Geboren in de Roemeense riolen

Derde generatie straatkinderen groeit op onder de grond

Derde generatie straatkinderen groeit op onder de grond

Drie generaties van eenzelfde familie leven in de riolen van Boekarest: Cristina (17) met haar baby van vier maanden, haar moeder Mariana (40) en de vader van de baby, Doru (30). Foto: © Sunday Times/Oscar Kornyei

Onder de straten van Boekarest worden kinderen opgevoed tussen de hete verwarmingsbuizen en het stinkende afval van de Roemeense hoofdstad. Hele gezinnen hebben geen andere keuze dan daar, in het donker, te overleven. Toch vinden velen het leven onder de grond nog altijd beter dan de straat.

Daniel Mutica prikt posters aan de muur boven zijn bed. Eens de vervaagde beelden van popvedetten goed hangen, trekt hij een dunne katoenen deken over zich heen en gaat slapen. Zoals zoveel jongeren is hij een muziekfan maar voor Daniel is er een verschil. Zijn posters en zijn bed bevinden zich 3,5.meter onder de grond, ergens in de riolen van Boekarest.

Daniel is niet de enige. In Roemenië leven honderden kinderen in de riolen. De meesten van hen zijn afstammelingen van de kinderen die in de riolen werden ontdekt toen het communistische regime in 1989 ineenstortte.

Velen van hen leven daar nu nog altijd, met hun eigen kinderen, en ze vechten met andere weeskinderen voor een plekje tussen de verwarmingsbuizen. Dat verwarmingsnet is een erfenis van het communistische regime. De buizen werden aangelegd om appartementsgebouwen te verwarmen vanuit centraal gelegen warmtecentrales. Ondergronds verliezen ze veel van hun warmte waardoor de riolen het hele jaar door warm zijn.

Broedhaarden voor ongedierte

Daniel bereikt zijn ondergrondse slaapkamer via een mangat in een van de hoofdstraten van Boekarest. De verouderde auto's en vrachtwagens spuien zo veel giftige gassen dat de lucht er nauwelijks in te ademen is.

Zodra het metalen deksel wordt opgelicht, stijgt de hitte naar boven. Voorzichtig afdalend langs een roestige metalen ladder, word je snel geconfronteerd met de stank van rottend afval, bananenschillen, koolbladeren, uitwerpselen van ratten én mensen die door de hitte in de riolen razendsnel broedhaarden van ongedierte worden.

De bewoners van de riolen ruimen het afval niet op. De ladders beklimmen met een last op je rug is veel te gevaarlijk, zeggen ze. Zodra het regent, stroomt het afval sowieso terug in de riolen. Overdag vallen enkele flauwe zonnestralen door de spleten van de metalen wegdeksels. In het zwakke licht vinden de bewoners hun weg naar hun 'bedkamers' in de doolhof van leidingen. 's Nachts gebruiken ze zaklampen. Vuren steken ze niet langer aan nadat twee thuisloze tieners omkwamen bij een ondergrondse brand.

Als reactie begon de Roemeense overheid de tunnels af te sluiten, niet uit humanitaire overwegingen, maar om negatieve publiciteit te voorkomen. Maar de thuislozen en wezen vonden meteen hun weg terug naar de riolen en het stadsbestuur werd het snel beu de rioolbewoners voortdurend weg te jagen.

De bedden zijn vuil, besmeurd met modder en door en door versleten. Maar ze zijn droog en warm tussen de verwarmingspijpen die soms gloeiend heet zijn. Overal in de riolen ligt afval, behalve rond de beden. Al na enkele seconden krijg je het benauwd van de hitte, maar zelfs in de zomer blijven de rioolkinderen en hun ouders hun plekje bewaken, uit angst het te verliezen.

Gezinsleven in het donker

Doru, die nu dertig is, zegt dat hij sinds zijn 14de in de riolen leeft. ,,Het is hier niet zo slecht. Ik heb geluk dat ik er nog ben. Toen ik jonger was, deed ik gekke dingen zoals verf snuiven. Maar nu heb ik mijn verantwoordelijkheden. Ik heb een vrouw en onze baby is maar pas geboren. Nu ik moet zorgen voor Cristina en Valentin. Ik moet me wel volwassen gaan gedragen.''

Deze riolenfamilie leeft samen met de moeder van Cristina in een tunnel dicht bij Cotroceni, een van de meest chique wijken van Boekarest, niet ver van het voormalige presidentiële paleis van de vroegere dictator Nicolae Ceaucescu.

,,De meeste mensen die hier voorbij rijden, weten niet dat wij hier wonen. Ze letten enkel op de putten in de weg'', zegt Doru.

De 18-jarige Cristina is ongerust omdat haar zoontje nog niet gedoopt is, maar ze is blij dat hij gezond is. ,,De dokter heeft me wel gezegd dat hij zo veel mogelijk buiten in gezonde lucht moet blijven, want hier beneden zou hij ziek worden.''

