Jan Leyers is de eerste Belg die de eer te beurt valt de prestigieuze talkshow Zomergasten te mogen presenteren. Gisteravond kreeg hij cabaretier Micha Wert­heim op bezoek. Vorige week, toen Leyers drie uur lang met muzikant Henny Vrienten van Doe Maar praatte, keken 603.000 mensen; nu vonden nog maar 457.000 Nederlanders de weg naar Nederland 2.

Leyers’ debuut werd gemengd onthaald. De commentaren in kranten en op de sociale media varieerden van ‘rustgevend’ tot ‘te tam’. Na Wertheim is de toon een paar graden killer. Op Twitter wordt Leyers’ voorbereiding in vraag gesteld, wordt hij vergeleken met iemand die spartelt om boven water te blijven, krijgt hij de typering ‘suf’ mee en roepen velen Micha Wertheim uit tot ‘held van een ongemakkelijke uitzending’. In NRC Handelsblad wordt dat ongemak zelfs vergeleken met een wind die je per ongeluk laat vliegen.

Vlaamse bescheidenheid

Leyers zelf bleef gisteren onbereikbaar voor commentaar, maar Belg-in-Nederland Peter Vandermeersch, hoofdredacteur van NRC, wil wel zijn mening kwijt. ‘Ik vond Jan Leyers goed, maar te bescheiden. Hij luistert veel en cijfert zichzelf weg. Ik apprecieer dat, maar Zomergasten is een format waarin de interviewer net zo belangrijk is als de geinterviewde. Leyers laat zijn gesprekspartner scoren maar moet dat zelf ook doen.’

Volgens Vandermeersch gloort daar een cultuurverschil tussen Vlaanderen en Nederland: ‘Bescheidenheid hoort bij Vlamingen. Wij vinden het ongepast ons eigen persoontje op de voorgrond te plaatsen.’

Guy Verhofstadt werd vorig jaar aan de tand gevoeld door Jelle Brandt Corstius, de publicist die toen Zomergasten presenteerde. ‘Wat ik vooral heb onthouden, is dat de presentator het nooit goed genoeg doet. Mijn uitzending werd een van de beste in jaren genoemd en toch kwam er kritiek. Zo werd Brandt Corstius verweten dat hij niet dieper was ingegaan op Rwanda en de genocide.’

Dat beaamt doorgewinterd interviewer Marcel Vanthilt: ‘Zomergasten is zo prestigieus dat het met een pincet wordt ontleed. Het is geen cadeau. De grootsten hebben het gepresenteerd en dan komt daar een zekere Jan Leyers, die rare snuiter uit Vlaanderen. Dan wordt er dubbel zo hard op gelet.’

Ook Vandermeersch weet dat je als interviewer geheid onder vuur ligt. ‘Maar als het Jan Leyers een troost mag wezen: over twee jaar wordt beslist naar hem verwezen met Kijk eens naar Leyers, dat was nog eens kwaliteit!’

Verhofstadt ziet het voor Leyers binnen de kortste keren in de plooi vallen, Vandermeersch toont meer reserve. ‘Hij heeft nog vier afleveringen te gaan en die van volgende week (met schrijfster en sociologe Jolande Withuis, nvdr.) wordt alles of niets. Mislukt die, dan wordt hij afgemaakt. Zijn krediet is al aardig afgekalfd. Ik moet wel zeggen: er wordt érg scherp gereageerd. Bijna had ik iets getwitterd à la Jongens, vervang in jullie tweets Belg eens door Marokkaan en lees ze dan nog eens!’

Vandermeersch vindt niet dat Leyers een vergissing beging door deze uitdaging aan te gaan. ‘Hij is een uitstekend reportagemaker en presentator, dit kón hij niet laten liggen. Van alle kritiek moet hij zich zo weinig mogelijk aantrekken.’

‘Het is vooral belangrijk dat hij op één lijn zit met zijn redactie’, aldus Vanthilt. ‘Klopt het daar, dan moet hij gewoon hard zijn best doen en doorgaan, gesterkt door de kritiek.’