Reconstructie: de terreur van de Duitsers in jouw streek

Reconstructie: de terreur van de Duitsers in jouw streek

Leuven wordt platgebrand in de eerste oorlogsmaanden Foto: belga

Op 4 augustus 1914 vielen Duitse troepen ons land binnen, hun plan was op zes weken door te stoten naar Parijs... maar dat draaide anders uit. Het duurde drie maanden tot het front vastliep aan de IJzer. In die eerste oorlogsmaanden kreeg Vlaanderen het zwaar te verduren: huizen werden in brand gestoken en geplunderd, vrouwen verkracht, burgers doodgeschoten of gedeporteerd. Aan de hand van grote en kleine gebeurtenissen uit deze periode hebben we een reconstructie gemaakt van de Duitse terreur in jouw streek.

> Klik hier om onze tijdlijn van de oorlog in Vlaanderen te bekijken en zoom in op uw regio.

Meer dan één miljoen Duitse soldaten trokken in de eerste maanden van de oorlog door ons land. De opmars door België was al lang voorbereid en cruciaal om naar Parijs op te rukken. Frankrijk was de grote vijand, België een klein obstakel dat snel overwonnen zou worden. 

Toch zou de 'snelle doortocht' van de Duitsers na drie maanden vastlopen aan de IJzer. De soldaten lieten een spoor van vernieling en chaos achter in Vlaanderen. Anderhalf miljoen Belgen vluchtten voor het geweld in de eerste oorlogsmaanden: naar Nederland, Engeland of Frankrijk. Een onbekend aantal was vluchteling in eigen land.
 

Kort overzicht per provincie:


Limburg

Limburg werd overspoeld door duizenden Duitse soldaten onmiddellijk na het uitbreken van de oorlog. Op de eerste dag van de inval trokken troepen door het grensdorpje Moelingen, er was nauwelijks verzet maar het dorp werd grotendeels vernield. In Hasselt volgden vergeldingsacties nadat gendarmen Duitsers te paard hadden beschoten. In Sint-Truiden werden tientallen burgers doodgeschoten. Tongeren werd platgebrand en inwoners verplicht de stad te verlaten.

In Halen boekte het Belgisch leger een succes, in de zogenaamde 'Slag der Zilveren Helmen' werd voor de eerste keer een cavalerieaanval, in galop en met getrokken sabels, tegengehouden door vuurwapens. Vele tientallen Duitse soldaten en nog veel meer paarden bleven gewond of dood achter.

Bekijk foto's van de eerste oorlogsmaanden in Limburg

Vlaams-Brabant

Aarschot 19 augustus 1914, na de dood van een Duitse kolonel kreeg de bevolking de schuld. Er volgden gruwelijke vergeldingsacties: huizen werden in brand gestoken, mannen en jongens in koelen bloede geëxecuteerd. Ook de burgemeester kreeg de kogel.

Hetzelfde tafereel in Leuven. Duitse militairen dachten dat een schietpartij te wijten was aan burgers. Ze dreven de bevolking samen aan het station en schoten mannen neer, vrouwen werden verkracht. Meer dan 2000 gebouwen werden in brand gestoken, ook de waardevolle universiteitsbibliotheek ging in de vlammen op. Onder de Leuvense bevolking vielen meer dan 200 doden.

Bekijk foto's van de eerste oorlogsmaanden in Vlaams-Brabant

Antwerpen

Twee weken na het uitbreken van de oorlog vestigden de koninklijke familie en de regering zich in Antwerpen en werd de stad zo het politieke centrum van België. Antwerpen was op papier een 'onneembare vesting', bewaakt door twee fortengordels. Toch zouden deze niet lang standhouden tegen de Duitse oorlogsmachine.

Op 24 augustus werd het stadscentrum een eerste keer gebombardeerd door een zeppelin. Een maand later barstte het Duitse offensief tegen Antwerpen los met een artilleriebeschieting op Mechelen. Al snel werd duidelijk dat de forten niet bestand waren tegen de zware Duitse bombardementen.

De Britten beslisten op het laatste nippertje nog om de Antwerpenaren te komen helpen. Vanuit Oostende reden ze met de bus naar de stad, maar het was te laat. Het Duitse leger wist heel snel een doorbraak in de buitenste fortengordel te forceren. Antwerpen gaf zich over op 10 oktober, het leger, de regering en de koning waren toen al vertrokken naar Oostende.

Bekijk foto's van de eerste oorlogsmaanden in Antwerpen

Oost-Vlaanderen

In tegenstelling tot Leuven en Antwerpen bleef Gent gespaard van het oorlogsgeweld. De Gentse burgemeester Emiel Braun sloot een deal met de Duitsers zodat de stad niet zou worden aangevallen. De Gentenaars voelden zich zo veilig dat ze met de tram naar Melle reden om daar naar de vernielingen te gaan kijken.

Dendermonde kreeg het wel zwaar te verduren, de stad werd zo goed al volledig platgebrand: 1.252 huizen gingen in vlammen op. Burgers werden als levend schild gebruikt, gemarteld en gefusilleerd. Dendermonde was strategisch belangrijk omwille van de brug over de Schelde. Via deze brug kon het Duitse leger verder noordwaarts oprukken richting Antwerpen.

Ook elders aan de Schelde en de Dender werd hevig gevochten. In Schoonaarde sneuvelden 68 Belgische soldaten in de strijd om de Scheldebrug. In Aalst dienden burgers als levend schild tijdens een aanval op een brug over de Dender, weinigen overleefden.

Overal doken vreselijke verhalen op van burgers die bedreigd en mishandeld werden. Lebbeke moesten dertien jonge mannen een put graven in een weiland en werden ze op gruwelijke wijze verminkt en afgemaakt. In Ninove werden twintig inwoners onder wie de burgemeester gevangen genomen en bedreigd met de dood.

Bekijk foto's van de eerste oorlogsmaanden in Oost-Vlaanderen

West-Vlaanderen

De kust werd in de eerste oorlogsmaanden overspoeld door vluchtelingen. In Oostende heerste chaos, vluchtelingen bestormden alles wat rijden en varen kon. Mensen zaten zelfs bovenop de trams. Iedereen probeerde vanuit Oostende of Duinkerke nog op een boot te geraken richting Engeland. Ook de Belgische regering ontvluchtte het land via Oostende. De koning en koningin vestigden zich in De Panne na de val van Antwerpen.

Na meer dan 2 maanden strijd slaagde de Belgische legerleiding erin om ongeveer 70 à 75.000 man achter de IJzer te hergroeperen. Zondag 25 oktober 1914 werd gestart met het onder water zetten van de IJzervlakte. Hendrik Geeraert, een schipper uit Nieuwpoort draaide de 8 openingen van de uitwateringssluis van de 'Ganzepoot', in de achterhaven van Nieuwpoort, manueel open. Het water verspreidde zich door sloten en grachten over de hele polder. Het front lag hier vast voor de rest van de oorlog. De Duitsers konden niet meer naar Calais en Duinkerken oprukken.

Bekijk foto's van de eerste oorlogsmaanden in West-Vlaanderen
 

 

Corrigeer

IN HET NIEUWS

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees