine perceeltjes beginnen opkopen.''

In het begin had Natuurpunt daar nochtans geen interesse voor. ,,Ze dachten dat het een volledig gebetonneerd kanaal was en vroegen zich af waarom ze een 'betonnen visbokaal' moesten kopen'', zegt Lieve. ,,Maar eens ze begrepen dat het om een gewone gracht met een betonnen muur ging, kon de aankoop van start gaan.''

Zo bezit Natuurpunt nu meer dan 2,5 km van de Antitankgracht. Naast een beschermd oorlogsmonument, is de gracht ook beschermd natuurgebied. ,,Voor de toekomst dromen we ervan om de sluizen en sassen op de gracht te restaureren'', zegt Lieve.