Waarom we bijna alle liedjes van de ‘De Tijdloze’ kennen, maar niet de hoofdstad van IJsland

Waarom we bijna alle liedjes van de ‘De Tijdloze’ kennen, maar niet de hoofdstad van IJsland

Foto: vrt

Luistert u op de laatste dag van het jaar naar de ‘De Tijdloze’ op Studio Brussel? Of naar ‘1.000 Klassiekers’ op Radio 2? Valt het u dan ook op hoeveel van die liedjes u kent of minstens herkent? Vreemd, toch: we kennen bijna 1.000 liedjes, maar de hoofdstad van pakweg IJsland niet. UGent-professor musicologie Marc Leman weet hoe dat komt.

Professor Leman is directeur van het IPEM, het Instituut voor Psycho­acoustica en Elektronische Muziek. Daar onderzoeken een aantal UGent-wetenschappers welke invloed muziek heeft op ons denken en handelen.

Waarom we bijna alle liedjes van de ‘De Tijdloze’ kennen, maar niet de hoofdstad van IJsland
Professor Marc Leman Foto: dvh

Marc Leman is er niet zo verwonderd over dat we bijna alle liedjes uit de ‘De Tijdloze’ of ‘1.000 Klassiekers’ kennen. “Dat komt doordat doorheen al die liedjes één rode draad loopt: het tonale systeem. Al sinds de barok drijft heel de Westerse muziek op hetzelfde tonale systeem. Dat systeem is makkelijkst te omschrijven als een manier waarop de noten bij elkaar worden gezet. Daar zit een logica in. Die logica, die structuur verenigt eigenlijk al die ‘1.000 Klassiekers’-liedjes.”

Naar Cambodja

Ons Westers tonaal systeem verschilt grondig van bijvoorbeeld het Arabische of het Oosterse. Doordat hun tonaal systeem ons zo vreemd is, zullen we hun liedjes veel minder snel oppikken. Stel: je verhuist voor een jaar naar Cambodja en luistert daar een jaar naar een lokaal radiostation met Cambodjaanse liedjes. Volgens professor Marc Leman zal je op het einde van het jaar amper liedjes hebben opgeslagen in je geheugen. Was je hier gebleven dan zaten er toch weer een paar nieuwe Westerse liedjes extra in je koker.

Waarom we bijna alle liedjes van de ‘De Tijdloze’ kennen, maar niet de hoofdstad van IJsland
Jazzmuzikanten van het kaliber van Toots Thielemans kennen al gauw 500 standards uit het hoofd. Foto: BELGAIMAGE

Maar hoeveel liedjes kunnen we eigenlijk in onze koker opslaan? Dat is nog nooit grondig onderzocht. Wel is ooit onderzoek gedaan naar de kennis van jazz standards, dat zijn composities die worden gebruikt als basis voor jazz-arrangementen of improvisaties. Jazzmuzikanten kunnen een vijfhonderdtal van die standards blind spelen.

Reykj…...

Toch blijft het vreemd. We kennen honderden liedjes, maar - om die weer eens te nemen - de hoofdstad van IJsland kennen we niet.

Professor Marc Leman corrigeert. “Als ik je zeg: de hoofdstad van IJsland is Reykj… dan vul jij onmiddellijk aan tot Reykjavik. Dat is omdat ons geheugen sequentieel werkt. We onthouden in sequenties, in opeenvolgingen. Een sequentie roept de volgende op. Maar je moet er wel één hebben om het systeem in gang te zetten. Zoals de eerste noten van het liedje. Pas als je die hoort, herken je het liedje. Terwijl er geen belletje ging rinkelen toen je de titel in de ‘1.000 Klassiekers’-lijst las.”

Cursus voorlezen

Als ons muzikaal geheugen zo sterk is, kunnen we dat dan niet voor iets nuttigers gebruiken? Cursussen op muziek zetten, dan is misschien iedereen geslaagd. Professor Marc Leman vindt het niet eens zo’n slecht idee. “Het hoeft zelfs niet zo extreem te zijn. Begin eens met je cursus luidop voor te lezen. Je zal de stof al meteen veel beter onthouden omdat zij ook deels in je auditief geheugen is opgeslagen.”

Corrigeer

IN HET NIEUWS

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees