Zijn 14 overlevenden van één van de dodelijkste ziektes ter wereld de sleutel om die voorgoed te stoppen?

Zijn 14 overlevenden van één van de dodelijkste ziektes ter wereld de sleutel om die voorgoed te stoppen?

Foto: Shutterstock

Zo’n 40 jaar na de eerste Ebola-epidemie, zijn een handvol patiënten die de ziekte overleefd hebben mogelijk de sleutel naar een sluitend vaccin. In december vorig jaar werd het VSV-EBOV-vaccin voorgesteld, maar dat had een wisselende effectiviteit en biedt alsnog geen sluitende vaccinering.

De oorsprong van de ziekte ligt in Centraal-Afrika. In 1976 kwam een lokale schooldirecteur Mabolo Lokela terug van een rondreis in en rond Yambuku, in het toenmalige Zaïre. Terug van reis werd hij ziek. Hij kreeg neusbloedingen, hoge koorts en dysenterie . De diagnose klonk toen banaal en niet onoverkomelijk: malaria. Verre van ongewoon voor reizigers in die regio. Twee weken later was zijn toestand zorgwekkend: hij bloedde uit alle lichaamsopeningen en ijlde door de hevige koorts. Twee weken na de eerste symptomen was hij dood.

Het medische personeel en anderen mensen die met hem in contact waren gekomen, werden ook ziek. Lokela was namelijk “patiënt zero”, de ziekte die hij opgelopen had werd vernoemd naar de rivier nabij Yambuku: de Ebola-rivier.

Drie maanden na Lokela raakten 318 mensen besmet, amper 38 van hen overleefden. Vele epidemieën doorheen het continent later - met de dodelijkste in West-Afrika in 2013 met ruim 11.000 doden - is een sluitend vaccin nog steeds toekomstmuziek. Opvallende statistiek: van alle Ebola-patiënten uit de Yambuku-regio, de ‘geboorteplaats’ van het virus, heeft zo’n 12% het overleefd. Sommigen van hen hebben zeven ebola-epidemieën overleefd. “De uitbraken in de DRC (Congo nvdr.) zijn kleiner en meer geïsoleerd (dan die in West-Afrika nvdr.), vertelt Anne Rimoin aan The Atlantic. Sterker nog: de overlevenden uit die regio dragen antistoffen en -lichamen in zich die het virus te lijf gaan.

Wandelende medische mirakels

Sommige van hen, 41 jaar na de eerste besmetting, “zijn immuun voor de ziekte”. Die wandelende medische mirakels vinden, was verre van eenvoudig. Rimoin en haar team hebben een aantal van die zero-patiënten kunnen opsporen. Ondanks het sociale stigma en psychologische trauma, waren ze bereid en blij aan haar onderzoek mee te werken. “Elke dag krijgen die mensen af te rekenen met de gevolgen van de ziekte. Velen van hen hebben familie verloren aan de ziekte. En als ze uit het ziekenhuis kwamen, na een afschuwelijke bijna-doodervaring, waren hun huizen en bezittingen veelal in de as gelegd, uit schrik voor verdere besmettingen.”

“Als je zegt dat je de ziekte hebt overleefd, deinst iedereen nog steeds achteruit.” Na bloedonderzoek van die veertien patiënten bleek dat ze allemaal antilichamen hadden die hen immuun of heel resistent maken tegen de ziekte. Onderzoekers van de Universiteit van Maryland hadden al cases genoteerd die immuun waren na besmetting, maar dat waren besmettingen, die niet ouder waren dan 14 jaar. De patiënten van Rimoin raakten zo’n 40 jaar geleden besmet. Vier van hen dragen antilichamen die het virus overigens volledig neutraliseerden. “Dat is het type respons dat je wil zien voor een vaccin. Langdurig en robuust.”

Hardnekkig virus, sterke resistentie?

Een mogelijke verklaring is dat het virus zelf heel sterk is. Zo droeg een patiënt 536 dagen na zijn genezing het virus nog in zijn sperma. Andere patiënten hadden jaren later nog sporen van de ziekte in hun oogballen, lang nadat ze genezen verklaard waren. Het is ook maar de vraag waarom deze 14 mensen zulke sterke antilichamen ontwikkelden, mogelijk waren ze voor de Ebolacrisis in contact gekomen met andere virussen en hebben ze daarom een sterk algemeen immuunsysteem. De poel zero-patiënten is echter snel aan het opdrogen: de levensverwachting van mensen in de DRC is amper 62 jaar voor vrouwen en 58 jaar voor mannen. De zero-patiënten naderen het einde van hun leven.

Oorspronkelijk hadden de onderzoekers 16 zero-patiënten op het oog, maar twee van hen waren overleden voor ze de kans kregen om een bloedstaal te nemen. “Het tijdsraam om deze mensen te bestuderen is zich aan het sluiten”, klink het nog.

Corrigeer

POPULAIRE VIDEO'S