Ze leeft in de riolen sinds haar moeder Mariana haar baan bij een warmtecentrale verloor en uit haar appartement werd gezet. Ze weet niet goed hoe lang ze al onder de grond leeft, maar het is zeker meer dan 5 jaar. Mariana verdient af en toe wat geld om voedsel te kopen door hier en daar wat te poetsen of bij te klussen. Maar ze weegt slechts 40 kg en klaagt dat ze zelfs kleine fysisch inspanningen, zoals het beklimmen van een ladder om ramen te lappen, niet meer aankan.

Doru en Cristina bedelen elke dag op de bus. Om beurten gaan ze op stap met hun kind, in de hoop dat de reizigers medelijden met hen zullen krijgen. ,,We haten het dat we ons kind gebruiken om aan geld te raken,'' zegt Cristina, ,,Maar we hebben geen keuze. Op een goede dag verdienen we ongeveer 600.000 lei (of 15 euro), maar op andere dagen krijgen we niets.''

George Roman van Save the children , een kinderrechtenorganisatie in Boekarest, meent dat er nu minder families in de riolen leven dan 10 jaar geleden, maar geeft toe dat meer mensen nu gewoon op straat moeten leven.

Vorig jaar werd Roemenië nog geprezen door de Europese Unie voor de grote vooruitgang die het heeft gemaakt op het gebied van de bescherming van het kind. Maar de EU steunde zich op cijfermateriaal van de Roemeense overheid. George Roman denkt dat 60.000 Roemeense kinderen moeten bedelen om te overleven.

Sociaal werkster Laura Bodor zegt dat niemand weet hoeveel kinderen in de riolen leven, want er bestaan geen officiële cijfers. Het aantal is enkel gedaald nadat de autoriteiten de toegangen tot de tunnels hadden dichtgemetseld. Het beleid zorgt ervoor dat sociale werkers het steeds moeilijker krijgen om in contact te komen met de kinderen en dat het aantal negatieve rapporten in de media toeneemt.

Politieke onverschilligheid

De meeste rioolkinderen die in 1989 werden ontdekt, waren uit staatsinstellingen ontsnapt. Ze waren de slachtoffers van de bevolkingspolitiek van Ceaucescu die een zo snel mogelijke aangroei van de bevolking nastreefde door alle voorbehoedsmiddelen te verbieden. Toen Ceaucescu werd afgezet, kwamen de kinderen op straat te staan, waar ze hun eigen leven begonnen te leiden en waar ze nu hun kinderen groot brengen.

Anderen zijn slachtoffers van de Europese druk op Roemenië om zo snel mogelijk de verschrikkelijke weeshuizen te sluiten. Zoals de rioolkinderen van tien jaar geleden, eindigen de wezen meestal op straat en moeten ze kiezen tussen een leven bovengronds waar 's winters vaak vriest, of een leven in de riolen.

Doru en zijn familie behoren tot de rioolbewoners die de weg naar de riolen hebben teruggevonden. Het is niet de enige familie. Wat verder leeft de 38-jarige Georgiana Niculescu met haar dochtertje van vijf, Stefania. Beiden zijn in de riolen opgegroeid. ,,Ik ben hier teruggekeerd toen mijn man gewelddadig werd'', vertelt Georgiana. ,,Ik woon liever hier dan bij een man die geen respect heeft voor mij en mijn dochtertje. Ik haat het hier, maar het is hier nog altijd beter en veiliger dan op straat.''

Vier kinderen per gezin

De organisaties die zich bekommeren om het lot van de Roemeense kinderen klagen dat de regering weinig doet om het probleem te verhelpen. Voor de politiek in Boekarest zijn de kinderen slechts een randprobleem. Volgens George Roman zorgt de staat niet voor sociale begeleiding van de kinderen en zijn de bestaande voorzieningen zeer gebrekkig. ,,Er zijn lokale of persoonlijke initiatieven van mensen van goede wil die de straatkinderen helpen. Maar ik werk al 10 jaar met die kinderen en ik heb nog nooit gehoord van een nationaal beleid of nationaal onderzoek naar deze kinderen. Die kunnen niet anders dan hun ellendige situatie aanvaarden. Zij hebben ooit een echte keuze gekregen.''

Volgen regeringsfunctionarissen ligt een deel van het probleem in het feit dat de Roemenen nog altijd denken zoals ten tijde van Ceaucescu. Gabriela Coman, de staatssecretaris verantwoordelijk voor de jeugdbescherming zegt dat de mensen nog altijd geloven dat de staat zo veel mogelijk geboortes wil en dat elk gezin vier kinderen moet hebben. Bovendien denken de ouders dat de staat zich om hun kinderen zal bekommeren, als zij dat niet kunnen. ,,Dat betekent in de praktijk dat velen door ons zwakke sociale vangnet vallen'', besluit Coman.

Ondertussen hoopt Doru dat hij ooit eens zal kunnen ontsnappen uit zijn riool. ,,Ik heb hier nu al de helft van mijn leven doorgebracht, maar nu hoop ik een job te vinden. Veel Roemenen vertrekken naar het buitenland om daar hun geluk te zoeken en zo komen hier jobs vrij. Als ik nu aan werk en aan een flatje kan geraken, heb ik alles wat ik wil.'' ©Sunday Times

NIET TE MISSEN

Meest Gelezen

ENKEL VOOR ABONNEES

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees