Luk eert dementerende vader met poppen: “Dit is mijn afscheid van pappie”

Luk eert dementerende vader met poppen: “Dit is mijn afscheid van pappie”

In zijn nieuwe stuk speelt Luk De Bruyker zichzelf, met poppen van zijn vader Jozef en zijn moeder Marie-Jeanne (rechts). “Het moeilijkste wordt: mijn emoties beheersen.” Foto: David van hecke

Gent -

Als een dief in de nacht sloop dementie de kleine familie van Luk ‘Pierke Pierlala’ De Bruyker binnen, en gooide alles overhoop. Zes maanden na de dood van zijn vader doorbreekt De Bruyker het taboe in een poppentheaterstuk, dat tegelijk een eerbetoon is aan zijn vader. “Zonder hem was ik nooit poppenspeler geworden.”

“Het moeilijkste wordt mijn emoties bedwingen tijdens de voorstelling”, bekent Luk De Bruyker. Dat worden nog lastige repetities, want ook tijdens ons gesprek slaat de stem van Gents gruutste muile meermaals over en houdt hij het niet droog.

“Mijn zus en ik komen dan ook uit een warm, volks nest en hoewel mijn vader mij nooit heeft gezegd dat hij mij graag zag, toonde hij zijn grote liefde op zo veel manieren. Omdat ik er niets van bakte in mijn studies, heeft mijn moeder eens al die vurte puppen op de steenweg gesmeten. Mijn vader hield zich gedeisd en toen ik bleef volharden in de boosheid en van mijn vijftiende af in het weekend poppentheater ging spelen, voerde hij mij naar al die zaaltjes overal te lande.”

‘Lakske’ tegen het bloeden

“Mijn mooiste herinnering aan hem dateert van toen ik tien jaar was en hij mij in de kelder toonde hoe je een pop uit een stuk hout moet snijden. Ik sneed diep in mijn vinger en mijn vader riep in paniek naar mijn moeder om een lakske om het bloeden te stelpen. Tot zijn zeventigste heeft hij in zijn atelier aan ons huis, op de Drongensesteenweg, geholpen om poppen en decors te maken.”

Jozef Tsjeefken De Bruyker was al de negentig gepasseerd toen hij ‘raar’ begon te doen. “Zo wou hij niet langer de krant gaan halen”, zegt Luk. “Hij vond de winkel te ver. Pas later hadden we door dat hij de weg niet meer kende. Of hij ging naar de bank om geld te halen en kwam zonder centen thuis, maar had geen idee hoe dat kwam. Mensen die beginnen te dementeren, zijn meesters in het wegmoffelen van die symptomen.”

Opstandig

Daarna kwamen de onverklaarbare opstandigheid en de agressie. “Mijn vader was altijd een minzame en zwijgzame man geweest,” zegt Luk “maar plots kregen mijn zus en ik bijna dagelijks paniektelefoontjes van moeder over de onverklaarbare driftbuien van pa. Ook ik kreeg plots de volle laag. Woar moeide gaa eu mee?!, kreeg ik naar het hoofd geslingerd. Het was alsof het warme nest mijn thuis niet meer was. Pas later begrepen wij dat zijn gedrag voortkwam uit onmacht tegenover zijn haperende brein.”

Omdat het leven met pa voor Luks moeder ondraaglijk was geworden, verhuisden zij beiden naar een rusthuis.

“Dagboek van het vergeten”

Ondertussen had Luk De Bruyker in het kader van Dementievriendelijk Gent de vraag gekregen van het OCMW om iets te doen met zijn eigen ervaringen. Twee jaar lang noteerde Luk de evolutie van de dementie van zijn vader in een dagboek.

Het boekje Pappie is nu ook verveld tot een poppen­theaterstuk waarin Luk zichzelf speelt en in het decor van het keukentje van zijn ouderlijk huis dialogeert met zijn vader en zijn moeder, die allebei op een zeer realistische manier gestalte kregen in poppen van zowat een halve meter groot. Naast een liefdevol eerbetoon aan zijn vader wil Luk De Bruyker de toeschouwers ook een onverbloemde inkijk geven in de heftige ziekte die dementie is. “Er hangt een nog groter taboe rond dan kanker.”

In maart overleed Tsjeefken na een hevig, wekenlang gevecht tegen de dood. Hij was 92. “De laatste keer dat hij mij herkende, riep hij plots naar ma dat ze een lakske moest brengen. Dat lakske van toen ik tien was ...”

INFO

‘Pappie’ is vanaf 21 september te verkrijgen in Standaard Boekhandel en bij de auteur zelf: lukdebruyker@scarlet.be.

Première van het theaterstuk: ook op 21 september (20 uur) in Arca Theater. www.ticketsgent.be

Corrigeer

IN HET NIEUWS

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees