Experts trekken aan alarmbel over zelfdoding in Netflix-reeks: “Dit is een gevaarlijke serie”

Experts trekken aan alarmbel over zelfdoding in Netflix-reeks: “Dit is een gevaarlijke serie”

Foto: Beth Dubber/Netflix

‘13 reasons why’: het is de nieuwste serie van Netflix, die vlak voor de paasvakantie op de streamingdienst werd gedropt. Een bingewatch-cadeautje voor de schoolgaande jeugd, die wereldwijd massaal begon te kijken. Tegelijk een poging om zelfdoding ­bespreekbaar te maken, door het expliciet in beeld te brengen. Maar psychologen en experts reageren ­bezorgd. “Dit kan een trigger zijn voor jongeren die worstelen met zichzelf.”

“Als deze reeks had bestaan toen ik op mijn achttiende ­suïcidaal was: ik had hem per se willen zien. Maar ik wil niet weten wat ik daarna ­gedaan zou hebben.” Lore Vonck is coördinator van Werkgroep Verder, een organisatie voor nabestaanden van zelfdoding en verantwoordelijk voor de mediarichtlijnen inzake zelfdoding. Ze keek naar de eerste afleveringen van13 reasons why, de laatste sloeg ze ­bewust over. “Ik ben ervaringsdeskundige. Ik weet dat ik bepaalde triggers best ­vermijd.”

13 reasons why begint nochtans traag, met mooie mensen, een hippe soundtrack, een middelbare school vol drama. Hoofdpersonage Hannah Baker (17) blikt in dertien audiocassettes terug op alles wat mee heeft geleid tot haar zelfdoding: de foto die in de verkeerde context werd rondgestuurd, de jongen die een ‘hot or not’-lijstje maakte, de vriendinnen die hun reputatie kozen boven haar. Ofwel: niet zomaar één slechte dag, maar veel kleine momentjes die ­bovenop elkaar begonnen te plakken.

 

Drempel verhogen of verlagen

Een bewustmaking die erin hakt, tot je bij aflevering dertien komt. Plots volgt een brutale flashback naar haar zelfdoding, waarbij niets aan de verbeelding wordt overgelaten. De makers verwijzen nadien wel naar een site waarop per land de hulporganisaties worden opgelijst en nog een aparte documentaire met duiding, maar onze experts kijken met grote ogen.

“Het is een gevaarlijke reeks voor mensen die suïcidaal zijn”, zegt Lore Vonck. “Het was de bedoeling van Netflix om het taboe te doorbreken, om jongeren met zelfmoordgedachten aan te moedigen erover te praten. Maar ik denk niet dat dit er nu inzit. Het probleem is dat suïcidale tieners naar de reeks worden getrokken, net zoals naar krantenartikels over zelfdoding.”

Risico op kopieereffect

“En media zijn nu eenmaal een belangrijke drempelfactor. Het kan de drempel verhogen, door een verhaal van hoop en hulp te tonen, of het kan de drempel verlagen, zoals hier het geval is. Het risico op een ko­pieereffect is groot. Als kijker riskeer je mee te gaan in die tunnelvisie van ‘ik snap eigenlijk wel waarom ze het gedaan heeft’. En dat is fout. Ik zie veel reacties passeren op sociale ­media, maar niet altijd de juiste dingen.”

“Er is reden tot bezorgdheid”

Jongerentelefoon Awel kreeg al berichtjes binnen over de reeks, de Zelfmoordlijn volgt het aandachtig op. “Er is reden tot bezorgdheid”, zegt woordvoerder Kirsten Pauwels. “Tonen hoe zelf­doding in zijn werk gaat, houdt risico’s in. Pas op, ­deze serie zal niet voor elke jongere een trigger zijn. Maar als je tiener al worstelt, is het laatste wat je wil dat hij alleen op zijn kamertje naar zulke beelden kijkt.”

Nochtans zit er een duidelijke strategie achter, verklaarde executive producer Brian Yorkey. “Het was belangrijk niet weg te kijken van de moeilijkste momenten. Door de ­gebeurtenissen enkel te suggereren, zouden we afbreuk doen aan een verhaal dat nooit ­gemakkelijk en veilig is.”

Nog steeds geen reden voor ­aflevering dertien, zegt professor Ronny Bruffaerts van het Universitair Psychiatrisch Centrum van de KU Leuven, die onderzoek doet naar ­depressie en zelfdoding. “We moeten oppassen met zo’n shockeffect. Ik ben ­ervan overtuigd dat we meer kunnen bereiken door de psychologie ­erachter te bekijken. Verandering kàn, door erover te spreken met ­anderen en de juiste hulpverlening. In die zin zijn hier wel wat kansen gemist.”

Wie met vragen zit over zelfdoding, kan terecht bij de Zelfmoordlijn op het gratis telefoonnummer 1813 of op www.zelfmoord1813.be

Corrigeer

IN HET NIEUWS

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees