Morsy nieuwe president Egypte

Print

Morsy nieuwe president Egypte (archiefbeeld) Foto: EPA

Mohammed Morsy (60) van de conservatieve Moslimbroeders is de nieuwe president van Egypte. Dat heeft de Egyptische kiesraad zondag in Caïro bekendgemaakt. Hij volgt Hosni Moebarak, die in februari vorig jaar werd verjaagd door een volksrevolutie, op.

De islamist Morsy versloeg tijdens de tweede ronde van de presidentsverkiezing, die op 16 en 17 juni werd gehouden, Ahmed Shafik, de laatste premier van het regime-Moebarak en favoriet van het leger, met bijna 52 procent (meer dan 13 miljoen stemmen). Shafik eindigde op 48 procent met meer dan 12 miljoen stemmen. De voorbije dagen eisten de beide kampen de overwinning op. Beide mannen riepen hun aanhangers op de straat op te gaan en er werd gevreesd voor een geweldsuitbarsting in de Egyptische hoofdstad.

'Weg is nog lang'

Morsy, de kandidaat van de Moslimbroederschap, de partij die de staat een ‘islamitische basis' wil geven, is een in de Verenigde Staten opgeleide ingenieur. Onder het bewind van Moebarak zat hij enige tijd gevangen. 'De revolutie heeft een belangrijke test doorstaan', zei Yasser Ali, een woordvoerder van het verkiezingskamp van Morsi, aan AP. 'Maar de weg is nog lang.'

Op het Tahrirplein in Caïro ging gejuich op toen de uitslag op televisie bekend werd gemaakt. Op het plein hadden tienduizenden  aanhangers van de Moslimbroederschap, salafisten - ultraconservatieve moslims - en revolutionaire jongerenbewegingen die de motor achter de volksopstand van vorig jaar waren zich verzameld. De ontlading was groot nadat de kiescommissie Morsy uitriep als winnaar. Ook bij de Hamas-aanhang in de Gazastrook klonken vreugdekreten. Aanhangers van Shafiq kwamen bijeen in een noordelijke wijk van Caïro.

De Egyptische autoriteiten hebben extra veiligheidstroepen naar het plein gestuurd en de politie de opdracht gegeven 'stevig op te treden' als de wet wordt overtreden.

Historische zege

De zege van een lid van de Moslimbroederschap, in 1928 opgericht door de leraar Hassan al-Banna, wordt 'historisch' genoemd, al was het maar omdat Morsy de eerste door het volk verkozen president van Egypte wordt. Hij is ook het eerste niet-seculiere staatshoofd.

De kiesopkomst in die tweede ronde bedroeg 51 procent (tegen 46% in de eerste ronde), aldus nog de kiescommissie, die enkele dagen later dan verwacht met het eindresultaat van de stemronde uitpakte. De commissie had naar eigen zeggen meer tijd nodig om klachten te behandelen.

Macht leger

Morsy moet nu de zorg bij een deel van het publiek dat hij van Egypte een islamitische staat wil maken wegnemen en duidelijk maken dat hij een breder deel van de samenleving wil dienen dan alleen zijn eigen fundamentalistische achterban. Hij zal ook dringende problemen moeten aanpakken, zoals een sterke afname van de veiligheid en de economie.

De bekendmaking van de winnaar had het sluitstuk moeten vormen van de volksopstand in het land en het begin moeten zijn van de overgang naar democratie. Het leger heeft echter op het laatste moment een aantal wijzigingen doorgevoerd waardoor de president minder en het leger meer macht krijgt. 

Zo is de president niet langer meer de opperbevelhebber van de strijdkrachten en kan hij evenmin een minister van Defensie aanduiden. Defensie-aangelegenheden vallen alle onder de verantwoordelijkheid van veldmaarschalk Mohammed Hoessein Tantawi, een vertrouweling en vriend van ex-dictator Moebarak. De president kan wel zijn veto stellen tegen de nog op te maken nieuwe grondwet, maar ook hier ligt de eindverantwoordelijkheid niet bij hem, maar bij het met Moebarak-getrouwen volgestouwde Grondwettelijk Hof.

Het leger heeft wel meermaals beloofd dat het op 30 juni de macht zal overdragen aan het nieuwe staatshoofd.

Nieuwe grondwet

Volgens leden van de broederschap en experts zijn de verkiezingsresultaten in de onderhandelingen tussen de generaals en de Moslimbroederschap gebruikt om de parameters van een nieuw akkoord over de verdeling van de macht vast te stellen. De nieuwe grondwet van het land is nog niet geschreven en de bevoegdheden van de president zijn onduidelijk.

Egypte is diep verdeeld tussen enerzijds aanhangers van de Moslimbroederschap en progressieven die hem steunen omdat zij tegen het leger zijn, en anderzijds andere seculiere krachten die de dominantie van de Moslimbroederschap vrezen.

Volgens de linkse politicus Khaled Abdel-Hamid zal Morsy moeten vechten om zijn bevoegdheden terug te krijgen, om de steun van het volk niet te verliezen. 'Als hij vecht om zijn macht terug te krijgen zullen wij hem steunen. Maar als hij niet terugvecht, betekent het dat hij genoegen neemt met een bijrol naast het leger.'