Terug in de tijd: de Sint-Bartholomeuskerk

Terug in de tijd: de Sint-Bartholomeuskerk

Foto: Koen Dhollander

Merksem - In 1939 werd de Koninklijke Kring voor Heemkunde Merksem opgericht met als doel gegevens en voorwerpen over de geschiedenis van Merksem te verzamelen, te bestuderen en bekend te maken. Gastschrijfster Lia Somers, voorzitster van de vzw schrijft over de geschiedenis van de Sint-Bartholomeuskerk.

De Sint-Bartholomeuskerk is de hoofdkerk van Merksem en werd gewijd aan de patroonheilige van Merksem. De kerk die er nu staat heeft niets meer van de oorspronkelijke kerk. Die werd volledig verwoest tijdens het beleg van Antwerpen in 1585. Alleen de fundering van de toren dateert uit de 15de eeuw en mag nog origineel genoemd worden. In 1617 werd begonnen met de wederopbouw van de kerk, in 1649 werd de toren terug opgebouwd en in 1652 kon er ook nog een klok op de toren geplaatst worden.
Op 27 juni 1737 sloeg de bliksem in op de torenspits. De toren brandde volledig uit en ook de rest van het gebouw werd zwaar beschadigd. Er volgde weer een reeks van herstellingen.

In de loop van haar geschiedenis werd de kerk twee maal vergroot.Een eerste maal in 1833. In 1938 vond de definitieve vergroting van de kerk plaats. Tijdens WO II werd ze op 30 december 1944 door een V1 bom volledig vernield nadat ze pas vergroot en gerenoveerd was geworden. De heropbouw heeft vele jaren geduurd.
De restauratie van de lambrisering, de altaren en beeldhouwwerken uit de 16de, 17de en 18de eeuw heeft 35 jaar in beslag genomen. Zo was de lambrisering pas volledig hersteld in 1980 en de prachtige preekstoel werd in 2006 opnieuw geplaatst.In de kerk zijn verscheidene bouw- en kunststijlen terug te vinden; van gotiek, barok, rococo, neogotiek art nouveau tot art deco. De altaren, beelden, glasramen en de houten lambrisering zijn werken van zeer befaamde kunstenaars zoals Albert Poels, Jan Huet, Jan Peter Van Baurscheit jr. en Willem Kerricx.
 

Wie de kerk bezocht, zal beamen dat het hier om één van de mooiste kerken van Antwerpen gaat. Deelnemen aan een geleid bezoek is dan ook een aanrader.
Dat kan o.a. bij de Koninklijke Kring voor Heemkunde Merksem vzw.

Voor de kerk werd in het begin van de 18de eeuw de schandpaal of Kaak opgericht. Deze werd geplaatst op een waterput en voorzien van pompen. Op die manier konden de inwoners die geen waterput binnen hun bereik hadden, daar water komen pompen.
Toen in september 1944 de watertoevoer werd afgesneden door het opblazen van de bruggen over het Albertkanaal, kwamen deze pompen de mensen goed van pas.

De schandpaal werd niet alleen gebruikt om misdadigers ten toon te stellen maar ook om van op een verhoog gerechtelijke vonnissen af te kondigen.

In 1867 werd de schandpaal bekroond met een beeld van Sint-Bartholomeus en doordat het aan-de-schandpaal-zetten was afgeschaft verloor de kaak zijn functie en ging men meer en meer spreken van ‘het standbeeld Sint-Bartholomeus.

In 1947 toen de Bredabaan verbreed werd, werd hij weggenomen en in 1955 kwam hij naast de kerk te staan. Bij die wederoprichting kreeg de heilige een mes in de linkerhand als symbool voor zijn marteldood. (hij werd levend gevild) Momenteel staat de ‘Kaak’ gedemonteerd in het Middelheim in afwachting van zijn terugkomst aan de Sint-Bartholomeuskerk bij de voltooiïng van de werken aan het Burgemeester Nolfplein.

Lia Somers, Koninklijke Kring voor Heemkunde Merksem vzw

Corrigeer

Immo in de regio

Auto's in de kijker

Jobs in de regio