Omcirkel deze data in je agenda

Bloedmaan, sterrenregens en nog 10 andere redenen om naar de hemel te kijken in 2018

Bloedmaan, sterrenregens en nog 10 andere redenen om naar de hemel te kijken in 2018

Foto: Hollandse Hoogte / Rob Voss

Het nieuwe jaar heeft heel wat in petto voor wie al graag eens naar de sterren kijkt. Het heelal trakteert ons in 2018 elke maand op astronomische fenomenen: van een blauwe én rode maan tot verbazingwekkende verduisteringen. Benieuwd welke mysteries zich dit jaar aan de hemel voltrekken? Wij geven een overzicht.

Sommige astronomische verschijnselen passeren wel vaker de revue, zo zijn onder meer vallende sterren en een maansverduistering cyclisch en dus zo nu en dan herhaald. Maar in het nieuwe jaar zijn er ook enkele fenomenen te zien die we maar zelden kunnen waarnemen.

• Januari: een (blauwe) supermaan

Een volle maan is altijd een streling voor het oog, maar op 31 januari is die net iets specialer dan gewoonlijk. Het is namelijk een blauwe maan. Een ‘blue moon’ is de tweede volle maan in één maand tijd en een zeldzaam natuurverschijnsel dat gemiddeld om de 2,7 jaar voorkomt. De vorige blauwe maan is was te zien in juli 2015, die dààrvoor in augustus 2012.

Maar wie eind januari op zoek gaat naar een fel blauwe kleur aan de hemel, is eraan voor de moeite: de naam blauwe naam is waarschijnlijk afkomstig van de uitdrukking ‘once in a blue moon’, wat zoveel betekent als iets dat maar zelden gebeurt.

Wel kan het zijn dat de maan je die dag net iets meer opvalt dan gewoonlijk, het zal namelijk ook een ‘supermaan’ zijn. Om de 29 dagen bereikt de maan een minimale afstand tot de aarde, als dat moment samenvalt met een volle maan spreken we van een ‘supermaan’. De maanschijf aan de hemel lijkt dan net iets groter.

• Februari: een gedeeltelijke zonsverduistering

Wie in februari naar Zuid-Amerika reist, kan wel eens getuige zijn van een (gedeeltelijke) zonsverduistering. NASA verwacht deze op 15 februari en zal het best kunnen worden waargenomen in Chili en Argentinië. Maar ook van iets verder en frisser, in Antartica, zit je op de eerste rij voor het beste zicht.

• Maart: de planeten parade

Wie op 7 en 8 maart vroeg uit de veren is, kan een ‘planetaire uitlijning’ zien. Verschillende planeten lijken zich dan dicht bij elkaar in de buurt en op dezelfde lijn te bevinden. Het zijn Saturnus, Mars en Jupiter die de zuidoostelijke hemel zullen domineren bij dageraad. De maan zal elke planeet opeenvolgend belichten, om zich uiteindelijk op 8 maart tussen Mars en Jupiter te nestelen.

• April: een meteorenzwerm

Een verschijnsel dat jaarlijks menig sterrenkijker weet te boeien: de Lyriden, een meteorenzwerm die je vanaf 16 april tot het einde van diezelfde maand kan waarnemen. Een keer per jaar zweeft de aarde door deze zwerm en dat veroorzaakt een vallende sterrenregen van meteoren. De bron van deze vallende sterren is de komeet C/1861 G1 Thatcher.

De meteoren zijn helder maar pijlsnel, soms lijken ze kleine vuurbollen. Het beste moment om de meteorenregen te zien is tussen 22 en 23 april, dan wordt het hoogtepunt bereikt. Wie ze wil zien kan zich het best naar een heel donkere omgeving verplaatsen.

• Mei: de tranen van Halley

Tussen 6 en 7 mei kunnen we mogelijk de meteorenzwerm Aquariden zien. Dat zijn overblijfselen van de komeet 1P/Halley, vernoemd naar de astronoom Edmond Halley en daarom ook wel gekend als ‘de tranen van Halley’ . De man stelde als eerste vast dat kometen volgens een bepaald patroon verschijnen en we dus om de zoveel tijd dezelfde terug zouden zien. Hij voorspelde dat 1P/Halley in 1758 zou terugkeren, wat wel degelijk gebeurde. Helaas kon de wetenschapper het zelf niet meer meemaken. Zijn astronomische tranen zullen mogelijk rond en na middernacht te spotten zijn.

• Juni: de planeet Saturnus

Op 27 juni zal Saturnus rond 19 uur zo dicht bij de aarde staan, dat de planeet zelfs met het blote oog te zien zal zijn. Maar wie er zeker van wil zijn dat het geen ster is, haalt er maar beter een telescoop bij. De beroemde ringen van de planeet worden dan wél zichtbaar. Op Jupiter na is Saturnus de grootste planeet, vernoemd naar de gelijknamige Romeinse god van de landbouw. Volgens astronomen bestaat de planeet voor meer dan 75% uit waterstof en de rest voornamelijk uit helium.

• Juli: de bloedmaan én Mars

De zogenaamde bloedmaan, een grote roodgetinte maan, is een uniek weerfenomeen. In de late avond van 27 juli vindt een totale maansverduistering plaats, wat op zich niet zo bijzonder is. Maar omdat de maan in de kernschaduw van de aarde terechtkomt en daardoor sterk verduisterd wordt, komt enkel het licht bij de maan komt dat door de aardse atmosfeer wordt gereflecteerd. Dat licht is rood, waardoor een rode gloed over de maan komt. In de volksmond een bloedmaan genoemd. De eclips zal goed zichtbaar zijn.

Bloedmaan, sterrenregens en nog 10 andere redenen om naar de hemel te kijken in 2018
Een grote roodgetinte maan, een uniek weerfenomeen. Foto: Hollandse Hoogte / Arie Kievit

Op diezelfde dag zal ook Mars zijn hoogtepunt van zichtbaarheid bereiken. De rode planeet zal dan ‘in oppositie zijn’ met de zon en daardoor gemakkelijk te zien zijn met het blote oog: wie die nacht een heldere, roodachtige ster ziet, zal met een telescoop de vormen van de Rode Planeet zien verschijnen.

• Augustus: veel vallende sterren

De meteorenzwerm Perseïden is er astronomisch gezien eentje om naar uit te kijken. Onder ideale omstandigheden brengt deze sterrenregen zo’n 85 meteoren per uur met zich mee, veel meer dan eerder bovengenoemde. Tussen 12 en 13 augustus zijn ze het best waar te nemen.

Wie dit jaar een wens wil doen bij een vallende ster, maakt dus in augustus het meeste kans. Met wat geluk genieten we komende zomer van goed weer en kan je ergens in een ligstoel nestelen om het nachtelijke schouwspel te bewonderen.

Bloedmaan, sterrenregens en nog 10 andere redenen om naar de hemel te kijken in 2018
Meteorenzwerm Perseïden is er eentje om naar uit te kijken. Foto: BELGAIMAGE

Bovendien zal een dag eerder, op 11 augustus, een gedeeltelijke zonsverduistering te zien zijn in Noord-Amerika en Noord-Europa, maar ook in Groenland, Ijsland en Azië.

• September: de planeet Neptunus

Wie in september een kleine blauwe stip aan de hemel ziet verschijnen, heeft het geluk gehad planeet Neptunus te zien. Op 7 september is deze blauwe planeet ‘in oppositie’ met de zon, dat is met andere woorden het moment dat Neptunus zich het dichtst mogelijk bij de Aarde bevindt. De planeet zal ook helderder en groter lijken dan normaal, terwijl die normaal het verst van alle planeten verwijderd is.

• Oktober: de herkansing

De vallende sterren in augustus gemist? In oktober krijg je een herkansing dankzij meteorenzwerm Orioniden. Die bereikt op 22 oktober zijn hoogtepunt. Sta die dag iets vroeger op, want rond 6 uur ’s ochtends maak je veel kans om meer dan twintig heldere meteoren te zien. Een wens doen als je een vallende ster ziet, kan dus ook nog in oktober.

• November: voor de ervaren sterrenkijker

Tussen 17 en 18 november doorkruist meteorenzwerm Leoniden onze hemel. Helaas zal er deze periode niet veel te zien zijn, de maan is minder verlicht (zo’n 75%) waardoor de vallende sterren minder goed zichtbaar zijn. De geoefende sterrenkijker kan natuurlijk wel een kans wagen.

• December: hoogtepunt van het jaar

De meteorenzwerm Geminiden brengt rond 14 december een vroeg kerstcadeau voor de hemelkijkers onder ons. Velen beschouwen het als de beste sterrenregen van het jaar. Onder ideale omstandigheden zijn er zo’n 120 vallende sterren per uur te zien. De meteoren zijn iets minder snel dan de Perseïden van augustus maar wel met meer en gevarieerd in kleur. Wie de winterse koude trotseert, zit gegarandeerd goed voor een magisch nachtelijk tafereel.

Corrigeer

NIET TE MISSEN

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees