Het Rasphuis aan de Coupure

Het Rasphuis aan de Coupure

Anne: zoveel Gent. Foto: Dominique Dierick

Gent - Er blijft niets meer van over. Behalve dan die geheimzinnige straatnaam aan de overkant. Nochtans gold dit gebouw eens als vooruitstrevend interneringsmodel.

Driehonderd jaar geleden lagen wij onder Maria Theresia van Oostenrijk. Deze vruchtbare keizerin kreeg zestien kinderen. Gent schonk ze de Coupure.

Opzet van het graafwerk was de Vlaamse handel te doen herleven, door een doorsteek van Gent naar Brugge te scheppen. De Coupure kwam er pas na veel protest en onteigeningen want de omgeving was er zeer landelijk en het merendeel was kloostergrond. Enkele straatnamen zoals Akkerstraat en Koolkapperstraat verwijzen nog naar de agrarische bedrijvigheid van die tijd. Er stonden ook diverse molens, die hun naam gaven aan de Papegaai- en Wispelbergstraat.

En dan is daar de Rasphuisstraat. Eind 18e eeuw werden onze Vlaamse gewesten overspoeld door een golf landlopers en bedelaars.
De Staten van Vlaanderen gaven hun voorzitter Vilain XIIII (voorschepen en hoogbaljuw van Gent) opdracht om hier paal en perk aan te stellen.

Met de zegen van Maria Theresia zon hij op een manier om des duivels oorkussen weg te werken. Uit zijn studie ‘Mémoire sur les moyens de corriger les malfaiteurs et les fainéants à leur propre avantage et de les rendre utiles à l’Etat’ ontsprong het Rasphuis, een instituut dat vernieuwend voor zijn tijd was: de idee dat men gevangenen beter een stiel kon aanleren, zodat ze na hun straf in hun eigen onderhoud konden voorzien. Werklozen konden zich vrijwillig voor arbeid aanmelden en hadden dan tenminste een dak boven het hoofd.

Het achthoekig correctiehuis stond op de plaats waar nu de faculteit van de bio-ingenieurs bloeit. Gedetineerden konden er weven, spinnen, netten knopen, manden vlechten en kleren maken. Minder zachtaardige inwoners brachten hun dagen door met het moeizaam raspen van Braziliaans hardhout (de Spaanse benaming ‘quebracho’ betekent  letterlijk bijlbreker, de Portugese term ‘brasa’ of vuurrood zou geleid hebben tot de naam van het land). Na oxidatie leverde het geraspte hout een rode verfstof op, die dan werd gebruikt voor het verven van textiel.

In 1800 installeerde Lieven Bauwens een aantal spintoestellen in het Rasphuis om te kunnen profiteren van de goedkope arbeidskrachten. Maar later werd deze vorm van oneerlijke concurrentie afgeschaft.
In 1935 werd de gevangenis gesloten. In 1937 werd het gebouw afgebroken om plaats te maken voor de landbouwhogeschool – terug naar het agrarische leven!
 

Immo in de regio

Auto's in de kijker

Jobs in de regio