Herman Van Rompuy blikte vrijdagmiddag moe maar voldaan terug op de net afgelopen Europese top. Commissievoorzitter José Manuel Barroso vond het dan weer vooral belangrijk dat er een eerste stap werd gezet richting een Europese bankenunie. Frans president is dan weer tevreden dat 'Europa geheroriënteerd werd zoals het moest'.
'Het was een moeilijke top, maar wel vruchtbaar', verklaarde een zichtbaar vermoeide Van Rompuy na afloop. De Europees president was blij met het akkoord over de rechtstreekse herkapitalisering van de banken door het noodfonds ESM en het akkoord rond het groeipact.
'Als we investeerders naar obligaties van eurolanden willen lokken, moeten ze weten waar de economische en monetaire unie over tien jaar zal staan', stelde Van Rompuy. De beslissingen die de afgelopen dagen werden genomen zullen daar volgens de Europees voorzitter voor zorgen.
Ook het rapport dat Van Rompuy samen met Commissievoorzitter José Manuel Barroso, eurogroep-voorzitter Jean-Claude Juncker en ECB-voorzitter Mario Draghi opstelde over de toekomst van de EMU, werd op de top besproken. Daarover werd afgesproken dat de vier voorzitters in oktober een interimrapport zulen voorleggen en tegen het eind van het jaar een eindverslag.
Een van de 'bouwstenen' van de eurozone is een meer geïntegreerde financiële sector. 'Het akkoord over de nieuwe rol voor het ESM is in dat opzicht een eerste resultaat van het rapport', aldus Van Rompuy.
Veel details over de voorwaarden waartegen het ESM de banken precies zal kunnen herkapitaliseren, zijn nog niet bekend. Ook over de 'flexibele en efficiënte manier' waarop het ESM en het voorlopig noodfonds EFSF ingezet zullen kunnen worden om de rentelasten van noodlijdende eurolanden te doen dalen, is voorlopig weinig geweten.
'Beslissingen genomen die vroeger ondenkbaar waren'
Commissievoorzitter Barroso had het dan weer over 'beslissingen die enkele maanden geleden nog ondenkbaar waren'. Vooral de eerste concrete stap die gezet is richting een bankenunie stelt hem zeer tevreden.
De Europese leider bevestigden ten slotte dat de Commissie deze zomer nog met een komt wetsvoorstel voor een Europees toezichtssysteem op de bankensector.
Met hun concessies richting Italië en Spanje, bij de herkapitalisering van de Spaanse banksector zal het ESM zijn status van bevoorrechte schuldeiser verliezen, creëerden de Europese leiders ook de nodige goodwill om het pact voor groei en jobs goedgekeurd te krijgen.
Al bij al staan daar weinig spectaculaire maatregelen in, wel zal op korte termijn 120 miljard euro gemobiliseerd worden voor 'groeibevorderende maatregelen'. Zo zal de Europese Investeringsbank meer armslag krijgen door een verhoging van het kapitaal met 10 miljard.
'Geen winnaars of verliezers'
Eens te meer was de hoofdrol op de top weggelegd voor Duits bondskanselier Angela Merkel. Dat ze zou toestaan dat het ESM banken rechtstreeks herkapitaliseert, zijn status van bevoorrecht schuldeiser naast zich neerlegt en actief tussenkomt op de obligatiemarkten, leek tot voor kort ondenkbaar.
Zelf benadrukt Merkel dat aan al die ingrepen stevige voorwaarden verbonden zijn, maar toch leeft de indruk dat ze serieuze toegevingen heeft gedaan.
De Europese leiders spreken die beeldvorming tegen. 'Ik spreek niet over winnaars en verliezers, dat is toch altijd een kwestie van perceptie', zei bijvoorbeeld Herman Van Rompuy. In eigen land kreeg Merkel alvast een paar kritische opmerkingen van de socialistische oppositie.
Merkel heeft haar steun nodig om vrijdagavond het ESM-verdrag en het begrotingsverdrag door het parlement te sluizen, maar, zo zei de begrotingsspecialist van de SPD, 'wij stemmen niet voor iets dat we niet kennen'.
In de loop van de namiddag zag het er echter naar uit dat de SPD, die vooral verrast was door de demarche van Merkel, meer dan door de inhoud van de maatregelen, zoals voorzien voor beide verdragen zou stemmen.
'Europa geheroriënteerd zoals het moest'
Wie zonder meer tevreden is over de uitkomst van de top, is de Franse president François Hollande. Nu er een groeipact is, gaat hij 'alle beslissingen die Europa aangaan' ter goedkeuring aan het Franse parlement voorleggen, kondigde hij aan.
Naast het groeipact citeerde hij op een persconferentie het begrotingsverdrag, de financiële transactietaks en het bankentoezicht, mocht het nodig blijken dat over dat laatste een goedkeuring van de nationale parlementen nodig is.
'In mijn presidentscampagne heb ik gezegd dat ik wilde heronderhandelen wat al overeengekomen was. Deze top laat dat toe', zei Hollande. 'We hebben nog niet alles bereikt, maar ik vind dat Europa geheroriënteerd is zoals het moest.'