De Zomeracademie: Wat kunnen we nog uit de aarde halen?

Kalgoorlie, de grootste mijn in Australië, is bijna uitgeput. In 2017 sluit de mijn en laat men de put vollopen met water. Foto: ap

GENT -

Voor zijn energiebehoeften heeft de mens al altijd een beroep gedaan op wat moeder aarde voor hem in petto had. Maar de natuurlijke bronnen raken stilaan uitgeput, of toch niet? Professor Geologie David Van Rooij geeft antwoord.

De mens heeft altijd een beroep gedaan op de aardse natuurlijke rijkdommen. Sinds de Industriële Revolutie is deze ontginning sterk toegenomen, met bekende gevolgen voor milieu en klimaat. De twee grootste ontginningsdomeinen zijn energie - gas, petroleum en steenkool - en ruwe materialen: zoals steen, ijzer, koper, goud… Van oudsher speelden deze activiteiten zich af in mijnen of groeves aan land en in de ondiepe zee.

Al deze natuurlijke rijkdommen zijn niet duurzaam. Dat de natuurlijke bronnen uitgeput raken, is allang bekend als het over de petroleumindustrie gaat. Maar er is ook een schaarste op komst voor bepaalde ertsen, nodig om onze huidige technologieën - bijvoorbeeld voor de gsm - te blijven maken. Het wordt moeilijker om bepaalde grondstoffen zoals mangaan en koper te vinden. Vandaar dat de mens meer dan ooit kijkt in de richting van de diepe oceanen.

Onderwaterrobots

Traditioneel speelden activiteiten zoals petroleumboringen zich af in ondiepe continentale wateren. Toch weet men sinds het einde van de 19de eeuw dat de diepzee grote natuurlijke rijkdommen bevat. De grootste reden waarom die nog niet zijn ontgonnen, is onbereikbaarheid.

Deze zones liggen in de open oceaan, waardoor men afhankelijk is van het mededogen van de zee. Bovendien bestaan er pas sinds de jaren negentig technologieën om zeer diep onder hoge druk te werken. Die werken worden vooral uitgevoerd door onbemande onderwaterrobots, die op een zeer accurate manier moeten worden bestuurd.

Zeebodem

Terwijl de petroleumindustrie zich al enkele decennia aan het voorbereiden is om in diepwater te werken, is het voor de ertsontginning nu ook menens. Er worden meer en meer aanvragen aan de International Seabed Authority gericht om buiten de territoriale wateren ertsen te ontginnen.

Een typisch voorbeeld hiervan zijn de polymetallische nodules: bollen van enkele tientallen centimeters grootte, die op de zachte zeebodem liggen en een grote concentratie koper, mangaan en andere begeerde elementen bevatten. De best gekende vindplaatsen zijn enkele 10 tot 100 vierkante kilometer groot, op 4.000 meter diepte in de Stille Oceaan. Dit verhaal krijgt ook een Belgisch tintje met de recente toelating voor GSR nv om onderzoek - met oog op ontginning - uit te voeren.

Kinderschoenen

Dit is nog niet de grootste uitdaging. In de continentale hellingen van bijna alle oceanen bevinden zich grote volumes gashydraten. Dit is een ijsachtige substantie met een enorme hoeveelheid methaangas. Een voorzichtige schatting van de totale hoeveelheid methaan lijkt voorraden aan te wijzen die (minstens!) tien keer groter zijn dan de huidige geschatte reserve gas en petroleum.

De procedure voor ontginning staat nog in haar kinderschoenen en lijkt nog complexer te zijn dan een gewone petroleumboring. Er hangen grote risico’s aan vast, zowel bij het ontginnen zelf als voor het milieu.

Lees hier alle afleveringen van De Zomeracademie van De Gentenaar.

Corrigeer

Immo in de regio

Auto's in de kijker

Jobs in de regio