Onderzoek bewijst: in Gent gekweekte groenten niet vervuild

'Sla uit Gent niet ongezond'

Foto: Frederiek Vande Velde

GENT - Zelf groenten of kruiden te kweken is veilig, ook midden in Gent. De groenten zijn niet schadelijker door de fabrieken, massa’s auto’s of het fijn stof in de stad. Dat blijkt uit tests met gekweekte sla op 35 plaatsen in Gent. De enige voorwaarde: groenten moeten goed gewassen worden. ‘En dat is niet snel eventjes onder de kraan houden.’

Om te onderzoeken of in de Gentse stadsomgeving veilige, gezonde groenten kunnen gekweekt worden, werkten de sociale economieorganisatie Compaan en Labeur, samen met het Laboratorium voor Analytische Chemie en Toegepaste Ecochemie van Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen van de Universiteit Gent, een experiment uit.

Op 35 locaties in de Gentse stadskern, en op enkele controlelocaties aan de stadsrand en buiten Gent, werd sla gekweekt in proefbakken, dit om grondvervuiling uit te sluiten en te focussen op de gevolgen van luchtverontreiniging.

Loodconcentraties

De geoogste sla werd vervolgens, voor en na wassen, onderzocht op aanwezigheid van lood, cadmium en enkele andere toxische elementen. "De gehaltes van de meeste gemeten toxische elementen in de sla waren aanvaardbaar", aldus professor Gijs Du Laing. "Het loodgehalte was echter in vele stalen wel hoog, dit vooral vóór het wassen van de slastalen. Dit is toe te schrijven aan de atmosferische afzetting van fijn stof dat veel lood bevat." 

Na wassen van de sla was het loodgehalte in de meeste stalen echter drastisch teruggedrongen tot onder de voedingsnorm voor bladgewassen. Het onderzoek besluit dat groenten kweken in een stedelijke omgeving kan, als de groenten goed worden gewassen.

Verder wordt onder meer aangeraden de groenten te kweken in een beschutte omgeving, niet te dicht tegen de autoweg, om ze te behoeden voor overmatige afzetting van opwaaiend stof.

Gentenaars die hun eigen groenten willen kweken, houden best rekening met deze tips.

  • Geschikte locatie: De ligging is een belangrijke factor voor mogelijke vervuiling in de stad. Tuintjes in de nabijheid van drukke autowegen, spoorlijnen en sommige (historische) industriële activiteiten zijn kwetsbaar. Houd voldoende afstand tot auto- en spoorwegen. Literatuuronderzoek toont aan dat normoverschrijdingen van zware metalen dikwijls worden waargenomen binnen de eerste 10 meter afstand tot de autoweg. Deze zone dient dan ook zeker te worden gemeden. Vanaf 30 meter afstand zijn de concentraties meestal als normaal te beschouwen. Toch dient bij kweek in volle grond voorzichtigheid geboden. Bij vermoeden van vervuiling dringt een bodemonderzoek zich op.
  • Bodem: Verontreiniging van de bodem, bijvoorbeeld door historische industriële activiteit, kan resulteren in verhoogde concentraties van schadelijke stoffen in de plant. Heb je weet van zo’n vervuiling? Door in bakken met verse teelaarde te werken of gecontamineerde bodem te vervangen door zuiver bodem kun je problemen vermijden. Bij twijfel kan het winnen van informatie bij de stadsdiensten, een bodemattest te verkrijgen bij OVAM en/of uitvoeren van een bodemanalyse duidelijkheid geven.
  • Afscherming: Vermijd rechtstreeks contact met bronnen van fijn stof door de moestuin fysisch af te schermen van de verontreinigingsbron door middel van een voldoende gesloten scherm (bv. groenbuffer). Gebouwen kunnen ook als een goede buffer dienen. Achtertuinen zijn dan ook meer geschikt dan voortuinen.
  • Zuiver water gebruiken voor bewatering: Geef de planten enkel water dat geen zware metalen bevat. Water afkomstig van loden leidingen of zinken daken kan verhoogde concentraties aan zware metalen bevatten.
  • Goed wassen, verwijderen van buitenste blad en/of schillen voor consumptie: Verontreinigingen die vanuit de lucht op het blad worden afgezet, kunnen meestal grotendeels verwijderd worden door de groenten goed te wassen (met zuiver water!) en eventueel de buitenste bladeren te verwijderen bij kool- en bladgewassen. Knol- en bolgewassen (bv. rode biet, ui, aardappel, …) worden best steeds geschild.
  • Eigen groenten als onderdeel van gezond en afwisselend dieet: Met bovenstaande maatregelen rekening houden, heeft uiteraard slechts zin als de geproduceerde groenten geconsumeerd worden als onderdeel van een bewust, gezond en gevarieerd dieet.

Immo in de regio

Auto's in de kijker

Jobs in de regio