Het is zondag twintig jaar geleden dat een ondergrondse gasontploffing Sint-Truiden, omstreeks 2.30 uur, op zijn grondvesten deed beven. Aan de abdij van het kleine seminarie hadden zich methaangassen van de overwelfde beek opgehoopt. Wellicht ging het organisch afval in de beek door de warmte gisten en ontplofte de hele handel op woensdag 5 augustus 1992.

De aanpalende gebouwen liepen voor miljoenen Belgische franken schade op. Een deel van de abdijmuur stortte in en het Cicindriahotel, in de buurt van de ontploffing, werd ontruimd. Daar vertoonde de muur barsten en waren zowat alle ruiten gesneuveld.

De oude molen aan de Abdijstraat werd nooit gerestaureerd en ligt er al twintig jaar bouwvallig bij. De netels hebben de overhand en de voetgangers worden nog dagelijks herinnerd aan de ramp. Zij moeten tot op de dag van vandaag nog uitkijken om de benen niet te breken over de balken die de muur moeten rechthouden. Ook in shopping Cicindria liepen toen heel wat winkels schade op. Daar is al lang niets meer te zien.

Etienne Leers is nu brandweercommandant en hielp die woensdag ook mee. ‘De ravage was enorm en het is inderdaad een wonder dat er geen slachtoffers vielen. Enkele uren eerder was er nog een slag te horen, maar er kwam geen oproep binnen’, weet Leers. ‘De explosie die 's nachts volgde was zo hevig dat zelfs de deksels van de beek in de Vissegatstraat en de Urselinnestraat waren omhooggevlogen, beiden honderden meters verder. Brandweerlui moesten een deel van de brokstukken ruimen.’

Ondraaglijke stank

De Cicindriabeek was al jaren een doorn in het oog van de Truienaars. De geur van vers fruit was ver zoek en bij warm weer hing er een ondraaglijke stank in de buurt van de beek die door een deel van het centrum liep.

Het nieuws, dat iedereen toen eigenlijk al kende, volgde enkele dagen later. Er werd een proces-verbaal opgesteld tegen Vilbeluik (Smets-Usé). De provinciale milieu-inspectie voerde een onderzoek en leek uit te komen bij Smets-Usé. Het bedrijf, dat vooral kadavers verwerkte, loosde afvalwater in de beek. Maar ook Erdal en de fruitveiling gebruikten de beek voor dezelfde doeleinden. Smets-Usé, vooral gespecialiseerd in beenderverwerking, legde in het voorjaar van 1995 de boeken neer. Slecht nieuws voor de 75 werknemers, maar heuglijk nieuws voor het actiecomité in de buurt dat zich verzette tegen de stank van de werkzaamheden.

‘Het is nooit bewezen geweest dat het bedrijf verantwoordelijk was voor de lozing’, zegt Jef Cleeren (CD&V), toenmalig burgemeester. ‘Er is wel veel over gepalaverd, maar harde bewijzen zijn er nooit op tafel gekomen. Het is wel een schande dat een historisch gebouw er nu nog zo bijligt. Een gebrek aan centen wordt dat dan genoemd.’