Tsjechië kiest: de Oost-Europese Trump vs. “gedistilleerd water”

Tsjechië kiest: de Oost-Europese Trump vs. “gedistilleerd water”

Milos Zeman (links) en Jiri Drahos (rechts) Foto: rr

Bij de presidentsverkiezing in Tsjechië vandaag kunnen de tegenstellingen nauwelijks groter zijn. Aan de ene kant de soms briesende ambtshouder Milos Zeman, die de angst voor moslims en vluchtelingen oppookt en de Europese Unie al een keer heeft vergeleken met het Warschau Pact. En aan de andere kant als voornaamste tegenstander een professor chemie: de 68-jarige Jiri Drahos die als wetenschapper eerder rustig en bedachtzaam voor de dag komt.

Zeman, die op zijn 73ste kandidaat is voor een tweede ambtstermijn van vijf jaar, toont zich zegezeker. Voor de eerste kiesronde op 12 en 13 januari zag zijn campagneteam af van reclamespots op televisie. De kandidaat neemt ook niet deel aan televisiedebatten. “Zijn campagne is anders, is onconventioneel”, zei Jan Herzmann, in Tsjechië een veelgevraagd expert wat betreft verkiezingsonderzoek.

Tsjechië kiest: de Oost-Europese Trump vs. “gedistilleerd water”
Zeman werd belaagd door protesten toen hij zijn stem wilde uitbrengen Foto: AP

Zeman heeft in de voorbije vijf jaar alle regio’s van het land bezocht in een soort van permanente verkiezingsstrijd. Bovendien loopt er een “relatief grootschalige campagne” op de sociale media. “Met enige overdrijving mag gesteld worden dat zijn kiezers erg goed gelijken op die van Donald Trump: ze wonen in kleine of middelgrote steden of op het platteland”, zei Herzmann. Tot de aanhangers van Zeman behoren bovengemiddeld veel gepensioneerden en mensen met een diploma van het basis tot het secundair onderwijs.

Tegenpool

Tsjechië kiest: de Oost-Europese Trump vs. “gedistilleerd water”
Jiri Drahos Foto: AFP

Anders dan Zeman is Drahos geen volbloedpoliticus. De naam van de chemicus prijkt onder een dozijn patenten. Hij leidde zes jaar lang de Academie van Wetenschappen in Praag. Zijn critici vergelijken hem met “gedistilleerd water” - kleurloos en zonder smaak. Maar achter die terughoudendheid kan een strategie schuilgaan. “Als er iemand het in de tweede ronde van Milos Zeman kan halen, dan liefst niemand met veel aanhangers, maar iemand die zo weinig mogelijk vijanden heeft gemaakt”, zei Herzmann.

Volgens de peilingen belooft de beslissende ronde een nek-aan-nekrace te worden. Het onderzoeksbureau CVVM ziet Zeman in de eerste ronde 32,0 procent halen en Drahos rond de 21,5 procent. Er nemen nog zeven andere kandidaten deel aan de race, die nog voor een verrassing kunnen zorgen, onder anderen ex-premier Mirek Topolanek, wiens regering in maart 2009 middenin het Tsjechische EU-voorzitterschap ten val kwam, de songwriter en ondernemer Michal Horacek, die met kansspelen miljoenen heeft verdiend, en de vroegere directeur van autofabrikant Skoda, Vratislav Kulhanek.

Blik naar het Oosten

Zeman richtte zijn blik de laatste jaren eerder naar het Oosten dan naar het Westen, zei politicoloog Jiri Pehe. Pas eind november had hij in de Russische badplaats Sotsji een ontmoeting met Kremlinbaas Vladimir Poetin. Als Zeman wordt herverkozen, kan hij een sterke tandem vormen met de nieuwe populistische premier Andrej Babis, die in het verleden al herhaaldelijk de Duitse vluchtelingenpolitiek en bondskanselier Angela Merkel op de korrel nam.

In zijn jongste kersttoespraak verweet Zeman niet voor de eerste keer de EU haar buitengrenzen niet voldoende af te sluiten. “Ik ben ervan overtuigd dat het concept van de vluchtelingenquota op de vuilnisbelten van de geschiedenis zullen belanden”, zei hij tot zijn landgenoten op televisie. “Niemand moet ons dicteren wie wij op ons grondgebied moeten toelaten”.

Vluchtelingenquota zijn een “ondoordachte en slechte strategie” van de EU, zei ook Drahos. Maar anders dan Zeman is hij gekant tegen een referendum over het Tsjechische EU-lidmaatschap. En hij riskeert ook propaganda te maken voor de invoering van de euro, hoewel volgens de peilingen 85,2 procent van de Tsjechen daartegen is.

Formeel houdt het staatshoofd in Tsjechië zich enkel bezig met representatieve taken. Maar veel analisten beschouwen de Tsjechische president, wiens portret in elk klaslokaal hangt, als de belangrijkste opiniemaker van het land. Politicoloog Pehe zei: “De president wordt eerder als een koning behandeld - hij moet niet alleen het land vertegenwoordigen, maar ook in het politiek debat de richting aangeven”.

Vele Tsjechen wensen daarom een man van het volk aan het hoofd van de Staat. “Soms zou ik belangrijke politici uitnodigen voor een biertje”, zei zelfs professor Drahos, om zijn elitaire status wat af te zwakken. Wie het uiteindelijk haalt, zal uiterlijk pas na de beslissende ronde van het weekeinde van 26 en 27 januari geweten zijn.

Corrigeer

NIET TE MISSEN

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees