Elke dag trekken gemiddeld 4.000 Vlamingen en Nederlanders naar de boekhandel voor de erotische soaptrilogie Vijftig tinten. De zweepjes en handboeien doen het daarmee beter dan toverstokjes of Mona Lisa's: ‘Zelfs de Harry Potterboeken en de thrillers van Dan Brown verkochten niet zó snel. Terwijl dat de absolute toppers van ons taalgebied zijn', weet Ingrid Gercama van uitgeverij Prometheus. Ter vergelijking: De Da Vinci code kwam op 20 maanden tijd aan 1miljoen exemplaren, ofwel 1.800 boeken per dag.

Ook de keukenschort verliest trouwens van de slaapkamer. Jeroen Meus had in 2011 een jaar nodig om 175.000 boeken te slijten, Piet Huysentruyt verkocht in het topjaar 2009 500.000 exemplaren van SOS Piet, a rato van 1.300 per dag. ‘4.000 boeken per dag is dus ongeëvenaard.' Wereldwijd staat de teller voor Fifty shades al op 30 miljoen.

Bakken kritiek

De inhoud van de boeken is minstens even hallucinant. Niet zozeer wegens het mogelijk schokkende sm-thema, wél wegens de schrijfstijl. Veel recensenten doen de boeken van de Britse schrijfster E.L. James af als een lauw doorslagje van de Bouquetreeks met een laag softporno. ‘E.L. James schrijft met de achterkant van een hark', verwoordt de literaire weblog Tzum het. ‘Alleen kopen als je pagina's van stroperige clichés wilt doorploegen', schrijft de Britse krant The Telegraph.

Het maakt dat de Nederlandse vertaling al meer pluimpjes voor stijl kreeg dan het origineel. ‘Het mooiste compliment dat een vertaler kan krijgen: recensies zeggen dat we beter zijn dan de Engelse versie', zegt coördinatrice Laura Slot van Textcase, dat de vertaling verzorgde. ‘Al was het een echte uitdaging. We kregen erg weinig tijd. En het was niet simpel om van de oorspronkelijke tekst een vlot Nederlands verhaal te maken. Het hoofdpersonage zegt honderden keren holy crap of holy cow. Wij probeerden wat te variëren.'

Ook de eindredactrice was geen fan. ‘Ze moest regelmatig even pauzeren om te bekomen van de ergernis over de vaak heel overdreven taal en de vele herhalingen.'

Innerlijke godin

Een illustratie uit het eerste boek: welgeteld 457 keer fluisteren, stamelen of zuchten de personages tegen elkaar. 101 keer komt het woordje crap voor en 58 keer heeft hoofdpersonage Anastasia het over haar ‘innerlijke godin', waarmee ze haar vagina bedoelt.

‘Het origineel verbeteren was niet zo moeilijk, letterlijk dan. We haalden er wat foutjes uit. Zo had een personage in deel twee blauwe ogen en in deel drie bruine. We corrigeerden ook het erbarmelijke Frans dat een personage ergens gebruikt.'

‘Maar bij dit soort boeken is het belangrijk dat ze lekker weglezen. Dit is niet literair. Er gaapt nu eenmaal een gat tussen wat goed geschreven is en wat goed verkoopt. Voor ons is het erg leuk, zo'n project dat door zovelen gelezen wordt.'