,,Ik heb niet het profiel om een groot bedrijf te leiden''

JO LERNOUT geeft zijn versie van de feiten

JO LERNOUT geeft zijn versie van de feiten

Foto: © VCB - VUM

Vanaf woensdag ligt Mijn Verhaal in de winkelrekken, het boek waarin Jo Lernout zijn versie op de feiten in het L&H-drama uit de doeken doet. Maar is die versie ook de enige echte? Of verbloemt hij de werkelijkheid en probeert hij de schuld in andermans schoenen te stoppen? In een aangrijpend en exclusief gesprek vroegen we het aan het genie/de eindeloze ondernemer/de sjoemelaar/de gebeten hond. (Schrappen wat niet past.)

Onverwacht geklop op de deur heeft door de eeuwen heen nooit veel goeds betekend. Ten tijde van het communistische Rusland wilde het meestal zeggen dat je op een trein naar een Siberisch werkkamp werd gezet. Vandaag betekent het waarschijnlijk dat politieagenten uw puber ladderzat hebben opgepakt. Of, zoals donderdagavond nog voor de familieleden van advocaat Hein Diependaele, dat hun naaste vermoord is teruggevonden. ,,Ik heb hem niet persoonlijk gekend'', vertelt Jo Lernout over zijn advocaat. ,,Ik had altijd contact met advocaten die voor hem werkten. Zij zullen mijn dossier voortzetten. Ons proces dat eraankomt, zal door zijn dood waarschijnlijk geen vertraging oplopen.''

Ook Jo Lernout kreeg ooit onverwacht geklop op zijn deur. Op 26 april 2001.

Het betekende de definitieve doodssteek van het levenswerk dat hij samen met zijn streekgenoot Pol Hauspie had gerealiseerd. Zeven mannen brachten hem toen naar de gevangenis van Ieper. Terwijl hij daar verbleef kon toenmalig directeur van L&H baron Philippe Bodson de kraan definitief dichtdraaien. Sindsdien is het voor iedereen moeilijk een objectief oordeel over Lernout en Hauspie te vellen. Zijn het opmerkelijke en geniale ondernemers die het minderwaardigheidscomplex van een hele regio in één klap van tafel hebben geveegd en door de Amerikanen en de Belgische banken vakkundig buitenspel werden gezet? Of zijn het gewetenloze sjoemelaars voor wie het doel de middelen heiligde, desnoods met fictieve bankrekeningen?

We vonden twee manieren om daarop antwoord te krijgen. Of we vragen het aan zoveel mogelijk gedupeerde aandeelhouders van L&H, of we vragen het Jo Lernout zelf. Niet echt een eerlijke keuze dus, maar wie zei ook alweer ,, There is nothing wrong with being smart'' toen de zakenkrant The Wall Street Journal bekend maakte dat L&H met LDC's werkte, bedrijfjes die door L&H zelf werden opgericht en het exclusieve recht kregen om bepaalde taalversies van L&H technologie te ontwikkelen en te verdelen?

Juist ja, de opvallend rustige zakenman die op een zonnige vrijdagvoormiddag voor me zit. Woensdag verschijnt het boek met het levensverhaal van Jo Lernout, niet uitgetikt door een computer met spraakherkenning maar netjes uitgeschreven door journaliste Frieda Joris.

Wat wilt u met uw boek bereiken?

Jo Lernout : ,,Ten eerste wilde ik een pak emoties van me afschrijven. Ten tweede word ik nog regelmatig gevraagd om ergens een toespraak te geven. Ik voel dat veel mensen met vragen zitten: Verkocht L&H nu lucht? Zo nee, waarom is het bedrijf dan failliet gegaan? En kan Vlaanderen wel iets uitbouwen in de technologische sector? Dat kan ik in een paar uur niet uitleggen. Dus doe ik het in een boek. Omdat ik zelf geen vlotte pen heb, heeft Frieda Joris alles uitgeschreven. Of er al dan niet fraude is gepleegd, laat ik over aan het gerecht. Maar als mensen zich afvragen of ze in een luchtkasteel geloofd hebben, wil ik hen aantonen dat dat niet zo is. Pol, ik en anderen hebben wel degelijk iets opgebouwd en gerealiseerd.''

