‘Het café van vandaag moet worden heruitgevonden', zegt Jean-Marie Dewandeleer, vice-voorzitter van Horeca Brussel. ‘Vroeger dronken de mensen meerdere pintjes, nu zijn dat er eentje of twee en dan gaan ze naar huis. Dat is nu eenmaal de tendens van de laatste jaren. Het concept van vroeger, waar je op café rustig een pint kon drinken en naar tv kon kijken, bestaat niet meer. Daarom willen wij de Brusselse cafés opnieuw aantrekkelijk maken met ons initiatief ‘By Beer'. Via een toeristische toer langs de Brusselse cafés zou de caféganger opnieuw de verschillende bieren kunnen ontdekken en zo nieuw leven in de Brusselse horeca kunnen blazen. De tocht zou langs Brusselse cafés, restaurants en musea of andere culturele evenementen leiden.'

Jean-Marie gelooft er sterk in dat er ook in nieuwe technologieën voorzien moet worden in cafés, zoals een groot scherm om naar voetbal te kunnen kijken. ‘Je moet de mensen met andere dingen lokken, tijden veranderen nu eenmaal.'

Jean-Marie geeft enkele redenen waarom het de laatste tijd minder goed gaat met onze cafés. ‘De bierprijzen in supermarkten zijn te laag. Mensen gaan eerder bier in de winkel kopen om het thuis op te drinken dan gezellig op café te gaan. Cafés moeten daarom hun prijzen hoog houden, anders overleven ze niet. Ook de rookwet heeft veel veranderd. Verschillende uitbaters beslisten eind 2009 hun zelf bereide snacks van de kaart te schrappen om rokers te kunnen blijven verwelkomen. Maar het is net op eten dat er winst kan worden gemaakt.'

Ook de BTW-verlaging van 21 tot 12procent van 1januari 2010 had geen effect op cafés, want de verlaging gold enkel voor voedsel, niet voor dranken. ‘Het rookverbod van 1januari 2010 had gepaard moeten gaan met een subsidieplan om caféhouders op te vangen. Nu vallen velen in een zwart gat. Niet moeilijk dat er meer faillissementen zijn.'

Liefde voor het vak

Brussel telt enkele oeroude cafés met een beroemd verleden. Ook zij zagen hun zakencijfer in de loop der jaren veranderen. Daarnaast banen starters zich een weg door de crisis en proberen ze het hoofd boven water te houden. Eén ding hebben oud en nieuw met elkaar gemeen: hun liefde voor het vak.

Café ‘Au bon vieux temps' behoort tot de alleroudste cafés van Brussel. Het ligt verscholen in een impasse, vlak aan de Beurs. Gerarda Triest (78) baat haar café al 40jaar met veel liefde uit. De glas-in-loodramen zorgen er voor een gedempt licht en scheppen de perfecte sfeer om te filosoferen naast een pint. ‘Ik heb vooral vast cliënteel en toeristen die speciaal in een van de oudste en gezelligste cafés van Brussel iets willen komen drinken', vertelt ze. ‘In de 40jaar dat ik mijn café uitbaat, heb ik niets aan mijn interieur veranderd. Alles is hier authentiek. Van de crisis heb ik niets gevoeld, integendeel, de laatste jaren gaat het beter en beter. Wij zijn een gevestigde waarde. Of er een geheim mee gepaard gaat, kan ik niet zeggen, maar we hebben wel altijd goed personeel gehad. Personeel dat blijft. En dat vinden klanten erg belangrijk.'

Te snel rijk

Marc Heymans, vriend van Gerarda, springt haar bij. ‘Volgens mij ligt het geheim in de eenvoud hier, maar er is tegelijkertijd veel oog voor detail.' In het café van Gerarda mag nog worden gerookt, maar volgens Marc is het wel of niet mogen roken niet dat wat een café goed doet draaien. ‘Tegenwoordig willen café-uitbaters te snel rijk worden door kleine snacks aan te bieden. In sommige cafés word je buiten gekeken als je alleen komt om iets te drinken. Dat kan hier gelukkig nog wel. Hier drink je rustig je pint en filosofeer je met mensen aan de toog.'

Ook al is Gerarda heel gelukkig met haar café, toch denkt ze er op haar 78ste stilletjes aan om te stoppen. ‘Ik zou nu liever een rustig en goed leven willen leiden. Ik heb vroeger heel hard gewerkt en veel mannenwerk verricht. Dat is nu wel welletjes geweest.'

Draadloos internet

Jan Dehouck (25) en Christophe Anciaux (26) openden op 19maart het café ‘tGroot Gevaar aan het Simonisplein in Koekelberg. De twee jongeheren bruisen van energie als ze vertellen over hun persoonlijke trots. ‘Dit café was ons stamcafé toen we studeerden. We hebben dus een grote affiniteit met de streek en met het café zelf. Toen de zaak te koop kwam te staan, wilden we niet dat het enige jongerencafé in de buurt overgenomen werd door het zoveelste Marokkaanse restaurant', vertelt Jan. Christophe vervolgt: ‘We hebben enorm veel verbouwd: vloer, sanitair, schilderwerken. Dat kost handenvol geld, maar om een breder cliënteel te lokken, was dat een absolute noodzaak. We zijn hier het enige Nederlandstalige café in de buurt. Maar er komen evengoed Franstaligen over de vloer. We staan open voor iedereen, maar ons publiek bestaat vooral uit mensen onder de veertig.'

De jongens zien het uitbaten van hun café niet als een impulsieve beslissing, maar als een plan op lange termijn. ‘We willen ons café zeker zes jaar houden. De eerste drie maanden zijn we voorlopig goed doorgekomen. We hebben er een goed zicht op, maar blijven nuchter. Het is spijtig dat de universiteit verhuisd is naar het centrum. Maar het zijn nu examens en er blijft toch veel volk over de vloer komen. Dat is een goed teken.'

Volgens Christophe moet de zwaarste klap nog komen als in 2014 ook in cafés een algemeen rookverbod zal worden opgelegd. ‘De typische caféhanger blijft toch de man met zijn sigaret in de ene hand en zijn pintje in de andere. Dat verandert dan helemaal. Het zal de doodsteek voor veel cafés worden. Maar we zullen er wel op iets vinden, we zijn creatief (lacht).'

In ‘tGroot Gevaar vallen onmiddellijk het grote witte projectiescherm en de moderne spelletjes op. ‘Het WK op groot scherm is natuurlijk onmisbaar in een goed café. In de toekomst willen we ook draadloos internet aanbieden voor de studenten of werkenden met laptop. We proberen ons aan te passen aan het veeleisende publiek van vandaag.'

Christophe en Jan zouden hun café niet kunnen missen. ‘Ik heb aan het Rits gestudeerd', zegt Jan, ‘maar ik heb mijn filmdromen even in de kast gestoken. Dat lukt aardig. Het omgekeerde, het café laten om aan filmprojecten te werken, zou me zwaarder vallen.'