Waarom het best wel eens zou kunnen dat Nederland nooit meer een grootmacht wordt in het voetbal

Waarom het best wel eens zou kunnen dat Nederland nooit meer een grootmacht wordt in het voetbal

Foto: Photo News

Twee jaar na het gemiste EK werd ook de WK-kwalificatiecampagne een teleurstelling voor Oranje. De voetbalgrootmacht van weleer ontbreekt zo al voor de tweede keer op rij op een groot landentoernooi. Hoe komt het dat Nederland geen wereldmacht in het voetbal meer is? Nederlands voetbaljournalist Michiel de Hoog legt ons de twee voornaamste problemen van Oranje uit.

Johan Cruijff, Marco van Basten, Ruud Gullit, Dennis Bergkamp, Patrick Kluivert, Robin van Persie, Wesley Sneijder, Arjen Robben… Een greep van de wereldsterren die onze Noorderburen de voorbije decennia voortbrachten. Hun spelers waren over de hele wereld bekend, hun nationale team bestond uit spelers die voor de grootste teams ter wereld speelden. Oranje was een vaste klant in de eindfase van zowat elk EK of WK.

Vandaag is de luxe heel wat minder. De aanvalslinie tegen Zweden bestond uit de afscheidnemende Robben, Ryan Babel (Besiktas) en Vincent Janssen (Fenerbahçe). Op het middenveld maakten Georginio Wijnaldum (Liverpool), Daley Blind (Manchester United) en Tony Vilhena (Feyenoord) de dienst uit. Achterin speelden Nathan Ake (Bournemouth), Karim Rekik (Hertha BSC), Virgil van Dijk (Southampton), en Kenny Tete (Lyon). In doel Jasper Cillessen (FC Barcelona). Geen slecht elftal, maar ook geen ploeg meer die zomaar eventjes de eindfase van een EK of WK zal halen.

Probleem 1: de Nederlandse voorsprong is niet meer

Terwijl de wereld zich afvraagt wat er fout gaat bij Nederland, is de vraag eerder wat er goed gaat bij de rest, zegt Nederlands voetbaljournalist Michiel de Hoog, die voor de Nederlandse website De Correspondent eerder al een paar kritische stukken schreef over het voetbal in Nederland. “Nederland heeft heel lang een voorsprong gehad op de rest van de wereld wat jeugdopleidingen betreft. Gediplomeerde jeugdcoaches, goed georganiseerde amateurclubs, gruwelijk veel voetbalvelden, er was redelijk vroeg al een goed besef welke capaciteiten een jonge voetballer zou moeten hebben… Alle randvoorwaarden zijn altijd aanwezig geweest voor een heuse talentmachine.”

Alleen heeft Nederland vandaag die voorsprong niet meer. “Andere landen hebben ons ingehaald. Frankrijk, Duitsland, Italië en Spanje hebben nu ook prima jeugdopleidingen en gediplomeerde coaches en zijn veel groter dan wij.” En de logica dicteert: hoe meer inwoners, hoe meer potentieel voetbaltalent.

Waarom het best wel eens zou kunnen dat Nederland nooit meer een grootmacht wordt in het voetbal
Foto: AFP

Probleem 2: Nederland heeft een tactische achterstand

Nederland wordt dus overschaduwd door landen die plots meer talent voortbrengen. Maar tegelijkertijd is Oranje, zelfs met in verhouding dus veel beperktere middelen, wel steeds op dezelfde manier blijven voetballen. En is het blijven vasthouden aan de 4-3-3 die inmiddels cultureel erfgoed verworden is… maar die ook voorbijgestreefd is in het hedendaagse voetbal.

“Noem het gerust de wet van de remmende voorsprong”, zegt De Hoog. “Door de voorsprong die we steeds hadden, zijn we zelf lui geworden. We stopten met nadenken over tactiek. Daardoor spelen we ook nu nog antiek voetbal. Balbezit om het balbezit, typisch Nederlands. Maar tactische concepten als Gegenpressung, het optimaal gebruikmaken van balverlies, bijna zover dat je de tegenstander de bal gunt, zijn in Nederland totaal onderontwikkeld. In Nederland weet iedereen wat er moet gebeuren als je de bal hebt, maar in balverlies is dat veel minder het geval. Terwijl ze in het buitenland al veel beter begrijpen dat voetbal een dynamisch interspel tussen balbezit en balverlies is. Dat komt echter nauwelijks in ons spelmodel voor. Er is weinig vooruitstrevende coaching, en dat is echt een structureel Nederlands probleem.”

Waarom het best wel eens zou kunnen dat Nederland nooit meer een grootmacht wordt in het voetbal
Foto: Photo News

Weinig beterschap lijkt voorlopig ook niet in het verschiet te liggen. “We denken nog steeds dat we het voetbal uitgevonden hebben. Er is bewondering voor de prestaties van de Rode Duivels, of voor wat de Duitsers momenteel presteren, maar echt grote discussies over wat zij nu precies zo goed doen, zijn er niet. Dan klinkt het algauw dat ze dat van ons hebben afgekeken. Dat vind ik misplaatste arrogantie.”

Het gevolg: geen voetbalgrootmacht meer

Betekent dit dat de tijd dat we Nederland zien uitblinken in halve finales van een wereldkampioenschap definitief achter ons ligt? Het zou zomaar kunnen. “We zijn geen absolute wereldtop meer, maar zitten er net onder”, beseft De Hoog. “Misschien is dat wel de rang waarop we uiteindelijk thuishoren… net zoals België op termijn.”

Waarom het best wel eens zou kunnen dat Nederland nooit meer een grootmacht wordt in het voetbal
Foto: Hollandse Hoogte / Michael Kooren

De Hoog gelooft wel dat we niet hoeven te wennen aan grote landentoernooien zonder Nederland. “Wat veel mensen al snel vergeten, is dat Nederland ook ingeloot zat in een best moeilijke groep voor de WK-kwalificaties. Twee keer verliezen van Frankrijk is niet echt een schande, tegen nummer twee Zweden speel je gelijk en boek je een thuiszege. Als je het lang en breed bekijkt, was enkel de verliesmatch op het veld van Bulgarije echt slecht.”

"Daarnaast leed het Nederlandse elftal tijdens deze campagne ook onder het grote verloop aan trainers en een gebrek aan stabiliteit door de strubbelingen binnen de Nederlandse voetbalbond. Zo gaf technisch directeur Hans van Breukelen een hallucinante persconferentie na het ontslag van bondscoach Danny Blind. Als die zaken uit de weg geruimd zijn, geloof ik wel dat Nederland er bij het volgende grote toernooi gewoon weer bij kan zijn."

En dus mag Nederland met recht en rede hopen op een plekje op Euro 2020. Maar de status van voetbalgrootmacht, die lijken ze wel kwijt.

Corrigeer

Uitslagen & standen

Bundesliga Regulier

Vorige speeldag Volgende speeldag

Speeldag 17 -

GS W V G DS P
1 FC Bayern München 16 12 2 2 36/11 38
2 FC Schalke 04 16 8 3 5 26/19 29
3 RB Leipzig 16 8 4 4 25/22 28
4 Bayer 04 Leverkusen 16 7 3 6 30/19 27
5 TSG 1899 Hoffenheim 16 7 4 5 26/20 26
6 Borussia Dortmund 16 7 5 4 37/23 25
7 Eintracht Frankfurt 16 7 5 4 18/16 25
8 Borussia Mönchengladbach 16 7 5 4 24/27 25
9 FC Augsburg 16 6 5 5 24/20 23
10 Hannover 96 16 6 6 4 20/22 22
11 Hertha BSC 16 5 5 6 23/23 21
12 VfL Wolfsburg 16 3 3 10 21/20 19
13 SC Freiburg 16 4 6 6 14/28 18
14 VfB Stuttgart 16 5 9 2 13/20 17
15 1. FSV Mainz 05 16 4 8 4 17/26 16
16 Hamburger SV 16 4 9 3 14/22 15
17 Werder Bremen 16 3 8 5 11/18 14
18 1. FC Köln 16 0 13 3 9/32 3