De veertiende Erfgoedgids van de provincie Antwerpen neemt de lezer mee langs de sporen van vijf eeuwen grootschalige turfgraverij tussen Wuustwezel en het Nederlandse Roosendaal. ‘Deze ontginning droeg bij tot de welvaart in de grensstreek’, zegt Gaston Van Tichelt (Cd&V), burgemeester van Essen. ‘Maar ook de aandacht voor de relicten, voor het landschap en de toeristische invulling ervan, brengt opnieuw leven en welvaart.’

Karel Leenders dook in de sporen in het landschap en maakte een boeiende gids over de turfwinning. Fotograaf Stefan Dewickere zorgde voor talrijke fraaie foto's van de overblijfselen. ‘Gehuchten, toponiemen, grachten, vennen en sluisjes vertellen nu nog over dat verleden’, zegt Leenders. De Erfgoedgids vertelt het verhaal van de turfwinning die vanaf de tweede helft van de dertiende eeuw vijfhonderd jaar lang het uitzicht van de streek van Essen, Kalmthout, Huijbergen, Wuustwezel en Zundert ingrijpend verandere en bepaalde. ‘In 1264 zetten arbeiders in Huijbergen de eerste spadesteek in het veen. In 1733 voeren de laatste turfschuiten vanuit de Kalmthoutse heide naar Roosendaal en in 1743 ging de laatste turf vanuit de Maatjes bij Nieuwmoer naar Breda. Bijna 500 jaar werd turf op haast industriële schaal gewonnen voor steden als Antwerpen en Breda. Met de turf als brandstof werden woningen, boerderijen en kloosters verwarmd. Er werd bier mee gebrouwen en stenen gebakken.’

Daarna baggerden de boeren hun eigen huisbrand nog bij elkaar. Dat bleven ze doen tot in de Tweede Wereldoorlog. Ruim 900 vierkante kilometer veengrond werd weggegraven en maakte plaats voor landbouwgrond.

‘Deze turfwinning leidde tot een prachtig cultuurlandschap dat de wandelaar of fietser nu kan ontdekken. Wie oog heeft voor het landschap, ontdekt het boeiend verhaal van de turfwinning. Met deze gids hopen we de specifieke eigenheid en het erfgoed van dit fraai stukje Kempen onder de aandacht te brengen’, besluit Peter Bellens, bestendig afgevaardigde.