Showproces

Print

Een goede honderd dagen geleden is Vladimir Poetin aan zijn derde termijn als Russisch president begonnen. Die honderd dagen heeft hij vooral gebruikt om zoveel mogelijk voorzichtige vooruitgang terug te draaien. Het proces tegen de vrouwen van Pussy Riot is een zeer toepasselijke afsluiter van die eerste honderd dagen.

De punkband Pussy Riot kan je bezwaarlijk van veel goede smaak betichten. Ook niet toen ze de grootste orthodoxe kerk in Moskou binnendrongen om er een verrassingsoptreden te geven met een song die Maria smeekt om Poetin buiten te gooien. Het valt te begrijpen dat heel wat gelovigen daar aanstoot aan namen. In de meeste landen zou hun optreden trouwens onderbroken zijn door politie, die hen desnoods even zou oppakken.

Het is wat daarna gebeurde, dat duidelijk maakt hoe diep Rusland opnieuw gezonken is. De drie vrouwen kregen geen tik op de vingers. Ze kregen een showproces en uiteindelijk twee jaar opsluiting in een strafkamp. De termen waarin de veroordeling uitgesproken werd, doen denken aan de inquisitie: heiligschennis en zowaar ‘duivelse dansen' komen er prominent in voor.

Pussy Riot is natuurlijk meer dan een bende balorige punkers die een kathedraal zijn binnengedrongen om te choqueren. Ze hadden een duidelijke boodschap: tegen Poetin en tegen de top van de orthodoxe kerk, die opriep om voor Poetin te stemmen. Hun optreden was dan misschien in de ogen van velen niet smaakvol, het was wel een weloverwogen daad van protest. En net de gevolgen van hun actie maken duidelijk hoe hard die nodig was.

Vrije meningsuiting moet niet alleen meningen beschermen waar iedereen het toch al mee eens was. Ze geldt vooral voor meningen die irriteren. Van die vrijheid blijft in Rusland vandaag eens te meer weinig over.

Al tijdens het proces schaarde de wereld zich achter Pussy Riot. Maar buitenlandse verontwaardiging lijkt Poetin alleen maar te sterken in de overtuiging dat Rusland weer meespeelt in de wereld. Hij trekt er zich niets van aan. Niet als het gaat over mensenrechten, niet als het gaat over Syrië, en niet als het gaat over Pussy Riot.

Terwijl Poetin zijn ijzeren greep op het land versterkt, zullen het de Russen zelf moeten zijn die hem tegenhouden. De protesten eerder dit jaar maakten al duidelijk dat velen het niet meer pikken. Wie weet heeft Poetin met drie punkmeisjes nu echt zijn hand overspeeld.