Geen dorp zo klein in Vlaanderen of het heeft een eigen festival. Alleen al dit weekend kan je kiezen uit meer dan tien festivals, verspreid over heel Vlaanderen. Van metal in Deinze, over '100 procent Belgisch' op Marktrock in Leuven, tot keiharde hardcore op Ieperfest in, jawel, Ieper. Wordt dat niet stilaan van het goede teveel? 'Elk jaar verwacht ik dat we het plafond bereikt hebben', zegt Serge Platel, directeur van de Federatie van Muziekfestivals in Vlaanderen. 'Maar elk jaar komen er nog nieuwe festivals bij. En ze blijven succes hebben.' Zeker als de zon schijnt, zoals nu.
Waar men dit weekend gaat langs Vlaamse wegen, komt men wel een festival tegen. Had ieder dorp vroeger zijn eigen kermiskoers, dan heeft het vandaag zijn eigen festivalletje, lijkt het wel. De Federatie van Muziekfestivals in Vlaanderen (FMiV) becijferde dat Vlaanderen en Brussel samen de meeste festivals per inwoner tellen. Nergens ter wereld doet men beter.
'Er zijn jaarlijks meer dan 300 festivals en ruim tienduizend vierkante kilometer festivalweide te vinden in Vlaanderen. Meer dan vijf miljoen mensen trekken iedere zomer naar een Vlaams festival. Dat zijn unieke cijfers', zegt Serge Platel, directeur van de FMiV.
Sociaal weefsel
In het buitenland ziet men al enkele jaren een terugval in het festivalseizoen. De kleintjes verdwijnen, de grote moeten het houden bij een afgeslankte versie. Daar blijven we in Vlaanderen voorlopig van gespaard. 'Ieder jaar denk ik: We moeten toch aan ons plafond zitten? Maar ieder jaar komen er toch nog bij, en met succes', aldus Platel.
Steden hebben ook het belang van festivals voor hun stadsmarketing ontdekt. 'Ik vergelijk het met de vroegere bals van de burgemeester. Het is leuk vertier voor de inwoners én belangrijk voor het sociale weefsel van een stad. Dat ontstaat wanneer mensen elkaar ontmoeten bij een pint.'
Over het waarom van onze Vlaamse voorliefde voor festivalletjes, valt wel wat te speculeren. 'Ze zitten wat in ons bloed, die festivals. Facebook en Twitter ten spijt, komen mensen graag samen met gelijkgestemden om iets te beleven', aldus Platel. 'Dat samenhorigheidsgevoel speelt een grote rol. Zeker kleinere festivals zijn voor veel mensen een jaarlijkse plaats van afspraak met vrienden. We zijn er graag bij. Vergeet ook niet het lichtende voorbeeld van onze pioniers: Werchter bestaat bijna 40 jaar, Jazz Bilzen al sinds 1965. Dat is een verdomd lange festivaltraditie.'
Goede organisatoren
En er is nog iets, zegt Platel. 'Wij Belgen zijn nu eenmaal goede organisatoren. Halen we op de Olympische Spelen misschien niet veel medailles, in festivals organiseren zijn we wél kampioen. De meeste festivals zijn klein begonnen en gegroeid, maar van het kleinste tot het grootste: we trekken ons plan! Veel buitenlandse festivalorganisatoren kunnen van die kleine Belgjes nog iets leren.'
Ziet Platel dan nog groeimarge voor het aantal festivals in ons land? 'Dat betwijfel ik. Voor kleine festivals - die gratis zijn, niet echt exclusief of het moeten hebben van de dagverkoop - hangt veel af van het weer. Eén slechte zomer kan hen dus veel pijn doen.'
Hard werken
'Onderschat ook niet hoe hard werken zo'n festival is. Zeker die kleintjes: die draaien op vrijwilligers die daar een heel jaar lang hun weekends en vakanties aan opofferen. Dat is bewonderenswaardig, maar de huidige strenge reglementering, de hoeveelheid administratie en de verhoogde veiligheidsvoorschriften maken het voor hen moeilijk om op hoog niveau te blijven werken. Ik vrees dat het kaf nog van het koren zal worden gescheiden.'