Op een binnenplein van het kwartier Geruzet van de federale politie in Etterbeek kijkt commissaris Eric Troniseck, hoofdopleider op het Centrum voor Vorming van de Wegpolitie, toe hoe enkele leerlingen zich op zware dienstmotoren in het zweet werken met stapvoets slalommen en achtjes draaien tussen kegels en plastic vaten.

'Een derde van het lessenpakket wordt besteed aan de praktische rijopleiding', legt de hoofdopleider uit. 'Dat is ook nodig, want terwijl de burger-motorrijder al zijn aandacht kan besteden aan het verkeer, moeten onze motorrijders daarbij ook hun opdrachten uitvoeren. Zij moeten gevaarlijke verkeerssituaties opmerken en er zo snel mogelijk een oplossing voor bedenken. Zij moeten aanwijzingen geven aan de andere weggebruikers, bijvoorbeeld om tijdens een escorteopdracht openingen in de verkeersstroom te verzekeren voor het konvooi. Zij moeten gepast reageren op oproepen die zij over de boordradio krijgen. En intussen moeten zij dezelfde wolfijzers en schietgeweren ontwijken waar de gewone motorrijder het soms al behoorlijk lastig mee heeft. Onze motorrijders moeten dus echt één geheel vormen met hun machine'.

De rijopleiding in het Centrum begint voor iedereen op niveau nul. 'Niet alle kandidaten zijn doorgewinterde motards. Eén op de drie stapt bij ons voor de eerste keer op een motorfiets. Zij denken dat het wel iets naar hun gading is en voelen zich aangetrokken door verkeerswerk', zegt Eric Troniseck. 'Negentig procent van de kandidaten slaagt voor de proeven en bij diegenen die (moeten) afhaken horen soms mensen die al duizenden kilometers op de motor gereden hebben. Maar als hun manier van rijden niet in overeenstemming kan gebracht worden met onze opdrachten, moeten wij voorkomen dat zij zichzelf en anderen in gevaar zouden brengen door te volharden.'

Meestal gebeurt dat afhaken in de eerste fase van de praktijklessen, de 40 uren durende vooropleiding waarin de rijgeschiktheid van de kandidaten wordt geëvalueerd. 'Het begint allemaal met duwmanoeuvres met een lichtere scholingsmotorfiets, zonder dat de motor loopt. Het doel is de rijder ervan bewust te maken hoe hij een motorfiets in evenwicht kan houden', legt Eric Troniseck uit. 'Dan volgen oefeningen aan lage snelheid die vervolgens herhaald worden met een zwaardere dienstmotor. Eens het gewenste niveau is gehaald, komen de ritten op de openbare weg om de motorfiets beter te leren kennen en bepaalde automatismen aan te kweken, bijvoorbeeld voor het remmen of terugschakelen. De moeilijkheidsgraad wordt opnieuw opgetrokken als de leraar zijn leerlingen laat voorrijden en kijkt hoe zij zich zonder zijn voorbeeld gedragen'.

Geleidelijk wordt de snelheid opgedreven en komt het ogenblik waarop zwaailichten en geluidssignaal tijdens het rijden worden ingeschakeld. 'De kandidaat moet het opzwepend en soms zelfs stresserend effect van het rijden met het geluidssignaal leren beheersen', vertelt de hoofdopleider.

De laatste fase van de opleiding motorrijden wordt besteed aan de escorte. 'Die kan verschillende vormen aannemen. Een vipkonvooi door het stadsverkeer loodsen stelt natuurlijk andere eisen dan een uitzonderlijk wegtransport begeleiden op de autoweg', legt Eric Troniseck uit.

Bepaalde situaties worden niet systematisch ingeoefend. Het wapengebruik tijdens het rijden is er een van, de interceptie van een chauffeur die zich bijzonder gevaarlijk gedraagt of spookrijdt eveneens. 'De algemene filosofie is dat wij onze mensen geen onnodige risico's laten lopen. Als je een snelheidsduivel achtervolgt, moet je hem niet opzwepen door aan zijn bumper te gaan hangen. Je moet vooral de andere weggebruikers beschermen en intussen aanwijzingen geven voor de opstelling van een onderscheppingsdispositief in de diepte. Hetzelfde geldt voor een spookrijder', antwoordt commissaris Troniseck.

De opleiding om 'zwaantje' te worden behelst echter nog veel meer dan leren motorrijden. Er hoort ook een uitgebreide theoretische cursus bij over de wegcode, een vorming tot drugsherkenningsexpert, de technische eisen waar voertuigen van diverse categorieën in verschillende configuraties (bv. met of zonder aanhangwagen) aan moeten beantwoorden, de wetgeving inzake speciaal transport (gevaarlijke goederen, uitzonderlijk vervoer) en nog veel meer. Een bundel cursussen om u tegen te zeggen die in 5 maanden tijd zowel in theorie als in de praktijk worden uiteengezet. Er volgt ook een uitgebreid luik stuurbehendigheid op vier wielen. 'Niet alleen omdat sommige weersomstandigheden motorrijden onmogelijk maken, maar ook omdat een auto ons bijvoorbeeld in staat stelt om met meer signalisatiemateriaal uit te rukken naar een verkeersongeval. De motor biedt dan weer het voordeel dat hij zich makkelijker doorheen een opstopping kan werken. Bovendien geniet de motorrijder bij de weggebruiker nog altijd een zeker prestige dat respect afdwingt.'