Onderzoekscommissie Kazachgate vandaag gestart

Wat u moet weten over het grootste politieke schandaal sinds Dutroux

Wat u moet weten over het grootste politieke schandaal sinds Dutroux

Foto: Bloomberg via Getty Images

Vanaf vandaag zoekt een parlementaire commissie uit of de tentakels van een machtige Centraal-Aziatische miljardair tot in de hoogste politieke regionen van ons land reiken. Slaagde de schimmige Patokh Chodiev erin belangrijke politici te beïnvloeden of zelfs om te kopen en zo een wet op zijn maat versneld door het parlement te jagen? Het zou niet de eerste keer zijn dat een parlementaire onderzoekscommissie vaderlandse geschiedenis schrijft. Het kruisverhoor van de commissie-Verwilghen naar het Dutroux-onderzoek deed in de jaren negentig het land ook al op haar grondvesten daveren. Zorgt Kazachgate voor een tweede politieke aardschok?

1. Vanwaar die vreemde naam Kazachgate?

Kazachgate verwijst enerzijds naar Kazachstan, de schimmige ex-Sovjetstaat in Centraal-Azië die een belangrijke rol speelt in deze affaire en anderzijds naar Watergate, het Amerikaanse politieke schandaal in de jaren zeventig dat president Richard Nixon ten val bracht.

2. Wat heeft dit Belgische dossier te maken met Kazachstan?

Wat u moet weten over het grootste politieke schandaal sinds Dutroux
Patokh Chodiev Foto: IMAGEGLOBE

Het onderzoek is toegespitst op drie steenrijke en machtige Centraal-Aziatische zakenmannen: de Oezbeek Patokh Chodiev, de Kazch Alijan Ibragimov en de Kirgiziër Alexander Masjkevitsj, samen gekend als Het Trio. Zij worden ervan verdacht in de jaren negentig voor ettelijke miljoenen smeergeld te hebben aangenomen om het Belgische bedrijf Tractebel te helpen aan een groot energiecontract in Kazachstan. Zij ontsnapten echter aan een strafproces in België dankzij de nieuwe afkoopwet uit 2011.

3. Wat houdt die afkoopwet in?

De wet op de verruimde minnelijke schikking uit 2011, beter gekend als de afkoopwet, laat toe dat een verdachte van een misdrijf een proces ontloopt tegen betaling van een geldsom. Dit veroorzaakte een storm van protest omdat de indruk ontstond dat vooral rijke criminelen op die manier hun proces konden afkopen.

Chodiev en zijn kompanen waren de allereersten die gebruik maakten van die gloednieuwe wet. Zij betaalden 22 miljoen euro om te ontsnappen aan vervolging voor o.m. schriftvervalsing en het witwassen van grote sommen.

4. Wat maakt de afkoopwet verdacht?

Wat u moet weten over het grootste politieke schandaal sinds Dutroux
Dirk Van der Maelen Foto: BELGA

Er zijn aanwijzingen dat de afkoopwet “om onverklaarbare redenen met tgv-snelheid door het parlement is gejaagd”, aldus Dirk Van der Maelen (SP.A) , de voorzitter van de parlementaire commissie die Kazachgate zal onderzoeken. Hij zou het ontoelaatbaar vinden dat “die wet specifiek op maat van een miljardair is gemaakt”.

5. Wat is de link tussen Kazachgate en de Belgische politiek?

Er bestaan vermoedens dat verschillende Franstalige politici een handje te veel hebben toegestoken om Chodiev en co te helpen. Vooral het Brusselse liberale zwaargewicht Armand De Decker (MR) wordt daarbij genoemd.

6. Welke rol speelt senator Armand De Decker?

Wat u moet weten over het grootste politieke schandaal sinds Dutroux
Armand De Decker Foto: Photo News

De Decker, die ook advocaat is, trad op als “strategisch raadgever” van Chodiev. In 2011 zou Armand De Decker actief zijn tussengekomen om de afkoopwet versneld door het Belgische parlement te jagen. Hij bezocht daarvoor zelfs minister van Justitie Stefaan De Clerck (CD&V) bij hem thuis en bemiddelde persoonlijk bij het kabinet-De Clerck om de wet een duwtje te geven. Toeval of niet, maar drie dagen na het bezoek werd het wetsvoorstel ingediend.

De Decker ontkent dat hij heeft gelobbyd. Niettemin werd hij voor zijn prestaties beloond met 750.000 euro, wat een slordige 2000 euro per gepresteerd uur is. Er bestaat echter geen document van dit vorstelijk honorarium.

De Decker heeft volgens zijn partij een deontologische fout gemaakt. Begin december werd hem gevraagd af te treden als ondervoorzitter van het Brusselse parlement en niet meer te spreken in naam van de partij. Sindsdien heeft hij zich ook als burgemeester van Ukkel tijdelijk laten vervangen, officieel wegens “ziekte”.

7. Hoe past de Franse president in Kazachgate?

Het Franse tijdschrift Le Canard Enchaîné onthulde in 2012 al dat mensen uit de entourage van de toenmalige Franse president Nicholas Sarkozy De Decker en andere Belgische liberale politici hebben benaderd om de afkoopwet versneld te laten goedkeuren.

Wat u moet weten over het grootste politieke schandaal sinds Dutroux
Nicholas Sarkozy Foto: AFP

Frankrijk stond in 2011 immers op het punt om een zeer belangrijke deal af te sluiten met Kazachstan. Een van de onderdelen van die deal was de verkoop van 45 Franse helikopters (voor 300 miljoen euro) aan Kazachstan. Maar de Kazachse machthebbers wilden pas tekenen als de afkoopwet in België was goedgekeurd. Wat veel zou verklaren over de verreikende tentakels van Het Trio.

8. Waarom zit premier Michel verveeld met deze affaire?

Wat u moet weten over het grootste politieke schandaal sinds Dutroux
Serge Kubla Foto: VUM

Omdat niet alleen De Decker maar ook een handvol andere partijgenoten worden vernoemd in dit dossier. Zo zou de toenmalige burgemeester van Waterloo Serge Kubla (MR) bemiddeld hebben om Patokh Chodiev - toen zijn buurman - te naturaliseren tot Belg. Dat gebeurde in 1997.

Michel heeft uiteraard geen zin in een nieuwe Agusta-affaire (1994-1998), dat andere politiek-economisch omkoopschandaal waarbij een politieke fractie (PS en S.PA) zware averij opliep.

9. Wat moet de parlementaire commissie onderzoeken?

Drie dingen:

1. Hoe is de Oezbeekse miljardair Belg kunnen worden, zonder dat hij een van de drie landstalen machtig is?

2. Is de afkoopwet op een ontoelaatbare manier tot stand gekomen?

3. Hoe komt het dat Chodiev meteen kon genieten van een wet die nog niet af was?

10. Waarom was er al heibel over de commissie nog voor die van start ging?

Wat u moet weten over het grootste politieke schandaal sinds Dutroux
Francis Delpéré Foto: BELGA

Eerst was er veel politiek lawaai rond de keuze van de voorzitter. Zoveel zelfs dat de eerste kandidaat Francis Delpéré (cdH) de laan werd uitgestuurd toen uitlekte dat de conservatief-katholieke politicus in het verleden het grootkruis van de Orde van Malta had gekregen. Want was dit niet de groep die in dit dossier bemiddeld zou hebben tussen het Elysée en De Decker?

Ook zijn vervanger Dirk Van der Maelen ligt al onder vuur omdat hij nog voor de start van de werkzaamheden te nadrukkelijk met de vinger wijst naar de betrokkenheid van de MR en dus niet neutraal zou zijn. Bovendien wordt hem een gebrek aan voorzichtigheid verweten omdat hij nu al waarschuwt voor mogelijke politieke inmenging op het hoogste niveau.

IN HET NIEUWS

Meest Gelezen

ENKEL VOOR ABONNEES

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees