Uit onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam blijkt dat de grootte van onze porties eten en drinken sinds het begin van de jaren 80 fors is toegenomen. Slecht nieuws voor de volksgezondheid, want 'grotere porties doen ons tot 30 procent meer eten', zegt onderzoekster Ingrid Steenhuis.

'Dat effect is afdoende bewezen voor tal van voedingswaren, van macaroni over voorverpakte snacks en frisdrank tot popcorn in de cinema.' Volgens de onderzoekster hanteert de voedingsindustrie - ook in de lage landen - een drievoudige strategie. 'De eerste is het opdrijven van het aantal beschikbare formaten', zegt de onderzoekster. Neem nu Coca-Cola: de oorspronkelijke gezinsfles van driekwart liter uit 1957 bestaat al lang niet meer. Vandaag hebben we de keuze uit 1 liter, 1,5 liter en 2 liter en een hele rist kleinere flesjes in multipacks van zes of acht. 'Dat lijkt op het eerste gezicht goed voor de keuzevrijheid van de consument, maar doordat zo'n superfles cola of een XXL-chipszak relatief gesproken goedkoper is dan de kleinere verpakking, levert een grote portie dus letterlijk meer waar voor je geld dan een kleine portie, zegt Ingrid Steenhuis, 'en zo wordt de consument naar de grotere porties gestuurd'.

Een tweede tactiek is gewoon grotere porties aanbieden. 'Bij McDonald's en Burger King blijken de recentste hamburgers soms tot driemaal groter dan de originele uit de beginjaren', zegt de onderzoekster. Ook de chipsfabrikanten kennen die strategie: 'In 1987 introduceerde Lays het familiepak van 175 gram. Dat bestaat vandaag niet meer en is al lang vervangen door zakken van 200, 225 en zelfs 300 gram.'Minder zelfcontroleMaar d2 meest beruchte strategie is toch die van de multipacks, die grote zakken waarin kleinere individuele verpakkingen zitten. 'De individuele producten werden met de jaren kleiner of lichter, maar tegelijk stopten de fabrikanten er méér van in hun multipack.

Een individuele reep Mars of Snickers werd bijvoorbeeld zo'n 10 gram lichter - zonder dat de prijs verminderde - maar de producent stopte meteen twee stuks extra in een pak. Zelfde verhaal voor chips: het gewicht van een individueel zakje daalde tussen 1990 en 2008 van 30 naar 27,5 gram, maar in plaats van zes zitten er tegenwoordig liefst 15 in zo'n multipack.'En dat is veel minder onschuldig dan het lijkt, zegt de onderzoekster: 'Want je zal sneller een kleinere verpakking openen dan een grote, ook al is het zo dat je meer zal eten van een grote zak chips eens je die geopend hebt.'