Gebrandmerkt

De conclusie van het boek is dat veel mensen schuldig zijn aan het verval van L&H: de latere directeuren John Duerden en Philippe Bodson, de journalisten van The Wall Street Journal , de banken die uiteindelijk winst gemaakt hebben... Kortom, alles en iedereen, behalve Jo Lernout en Pol Hauspie. ,,Zo hoef je het niet te interpreteren. Ik geef toe dat we een aantal fouten gemaakt hebben. Wat betreft het boekhoudkundige dossier zal de rechtbank oordelen of het om fraude gaat én of het om bewuste fraude gaat.

Dat laat ik buiten beschouwing. Wat het antwoord daarop ook is, het was niet de reden van het faillissement. Volgens mij kon het bedrijf nog gered worden. Kijk, wat de boekhoudkundige manipulaties ook geweest zijn, de bedoeling ervan was het bedrijf sterker op de markt zetten. Los daarvan, hebben we van alles opgebouwd. Zelfs al trek je de omzet af die niet mocht geboekt worden, dan nog bleef er genoeg over om L&H te redden. Dat leidt tot het derde thema van mijn boek waarin ik uitleg wat er nog allemaal mogelijk is. Ik zal daar geen rol meer in spelen. Naïviteit heeft zijn grenzen. Ik zal niet meer aan de bak komen en wel om twee redenen: ik ben gebrandmerkt en ik weet waar mijn grenzen liggen. Als ik terugkijk heb ik een aantal fouten gemaakt: mensen verkeerd ingeschat, te goedgelovig geweest... Ik blijf in hart en nieren ondernemer, maar ik heb niet het profiel om een groot bedrijf te leiden.''

U vergelijkt L&H onder het bewind van Duerden en Bodson als een lek geslagen schip. Dat klopt niet. Het schip was al lek geslagen. Zij hebben het alleen niet gedicht. ,,Dat is een goede metafoor. Alleen: de boot is lek geslagen door het feit dat de boekhouding op zijn minst gezegd voor interpretatie vatbaar was en The Wall Street Journal dat beschouwd heeft als fraude, terwijl de rechter daarover nog altijd een uitspraak moet doen. Maar er was in het schip wel voldoende materiaal aanwezig om het gat te dichten. Duerden wilde het gat groter maken en aan de andere kant van de oceaan opnieuw beginnen met wat overbleef. Wat betreft Bodson stel ik vast dat ook hij het gat niet heeft kunnen dichten.''

...wìllen dichten. ,,Dat is voor interpretatie vatbaar. Ik zeg alleen maar dat hij het niet gedicht heeft, terwijl het mogelijk was.''

U schrijft: We beschikten over een gedegen businessplan maar we hebben ons op één punt enorm misrekend: we waren tien jaar te vroeg. Komaan, L&H is niet kapot gegaan omdat jullie tien jaar te vroeg waren. Er was meer aan de hand. Een rekening van 106 miljoen dollar in Korea die vals bleek, bijvoorbeeld.

,,De methode die we hanteerden en waarvan we dachten dat ze wettelijk oké was ( Lernout bedoelt het systeem van de LDC's, bdc ), zou op termijn leiden tot de waarde die het bedrijf waard was. De omzet die op die manier geboekt werd, was reëel, behalve misschien die van Korea. Maar over Korea kan ik geen uitspraak doen. Ten eerste omdat de rechter dat moet doen en ten tweede omdat ik in Korea niet in de raad van bestuur zat.''

Toenmalig directeur Gaston Bastiaens zat daar wel in. Het kan toch niet dat noch hij noch Pol Hauspie, die veel meer in Korea verbleef dan u, niet op de hoogte waren van wat daar werd uitgespookt?

,,Dat kan wel. Onze functies in Korea waren eigenlijk bloempotfuncties. We werden daar op de rode loper onthaald door de groten der aarde van Korea.

Die vertelden ons stuk voor stuk dat ze onze software zouden gebruiken. Wij sliepen dus op beide oren. Bovendien werden alle cijfers gecontroleerd door bedrijfsrevisor KPMG Korea. Moet je die dan op hun beurt laten controleren door nog een KPMG? En die door nog een KPMG?''

Dure cavia's

Na het faillissement van L&H zei Jean-Marie Dedecker in het weekblad Humo : ,, Jo Lernout en Pol Hauspie worden nu met alle zonden Israëls beladen. Dat is me te gemakkelijk; zeker in het geval van Jo Lernout. Lernout is geen booswicht. Hij is een omhoog gevallen handelsreiziger, een verkoper pur sang die een ijskast aan een eskimo zou verkopen. Alleen, hij heeft het de voorbije jaren te druk gehad met beroemd zijn.''

,,Hij had grotendeels gelijk. Zeker wat betreft het eerste deel van zijn uitspraak. Maar het klopt niet dat ik het te druk had met beroemd zijn. Ik geef toe dat ik genoot van de ontmoetingen met de groten der aarde, maar eigenlijk had ik daar maar weinig tijd voor. Het ging van vergadering naar taxi naar vergadering naar hotel naar vergadering naar luchthaven. Kortom, ik had het te druk met werken. Ik heb nooit onder stoelen of banken gestopt dat ik graag eens de bloemetjes buiten zette, maar op het hoogtepunt van L&H had ik ook daar de tijd niet voor.''

U hebt het vaak over het feit dat jullie afgeluisterd werden door de Amerikaanse inzichtendienst Echelon. Waarom moet iemand schrik hebben afgeluisterd te worden als hij niets te verbergen heeft?

,,Het is niet grondwettelijk. Het kan toch niet dat de Amerikaanse inlichtingendienst een Europees bedrijf afluistert, op die manier zoekt naar een stok om dat bedrijf mee te slaan en die stok dan doorspeelt naar de pers zodat uiteindelijk de Amerikaanse bedrijven daar beter van worden?

Onze fout was dat we de Amerikanen verkeerd ingeschat hebben. Ze hebben signalen gegeven dat ze ons eigenlijk niet zo graag hadden. Die hadden we moeten voelen. Dus hadden we het bedrijf al eerder door Amerikanen moeten laten leiden in plaats van door Gaston Bastiaens, van wie we het niet over ons hart kregen om hem te ontslaan. We hadden ervoor moeten zorgen dat de Amerikanen ons veel meer als bondgenoten dan als vijanden beschouwden.''

In een artikel dat op 9 maart 2002 verscheen in De Morgen zei u: ,,In dezelfde periode werden we gewaarschuwd door de Belgische consul van het prinsdom Seborga, een ministaatje in Italië, die ons heeft verteld dat L&H constant werd afgeluisterd door Echelon.'' Ik heb eens vlug gezocht maar geen Belgische consul in Seborga gevonden. ,,Die man werkt daar halftijds als Belgische consul. Hij heeft ook nog andere functies. Maar het prinsdom bestaat wel degelijk. Het is een ministaatje dat zichzelf in de jaren '90 onafhankelijk verklaard heeft. Ik heb het zelf ook ooit eens bezocht.''

Omdat u de mooie stranden wilde zien? Of omdat het bekend staat als paradijs voor offshorebedrijfjes?

,,Nee. Ik wilde dat gewoon een keertje zien. Ik heb het trouwens pas in 2002 bezocht, nadat L&H al failliet was.''

Ook bekend voor zijn vele offshorebedrijven is het Britse eiland Jersey. Onderzoeksrechter Henri Heimans die zich met het dossier bezig houdt, liet ondertussen weten dat het gerecht daar een schat aan nieuwe informatie heeft gevonden. ,,Daar weet ik niets van. Dat laat ik over aan het gerechtelijk onderzoek.''

Hoe hebt u Pol eigenlijk leren kennen?

,,Ik had een belangrijke functie bij Wang Computers en Pol had zijn eigen computerbedrijfje. Bovendien was hij een streekgenoot. Vroeg of laat moesten we elkaar tegenkomen. Dat gebeurde uiteindelijk op een computerbeurs in 1986.''

Het gerucht doet de ronde dat jullie elkaar leerden kennen bij LSP, Leading Succesfull People, een omstreden netwerk van grootverdieners dat in de jaren '70 bijzonder populair was. ,,Dat klopt niet. Ik ben nooit bij LSP geweest. Pol wel, denk ik.''

Hoe gaat het met de Gupi, uw cavia die van alles kan?

,,De verkoop loopt niet zo vlot. De huidige versie kan veel, maar kost nog steeds 12 euro om het te produceren in China. Daardoor kost het in de winkel al vlug 49 euro. Dat is te duur. Aan de grote doos zien de mensen de mogelijkheden van het product niet. Hun kind roept in de winkel dat hij het wil, maar ze zien een kat staan van 29 euro en zeggen: Zou je die niet nemen? Ofwel moeten we het dus goedkoper kunnen maken, ofwel moeten we iemand vinden die wil investeren in advertenties, want daarin kan je alle mogelijkheden laten zien en er flink wat geld voor reclame tegenaan gooien. Rond Kerstmis werden er in Duitsland in 3 weken 8.000 Gupi's verkocht, nadat het bedrijf dat het verkoopt er 80.000 euro aan advertentiebudget voor gebruikt had. Er is ook geschreven dat de geleverde Gupi's ontploften, maar dat klopt niet. Bij een aantal exemplaren was de software verkeerd afgesteld. Daardoor bleef de batterij maar opladen.

Uiteindelijk oververhitte die en begon het materiaal rond de batterij te smelten. Dat was enkel in België het geval en dan nog met amper acht van de vierduizend geleverde cavia's.

Heeft het beestje nog toekomst?

,,Er werd inmiddels een prototype gemaakt van een nieuwe versie van Gupi, waarbij het diertje draadloos verbonden is met een PC in huis. Via een programma op die PC, en als die PC op het internet is aangesloten, gaat Gupi dan verhaaltjes voorlezen en kan de gebruiker ook chatten en dus telefoneren met andere Gupi's. Heel leuk. Die software stoppen we nu ook in een teddybeertje. Hopelijk kan het bedrijf daarmee verder.''

Ongelukkige uitzonderingen

In het boek schrijft u: Ik ben een tijdlang kwaad geweest op Pol. ,,Eind 1999 wilde ik uitcashen (een deel van je aandelenpakket verkopen, bdc) . Dat interesseerde Pol niet. Hoe weinig mensen het ook geloven, geld heeft hem altijd geen fluit kunnen schelen. Uiteindelijk had ik hem toch kunnen overtuigen, maar vlak voor het zover was, weigerde hij omdat hij voelde dat er een storm op komst was. We kunnen ons bedrijf nu toch niet in de steek laten? , zei hij. Twee dagen later verschenen de eerste berichten in The Wall Street Journal . Aanvankelijk was ik kwaad op hem omdat we niet hadden verkocht, maar uiteindelijk ben ik daar blij om. Ik zou me niet goed gevoeld hebben tegenover al die mensen die aan L&H schulden hebben overgehouden.''

Moeten die tienduizenden kleine aandeelhouders nog hopen hun geld ooit terug te zien?

,,Nee. De bedrijven die voor een prikje onze technologie hebben opgekocht en daar nu grote winsten mee boeken, Scansoft bijvoorbeeld, zijn niet geneigd de aandeelhouders van het vroegere bedrijf uit te betalen. Hoewel die bedrijven nu nochtans winst boeken omdat die aandeelhouders ons destijds gesteund hebben. En zelf zal ik nooit meer bij machte zijn iets terug te geven.''

Over de gloriedagen van L&H schrijft u: ,,Elke medaille heeft een keerzijde en voor onze tijdelijke glorie en triomf hebben we een zware tol betaald. Wij en onze naasten'' Dan denk ik: u vergeet al die kleine aandeelhouders. ,,Nee. Sommige mensen hebben veel geld aan ons verloren en dat vind ik erg. Heel erg, zelfs. Maar onze naasten zijn niet alleen materieel getroffen. Voor mijn broers en zussen is het niet makkelijk om verder te leven met de naam Lernout. Ook voor mijn echtgenote en mijn zoons is de situatie verschrikkelijk lastig. Het zijn allemaal sterke karakters die er goed mee omgaan. Ze slaan zich er wel door. Maar toch, je eer en je geld verliezen is erger dan alleen je geld verliezen.''

Als u in het boek ergens schuld bekent, dan wel over uw avontuur met basketbalploeg Athlon Ieper. U hebt veel geld in de club gepompt maar net daardoor is hij failliet gegaan. ,,Ik heb me toen laten leiden door de euforie van het moment. Dat zie je wel vaker bij succesvolle ondernemers. Wijlen John Cordier had me daar nochtans voor gewaarschuwd na zijn mislukt avontuur met KV Mechelen. Ik had het niet mogen doen, ik was de schoenmaker die bij zijn leest had moeten blijven.''

Zou u graag uw leven opnieuw beginnen?

,,Ik moet nog wachten op de uitspraak van de rechter, maar ik weet dat ik op zakelijk vlak opnieuw kan beginnen. Ik heb fouten gemaakt, maar ik ben niet schuldig voor het faillissement van L&H. En hoewel ik gebrandmerkt ben, weet ik wat er tussen mijn oren zit en wat ik daar nog mee kan doen. Op privé-vlak zou ik wel opnieuw willen beginnen. Mijn huwelijk was geen goed huwelijk en dat heb ik enkel en alleen aan mezelf te denken. Ik kan de schuld niet op anderen steken, want ik ben niet altijd een trouwe echtgenoot geweest. Maar ik wil daarover ook niet liegen. Er zijn waarschijnlijk meer mensen die niet trouw geweest zijn dan andersom, maar er zijn er minder die het niet verzwijgen. Ik weet wat mijn eigenschappen en gaven zijn. Ik ben niet Mister Perfect , maar ik lieg niet, ik steel niet en ik gebruik geen geweld.''

De mooiste zin in uw boek is: ,,Het zijn de uitzonderingen die het leven de moeite waard maken.'

,,Dat klopt, maar daarmee bedoel ik niet dat het positief is een uitzondering te zijn. Het betekent ook niet dat je daarom gelukkiger bent. Ik zie rond mij veel mensen met een normale job die gelukkig getrouwd zijn. Ze zullen ook wel eens hun moeilijke momenten hebben, bij een sterfgeval bijvoorbeeld. Maar ik denk niet dat ze over het algemeen ongelukkiger zijn dan ik.''

Maar of ze nu een positief of negatief imago hebben, kortom: of ze nu Eddy Merckx of Frank Vandenbroucke heten, de uitzonderingen maken het leven de moeite voor de gewone sterveling. ,,Dat weet ik niet. Vaak zijn de mensen in de zaal gelukkiger dan zij die op de scène staan.''

Zij die op de scène staan maken de mensen in de zaal gelukkig. ,,Tenzij de mensen in de zaal er geld aan verliezen...''

Bedankt voor het fijne gesprek.

IN HET NIEUWS

Meest Gelezen

ENKEL VOOR ABONNEES

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees