Expo van Fernand Huts toont middeleeuwse kunst van zijn meest economische kant

Gouden tijden vol geld, genot en gêne

Vlaanderen, waar zelfstandigen thuis zijn. Dat was ook in de middeleeuwen al zo. Vanaf ongeveer 1200 ontwikkelt zich in wat nu Vlaanderen heet een nieuwe mens: innoverend, praktisch en rijk. De expo Voor God en Geld brengt het verhaal van die ondernemer. Of, in de woorden van Fernand Huts: “De Hollanders stoefen met hun Gouden Eeuw, maar wij hebben verdoeme vijf Gouden Eeuwen gehad.”

Een economisch getinte ­tentoonstelling die ondernemer, kunstverzamelaar én ­enfant terrible Fernand Huts mee heeft mogelijk gemaakt. Het is met enige reserve dat we – als kunstliefhebbers met een matige interesse in economie – ­afzakken naar het Gentse Caermersklooster voor de expoVoor God en Geld, een tocht doorheen de tijd en de Zuidelijke Nederlanden, het huidige Vlaanderen. Voor mocht u tijdens de les geschiedenis met uw gedachten elders geweest zijn: de 15de en 16de eeuw zijn ­fantastisch voor het ondernemerschap. De handel bereikt ongekende hoogten. Artistieke producten uit Vlaanderen en Brabant veroveren de wereldmarkt. Kunst uit de Lage Landen wordt een kwaliteitslabel, een internationale standaard. Kortom, dit is de Gouden tijd van de Zuidelijke Nederlanden. Hier worden de grondslagen gelegd voor Vlaanderen van nu.

“De Hollanders stoefen met hun Gouden Eeuw, maar wij hebben verdoeme vijf Gouden Eeuwen gehad”, klinkt het trots bij Huts. “Vlaanderen heeft het kapitalisme uitgevonden.” Daarover valt te discussiëren, maar de macht van Vlaanderen en Brabant was inderdaad enorm.

Al moeten de kunstwerken voor ons toch meer doen dan enkel iemands macht illustreren. We verwachten dus meer dan een middeleeuwse versie van ‘Vlaanderen boven’. En dat is het gelukkig ook. De expo is schaamteloos chauvinistisch, maar ook een gedurfde combinatie van bekende topstukken en onbekende werken uit zowel de collectie van Huts als bruiklenen uit grote musea. Veel van de kunstwerken ­worden voor het eerst getoond.

“En zoals het hoort, beginnen we de tentoonstelling met een naakte vrouw, om de aandacht van de mannen te trekken”, vertelt curator Katharina Van Cauteren met een knipoog. Inderdaad, de naakte vrouw, Fortuna Marina van Gillis Coignet, trekt de aandacht. Maar wat nog veel meer opvalt, is het gigantische 16de-eeuwse hoofd van Pieter Coucke in de volgende ruimte. Het werd gebruikt als een voorloper van een carnavalsstoet, en het domineert de hele zaal. Of toch die ene ruimte, want in plaats van het verhaal chronologisch op te bouwen, koos men ervoor om de expo onder te verdelen in acht thema’s, zoals de geldeconomie, de textielhandel en het seriewerk op de kunstmarkt.

Die thema’s illustreren wat het belangrijkste was voor de middeleeuwse kleine en grote zelfstandigen. Ergens helemaal ­bovenaan stond natuurlijk geld. Maar in die zaal wordt ook de link gelegd naar het thema ­‘ontucht’. De godvrezendheid die de middeleeuwer eeuwen onder de knoet van de kerk had gehouden, met vaste, preutse regels omtrent seksualiteit, kwam plots op losse schroeven te staan door alle nieuwe mogelijkheden. En dat mondde op bepaalde momenten uit in zottigheden en obscene taferelen. Dat komt goed naar voren in een van de anonieme schilderijen, Badhuis. Er is een feestje aan de gang. “Maar als je goed kijkt, zie je in de hoek een koppel dat ongegeneerd ligt te vrijen. En meer nog, een monnik staat zich aan het schouwspel te verlekkeren”, aldus de curator.

Ongegeneerd chauvinisme

En toch is het een andere zaal die het meeste indruk maakt: die van de textiel. Die nijverheid zette onze streken écht op de kaart. Het weefgetouw in het midden van de kamer zuigt alle aandacht naar zich toe.

Nog imposanter is het ­klapstuk van de expo: een 3D-voorstelling van een creatie van modeontwerpster Veronique Branquinho, een van de Antwerpse Zes, die toont welke ­impact Vlaanderen nog steeds heeft op textiel en mode.

Zelden werd het heden zo mooi verweven met ons – laten we even ongegeneerd chauvinistisch zijn – grootse verleden.

INFO

‘Voor God en Geld’

Nog tot 1 januari 2017

10 euro

HHHHH

NIET TE MISSEN

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees