Archiefbeelden Ronde van Vlaanderen bewijzen klimaatverandering

Archiefbeelden Ronde van Vlaanderen bewijzen klimaatverandering

Foto: BELGA

Onderzoekers van de Universiteit Gent hebben dankzij het VRT-archief de effecten van de klimaatverandering kunnen waarnemen. Ze bestudeerden 36 jaar aan VRT-archiefbeelden van de Ronde van Vlaanderen. De onderzoekers ontdekten dat de bomen op de hellingen van het parcours de laatste decennia steeds vroeger in bloei staan.

Bomen op de hellingen van de Ronde van Vlaanderen dragen in de loop van de voorbije 36 jaar steeds meer bladeren en bloemen op de dag van de koers. Dat ontdekten thesisstudente Lisa Van Langenhove en haar begeleiders, toen ze de archiefbeelden bestudeerden. Ze vergeleken de beelden van bomen op twaalf hellingen van het parcours tussen 1980 en 2016. De Ronde van Vlaanderen heeft al decennialang plaats in het voorjaar, de koersdatum varieert een week, en heeft elk jaar ongeveer hetzelfde parcours.

Volgens professor Pieter De Frenne viel het op dat de bomen vóór 1990 zelden al bladeren hadden tijdens de Ronde van Vlaanderen. Na 1990 stonden verschillende boomsoorten wel al in blad. “En dat gebeurt omdat de temperaturen op de Ronde-hellingen, net als over de rest van de wereld, de laatste jaren sterk gestegen zijn. Op de hellingen van de Ronde van Vlaanderen gaat het om zo’n 1,5 °C sinds 1980”, weet De Frenne.

Het team zag vooral een vroegere bloei van magnolia’s en meer bladeren bij meidoorns, haagbeuk en berken op de hellingen. “Deze struiken en bomen stonden vroeger op de dag van de Ronde nooit in blad of bloei. De laatste jaren wel en dat is voornamelijk een gevolg van de opwarming van het klimaat”, stelt De Frenne.

Slecht nieuws

Als de bomen vroeger in bloei staan en sneller bladeren dragen, betekent dat ook dat er meer schaduw is. Dat zorgt voor heel wat problemen in de natuur: bloemen krijgen geen kans om te bloeien, waardoor insecten geen nectar vinden en vogels geen voedsel. “Voor sommige soorten is dat goed nieuws. Sommige bomen gaan meer groeien en meer hout produceren. Voor dieren en planten die onder bomen groeien, betekent het slecht nieuws”, aldus De Frenne.

Archiefbeelden

De methode, het gebruik van archiefbeelden, is sterk complementair aan bestaande methodes om de effecten van klimaatverandering te begroten, klinkt het bij de onderzoekers. “Op film vastgelegde opnamen van wielerwedstrijden zijn een potentieel enorm waardevolle bron: wielerwedstrijden zoals de Ronde van Vlaanderen hebben jaarlijks (quasi) hetzelfde parcours en laten dus toe om planten langs het parcours nauwgezet op te volgen doorheen de tijd.”

“Wielerwedstrijden hebben nog enkele bijkomende voordelen: ze zijn een van de weinige sportmanifestaties die op de openbare weg in het voorjaar plaatsvinden, op het moment dat bomen en struiken uitlopen, én ze worden reeds decennialang georganiseerd.”

“We weten dat klimaatverandering ervoor zorgt dat de natuur tijdens de lente sneller ontluikt. De mate waarin allerhande plant- en diersoorten hierop reageren verschilt echter heel sterk. Sommige soorten reageren heel sterk, anderen helemaal niet. Tot nu toe werden de effecten van klimaat op bomen voornamelijk gebaseerd op waarnemingen in een klein aantal bossen, parken en tuinen bij een relatief beperkt aantal goed bestudeerde soorten zoals eik, beuk en hazelaar. Deze nieuwe archiefmethode maakt het echter mogelijk om een grote diversiteit aan - vaak onderbelichte - plantensoorten te onderzoeken. Enige voorwaarde is dat de koers er jaarlijks passeert en uitgezonden wordt op televisie.”

Corrigeer