Nieuwe biografie van Jan Wolkers

Tien jaar geleden overleed auteur van hét schandaalboek “Turks Fruit”

Tien jaar geleden overleed auteur van hét schandaalboek “Turks Fruit”

Een scene uit de film Turks Fruit, naar het boek van Jan Wolkers Foto: BELGAIMAGE

Tien jaar geleden overleed auteur Jan Wolkers. Het zegt u niets. Opnieuw en anders dan: Tien jaar geleden overleed de auteur van “Turks Fruit’. Nu bent u wel mee! Inderdaad dat boek van die gelijknamige film met een (naakt)rol voor Monique van de Ven. Straks verschijnt een nieuwe biografie over Wolkers. Benieuwd of er een passage over de Vlaamse douaniers van Wuustwezel zal instaan.

Tien jaar geleden overleed auteur van hét schandaalboek “Turks Fruit”
Jan Wolkers. Foto: GPD

Gisteren was er op de Nederlandse tv een lang programma over Jan Wolkers. Hij geldt er nog steeds als één van de grote schrijvers. Wolkers wordt er in één adem genoemd met de literaire goden Simon Vinkenoog en Remco Campert.

Wolkers was geen veelschrijver. Een dertiental romans, wat novelles en verhalenbundels, meer bevat zijn oeuvre niet. Niet dat Wolkers jong is gestorven; hij is 82 jaar geworden. Maar het is dat Wolkers ook schilderde en beeldhouwde. En van de vrouwen hield. Hij is driemaal getrouwd geweest.

Jan Wolkers brak als auteur door in 1962 met het oorlogsboek Kort Amerikaans. Drie jaar later was er Terug naar Oegstgeest over zijn kinderjaren in de gelijknamige Zuid-Hollandse gemeente. Maar zijn claim to fame was toch Turks Fruit uit 1969.

Het fameuze jaar 1969. Het hippiedom is dan ook in het Westen tot volle wasdom gekomen. Vrijheid/blijheid is het nieuwe adagio. Jongens laten hun haar groeien, meisjes gooien de bh’s weg. En samen beleven ze de vrije liefde. Het is begin van grootscheepse sloopwerken. Het geloof, het gezag, de opvoeding, het klassieke gezin. Het moet er allemaal aan geloven.

Snoepjes

Jan Wolkers is de eerste auteur die in de Nederlandstalige literatuur dat moment weet te vatten. In zijn roman Turks Fruit beschrijft hij de vrijgevochten liefde tussen de beeldhouwer Erik en zijn muze Olga. Hij een flierefluiter die meisjes verzamelt zoals een anderen postzegels. Zij een braaf burgermeisje. Ze beginnen een stomende relatie. Maar blijven ondertussen flirten met anderen.

Tien jaar geleden overleed auteur van hét schandaalboek “Turks Fruit”
Foto: if

Het raakt af en pas nu gaan de twee helemaal op in de vrije liefde. Erik en Olga hebben constant nieuwe seksuele contacten, die toch niet kunnen tippen aan wat ze ooit samen hadden. Op het einde wordt Olga ziek (hersentumor) en gaat Erik haar bezoeken in het ziekenhuis. Ze wil alleen nog maar de snoepjes Turks Fruit eten.

Meteen wanneer het boek uitkomt, laait de controverse op. Veel te veel seks, vinden de tegenstanders. Een criticus vat Wolkers vertelstijl zo samen: “Op elke pagina een vagina”. Wat overdreven, maar het geeft wel aan waarom het boek meteen in een storm terecht komt.

Hugo Claus noemde Turks Fruit een “dwingend” boek. “Omdat het de lezers dwong kant te kiezen. Je moest uitkomen voor je mening. Vond je het goed, dan was je progressief . Vond je het slecht, dan was je reactionair. Daartussen was er niets.”

LEES OOK: De vrouw die 45 jaar geleden miljoenen mannen het hoofd op hol bracht, ruimt nu zwerfvuil op

Maar eer je die keuze kon maken, moest je eerst wel aan het boek geraken. Dat was niet makkelijk. Zo hielden de douaniers in Wuustwezel (toen waren er nog grenscontroles tussen Nederland en België) een hele lading Turks Fruit tegen omdat ze gehoord hadden dat het aanzette tot zedenschennis. Uiteindelijk kwam de procureur tussen en werd de lading toch doorgelaten naar de boekenwinkels.

Tien jaar geleden overleed auteur van hét schandaalboek “Turks Fruit”
Monique van de Ven “dook” voor het eerst op in “Turks Fruit”. Foto: Photo12

Rode oortjes in de bib

Wie naar de bib ging om het boek, kreeg rode oortje. Onder andere in de bibliotheek van Roeselare kreeg Turks Fruit een rode sticker opgeplakt. Om aan te geven: enkel voor plus-achttienjarigen. Stond je daarmee aan de balie dan keek de bibliothecaris nog eens ondervragend ook.

Ook de kerk moeide zich ermee. In de Nederlandse gemeente Echt zei de pastoor dat het boek “niet geschikt was voor ongetrouwde lezers” en mocht het daarom ook niet in de bibliotheek staan.

De obstructie tegen Turks Fruit barstte pas echt los bij de première van de film in 1972. Toen kwam het protest vooral uit de hoek van de vrouwen. Het Vrouwen Bevrijdingsfront ging aan de zalen staan en deelde pamfletten uit waarin stond dat de film het cliché bevestigde “van de vrouw als willoos, passief en machteloos ding.”

320.000 boeken

Zelfs dertien jaar na de publicatie bleef Turks Fruit nog de gemoederen beroeren. Toen in 1982 de film voor het eerst op tv kwam, reageerden kijkers furieus in de kranten: “Toen wij zondag de film Turks Fruit onze huiskamers ingeslingerd kregen, schoten mij bijvoeglijke naamwoorden tekort. Dit is zo laagbijdegronds en heeft niets met literatuur te maken heeft.”

Jan Wolkers haalde eens de schouders op en bleef tellen hoeveel exemplaren hij al had verkocht. De teller stond op 320.000. Naar de film gingen 3,5 miljoen Nederlanders en Vlamingen kijken.

Corrigeer

IN HET NIEUWS

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees