Nu al schrijnend tekort groeit de komende jaren met nog 19.000 plaatsen

Opvang bejaarden stevent af op drama

Print
Opvang bejaarden stevent af op drama

De wachtlijsten voor de zorgcentra nemen alsmaar toe. Foto: ss

De ouderenzorg in Vlaanderen verkeert in een abominabele toestand, blijkt uit een studie van denktank Itinera. Veel gemeenten hebben hun bejaarden bitter weinig opvang en verzorging te bieden, terwijl de vergrijzing toch wild om zich heen grijpt. Voor een stuk heeft dat met politieke kortzichtigheid te maken. ‘De politiek denkt op een termijn van vijf jaar en verliest uit het oog wat daarna moet gebeuren.'

Ontdek hier hoe groot het tekort in uw gemeente is.

Over de vergrijzing zijn de voorbije jaren hele bibliotheken volgeschreven, en in de politiek werd volop overlegd hoe de problemen aangepakt en liefst ook opgelost worden. Dat zoiets geen garantie op succes is, bewijst de toestand van de ouderenzorg in de Vlaamse gemeenten. Itinera, dat de cijfers van de Vlaamse overheid samenlegde, tekent op veel vlakken een slechte score op. Of het nu om woonzorgcentra, serviceflats, dagcentra, lokale dienstencentra of thuiszorg gaat.

Hoe dat komt? ‘De politiek concentreert zich op de volgende vijf jaar, de periode van een legislatuur', zegt Pieter Van Herck, de onderzoeker van Itinera die het dossier samenstelde. ‘Maar men denkt niet na wat over pakweg dertien jaar moet gebeuren.'

Foute beslissingen

Volgens Van Herck zijn er en passant simpelweg foute beslissingen genomen. ‘Tien jaar geleden wilde men overschakelen van residentiële zorg naar alternatieven. Dat alternatief is echter nooit uitgebouwd en ondertussen is Vlaanderen veel te actief geweest in het afbouwen van die residentiële voorzieningen.' Dat maakt dat de situatie voor de woonzorgcentra in Wallonië, waar dat veel minder gebeurd is, beter is dan in Vlaanderen.

Met de verwachte evolutie van de vergrijzing in het achterhoofd, kan het tekortschietende aanbod dramatische gevolgen hebben. De ouderenzorg zal de komende jaren sterk moeten groeien om gelijke tred met de realiteit te houden. In de provincie Limburg zal het aantal ouderen tegen 2025 met 86 procent toenemen, in Turnhout met 77 procent en aan de Kust met de helft. Dat betekent dat er vanaf 2010 jaarlijks 3.500 plaatsen hadden moeten bijkomen in de woonzorgcentra, ofwel een stijging van zo'n derde. Een andere mogelijkheid: 1.600 extra plaatsen in woonzorgcentra en de helft bij in de thuiszorg. De werkelijkheid is dat er tot 2012 in heel België slechts 790 plaatsen extra plaatsen bijkwamen. De komende zeven jaar zal het tekort in de ouderenzorg met nog eens 19.000 extra plaatsen groeien.

Hoe dramatisch is de situatie in uw gemeente?

Ondervoeding

Hoe groot de noden van de oudere bevolking zijn, mag blijken uit een aantal vroegere studies. Een voorbeeldje: zestig procent van de ouderen in een residentie loopt een verhoogd risico op ondervoeding. Of nog: de helft van de ouderen daar is op een de één of andere manier ‘gefixeerd'. Dat betekent dat ze in de kamer gehouden worden door verdoving of zelfs door ze vast te binden. Voor negentig procent onder hen duurt dat drie maanden.

Er is dus geld nodig, veel geld. Maar dat is er niet. De gemeenten – want alleen over hen gaat het in deze studie – verwachten dat ze de komende jaren almaar minder cash ter beschikking zullen hebben. ‘Ze zullen eerder afbouwen', zegt Van Herck. Hij stelt voor om het aanwezige geld beter te gebruiken. Niet de gemeenten en de OCMW's moeten de centra uitbaten, maar gespecialiseerde zorgverstrekkers. En nee, zegt Van Herck, dat is geen pleidooi voor een privatisering van de sector. ‘Het maakt mij niet uit of het om privé-bedrijven of vzw gaat. Zolang de middelen maar verschuiven naar de gespecialiseerde aanbieders.'

Bij Itinera hopen ze dat hun cijfers de lokale beleidsmensen aan het denken zetten, zeker aan de vooravond van de gemeenteraadsverkiezingen. Want uiteindelijk draait alles ook om preventie. ‘Je moet verhinderen dat ouderen in de zorg belanden, door een algemeen positiever levensklimaat te creëren.'