Hoe een Brusselse school het zittenblijversprobleem in het eerste middelbaar wil oplossen

Hoe een Brusselse school het zittenblijversprobleem in het eerste middelbaar wil oplossen

Foto: BELGA

1 op de 6 leerlingen in Brusselse scholen moet het eerste jaar van het secundair onderwijs overdoen. Dat cijfer is hoog, maar blijft niettemin stijgen. “Twaalf jaar is geen goede leeftijd om te kiezen wat je wil studeren omdat je dan vaak worstelt met je eigen identiteit”, stellen een aantal directeurs vast. Daarom starten ze in 2018 in Anderlecht met een “tienerschool”, waarbij basisschool en middelbaar soepel in elkaar overvloeien.

Bondig samengevat komt het vernieuwende project in twee Nederlandstalige katholieke scholen in Brussel er op neer dat de klassieke tweedeling van zes jaar lager en zes jaar middelbaar onderwijs wordt doorbroken. In plaats daarvan worden de schooljaren opgesplitst in drie blokken van telkens vier jaar. Zo duurt de basisschool vier jaar en de secundaire school ook. Daartussen komt dan een “tienerschool” van vier jaar voor leerlingen van tien tot veertien jaar oud.

Bekijk meer video's van vtmnieuws op nieuws.vtm.be

Identiteitscrisis

Piet Vandermot, directeur van de Sint-Goedeleschool in Brussel, is een van de initiatiefnemers van dit nieuwe onderwijssysteem. “Steeds meer leerlingen in Brusselse scholen moeten hun eerste jaar in het middelbaar overdoen. Bij jongens is dat ondertussen geklommen tot 15 procent of 1 op 6 leerlingen die niet slaagt in dat eerste jaar. Schrikwekkend hoge cijfers. Vooral omdat al die kinderen het jaar voordien een getuigschrift behaalden in het lager onderwijs. Wat is er dan foutgelopen bij die overgang?”

Dat er zo veel kinderen blijven zitten in het eerste jaar van het middelbaar heeft volgens Vandermot vooral te maken met de leeftijd van die jongeren.

“Zevenentwintig jaar ervaring in het onderwijs en de observatie van mijn kleinkinderen heeft me geleerd dat kinderen hun puberteit op steeds jongere leeftijd doormaken. Op het moment dat ze de overstap maken naar het middelbaar zitten ze nu vaak midden in een identiteitscrisis. Ze zijn onzeker en vaak ook angstig, worstelen met zichzelf en weten absoluut niet wat zij met hun toekomst aan moeten. Hen op zo’n crisismoment een belangrijke keuze voorschotelen, is niet verstandig. Zou het niet beter zijn om die keuze twee jaar uit te stellen, tot ze veertien zijn en die identiteitscrisis al wat voorbij is?”

De schooldirecteur merkt overigens dat scholieren van de eerste twee jaren van het secundair onderwijs en leerlingen van de vijfde en zesde klas van de basisschool vaak elkaar spontaan opzoeken. “Twaalf- en dertienjarigen voelen zich meer verwant met tien- en elfjarigen dan met oudere klassen van het middelbaar. Net zoals de tien- en elfjarigen minder affiniteit hebben met de jongere kinderen dan met de leerlingen van het eerste en tweede middelbaar.

“Tienerschool”

Daarom heeft hij samen met een andere Nederlandstalige katholieke school - het Instituut Heilige Familie uit Schaarbeek - beslist om de abrupte breuklijn tussen lager en middelbaar op twaalf jaar gewoon af te schaffen. In plaats daarvan wordt de derde graad van het lager en de eerste graad van het middelbaar samengevoegd tot een “tienerschool”.

“Daarin zitten alle leerlingen vier jaar lang samen. Het hele traject door groeien dezelfde leerkrachten met hen mee. In die periode kunnen ze ook niet blijven zitten. Pas tegen het einde van die periode moeten ze bepaalde eindtermen behalen en daarna op hun veertiende kiezen welke richting ze in het middelbaar zullen volgen.”

De “tienerschool” , die al in Nederland bestaat onder de naam “tienercollege”, wil ook vernieuwend zijn op didactisch gebied. “In die vier jaar willen we leerlingen leren hoe ze keuzes moeten maken” zegt Vandermot. “Nu hebben we vaak de indruk dat daar in het lager te weinig aandacht aan besteed wordt.’

“We willen ook meer aandacht voor techniek en een zo breed mogelijke waaier aan vakken, wat tegemoetkomt aan de vraag van de minister om de eerste graad van het secundair onderwijs zo breed mogelijk te maken. Kinderen van nu moet je ook niet slaafs kennis inlepelen maar zelf zaken laten ontdekken die vanuit hun eigen leefwereld ontstaan. Eigenlijk komt het er op neer dat we de kinderen tussen hun tiende en veertiende jaar een grotere zelfstandigheid willen bijbrengen maar tegelijk de keuze willen uitstellen die ze moeten maken voor hun toekomst.”

Naar school in de kerk

In Vlaanderen zijn de slaagcijfers in het eerste middelbaar minder verontrustend. Hier moet 7 procent het jaar overdoen. “Het verschil met de Vlaamse cijfers heeft deels te maken met de sociale afkomst”, zegt Piet Vandermot. “Brussel telt nu eenmaal meer gezinnen uit kwetsbare milieus, waarin doorgaans minder aandacht gaat naar de keuze van de studierichting of sneller een verkeerde keuze wordt gemaakt.”

Toch is minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) het Brusselse idee genegen. “Ieder initiatief dat de overgang tussen lager en middelbaar makkelijker laat verlopen, juich ik toe”, zegt ze.

“We weten dat die overgang niet altijd soepel verloopt en houden daar rekening mee bij de geplande vernieuwing van het secundair onderwijs. De opstap van lager naar middelbaar moet geleidelijker verlopen.”

De minister heeft al enkele concrete ideeën om dat uit te voeren. “We kunnen dat doen door de vakken die de leerlingen in het basisonderwijs krijgen, beter op elkaar af te stemmen. Dat bevordert de herkenbaarheid voor de leerlingen.”

“Daarnaast moeten we ervoor zorgen dat de eindtermen van het lager beter aansluiten bij het middelbaar onderwijs. En in het middelbaar moet men ook beter ingelicht zijn over de loopbaan die de leerling al heeft afgelegd.”

Ten slotte wil de minister ook dat leerlingen die op het einde van het lager niet alle doelstellingen hebben gehaald toch een getuigschrift krijgen, waarin duidelijk staat welke doelen wel bereikt zijn.

Minister Crevits wil op 1 september 2018 beginnen met het vernieuwde secundair onderwijs. Op diezelfde datum zal ook het startschot gegeven worden voor de tienerschool in Anderlecht. Ook het schoolgebouw zal trouwens een primeur zijn. De lessen zullen immers gegeven worden in en onder een ontwijde kerk.

IN HET NIEUWS

Meest Gelezen

ENKEL VOOR ABONNEES

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees