Zika muteert gevaarlijk snel: vrees dat virus niet alleen via muggen maar ook via seks wordt overgedragen

Zika muteert gevaarlijk snel: vrees dat virus niet alleen via muggen maar ook via seks wordt overgedragen

Zuid-Amerika werd van 2010 tot 2015 getroffen door een zware uitbraak van het zikavirus. In 2016 kwamen er ook steeds meer meldingen in Azië. Daarna doken er af en toe nog grote uitbraken op, maar de zikakoorts kon uiteindelijk grotendeels worden ingedijkt. Onderzoekers vrezen nu echter dat er ook varianten van de ziekte zullen opduiken. Het virus muteert namelijk bijzonder snel in Braziliaanse patiënten, zo ondervonden de onderzoekers.

Zika muteert gevaarlijk snel: vrees dat virus niet alleen via muggen maar ook via seks wordt overgedragen
Een kind met een schedelafwijking door zika. Foto: REUTERS

Edison Luiz Durigon, hoogleraar aan de Universiteit van São Paulo (Brazilië) en hoofd van een onderzoeksgroep naar de ziekte, trekt aan de alarmbel. “Vandaag is er maar één zika, en mensen worden immuun nadat ze de eerste keer besmet zijn”, zegt hij. “Maar het virus verandert constant, en het zou mij niet verbazen als we binnenkort zika 2, 3 en 4 zien ontstaan.”

Wat met vaccins?

Het is niet de eerste keer dat dit gebeurt. Toen het virus in 1947 voor het eerst opgemerkt werd, was het min of meer onschadelijk. Maar het is intussen omgevormd tot een meer dreigend virus dat verantwoordelijk is voor ernstige hersen- en schedelafwijkingen bij duizenden kinderen over heel de wereld.

Volgens Chinese wetenschappers werd de evolutie naar een meer gevaarlijk virus getriggerd door één enkele genmutatie in 2013. Die genmutatie heeft ertoe geleid dat het virus nu ook hersencellen kan doden. De snelle mutatie is ook de reden waarom er geen vaccin beschikbaar was bij de recente uitbraken van het virus in latijns-Amerika, waarbij de ziekte voornamelijk werd overgebracht door vrouwelijke steekmuggen.

Zika muteert gevaarlijk snel: vrees dat virus niet alleen via muggen maar ook via seks wordt overgedragen
Foto: AFP

En dat is ook nu het grote probleem. Wetenschappers zijn volop in de weer om vaccins te ontwikkelen tegen het virus, maar door mogelijk nieuwe mutaties, en dus nieuwe varianten van zika, zullen die vaccins vermoedelijk niet meer degelijk werken.

Virus verandert

En het virus muteert ook wel degelijk. Dat konden Durigon en zijn team vaststellen. Ze volgden nauwgezet drie patiënten, twee mannen en een vrouw, en verzamelden wekelijks bloed-, speeksel-, sperma- en urinestalen. Op basis daarvan werd het genoom van het virus in kaart gebracht in een Amerikaans lab.

“Elke week onderzochten we de data om te zien wat er veranderde in het genoom”, zegt Durigon. “Bij een patiënt stelden we vast dat het virus in de zaadstalen anders was dan het virus in zijn urine. Bij alle patiënten bleek het virus in de laatste fase van de infectie veranderd in vergelijking met het virus dat ze had besmet.”

Zika wordt soa?

Bij de mannelijke patiënten bleef het virus zes maanden lang sterk aanwezig in het sperma, bij een van de testpersonen ook drie maanden in het speeksel.

“Zika bleef zich al die tijd voortplanten in de testikels, en via microscopisch onderzoek konden we vaststellen dat ook de zaadcellen geïnfecteerd geproduceerd worden”, zegt hij. “Dat betekent dat de conceptie kan plaatsvinden met geïnfecteerd sperma. We weten niet of de zwangerschap in die gevallen verder evolueert en, als dat wel zo is, wat de consequenties kunnen zijn voor de foetus.”

Niet alleen maar focussen op vrouwen

De mogelijkheid dat het virus seksueel overdraagbaar is, maakt de verspreidingscapaciteit van zika veel groter, zegt Durigon. Hij vindt dan ook dat de strijd tegen de ziekte veel breder gevoerd moet worden en niet langer exclusief mag focussen op vrouwen.

“Het heeft geen zin om enkel zwangere vrouwen te testen op het virus, vrouwen aan te raden om muggenwerende middelen te gebruiken en risicogebieden te vermijden, terwijl mannen hun gewone leven verder mogen zetten”, zegt hij. “Vrouwen kunnen geïnfecteerd worden door hun partners, en artsen hebben momenteel te weinig oog voor dat risico.”

Zika muteert gevaarlijk snel: vrees dat virus niet alleen via muggen maar ook via seks wordt overgedragen
Foto: REUTERS
Zika muteert gevaarlijk snel: vrees dat virus niet alleen via muggen maar ook via seks wordt overgedragen
Foto: AP
Zika muteert gevaarlijk snel: vrees dat virus niet alleen via muggen maar ook via seks wordt overgedragen
Foto: AFP

NIET TE MISSEN

Meest Gelezen

ENKEL VOOR ABONNEES

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees