Jeugdvriend Robert Jonckheere gaf Freddy Maertens in 1977 op de Koppenberg een fatale nieuwe fiets

Het ware verhaal van de meest beruchte fietswissel uit de geschiedenis van de Ronde

1Fase één van de fietswissel. Freddy Maertens stopt op de Koppenberg en krijgt een fiets van Robert Jonckheere. Achter hem de krullebol van de nu nog veel beruchtere Jef D'hont.
2 Maertens probeert te vertrekken: vooraan Roger De Vlaeminck.
3 Ook Go

Robert Jonckheere krijgt al meer dan dertig jaar te horen dat híj Freddy Maertens de Ronde van Vlaanderen deed verliezen door hem op de Koppenberg een nieuwe fiets aan te reiken, waarop de regerende wereldkampioen werd gedeclasseerd. 'Ik deed nochtans niks méér dan een opdracht van Lomme Driessens uitvoeren.' Na al die jaren eindelijk het ware verhaal van de beruchte fietswissel. Paul De Keyser

Freddy Maertens werd twee keer wereldkampioen, pakte een rist etappes en groene truien in de Tour. Hij trok de nationale driekleur aan, won de Vuelta, de Omloop Het Volk, Gent-Wevelgem, Parijs-Brussel, de Gold Race... Tot veertig, vijftig koersen per jaar. Maar de Ronde van Vlaanderen, nee, die won hij nooit.

Eén keer had dat nochtans gemoeten. In 1977, toen Maertens met Roger De Vlaeminck naar het spandoek ging maar niet eens sprintte. De West-Vlaming besefte immers dat hij gedeclasseerd zou worden na een onreglementaire fietswissel op de Koppenberg.

Het verhaal werd wel al vaker verteld, maar nog nooit door de man die er de hoofdrol in speelde. 'Wat er toen écht gebeurde, heb ik nog nooit gelezen', beaamt Zedelgemnaar Robert Jonckheere. Híj kan het weten: 'Ik was de man die Freddy een nieuwe fiets aanreikte...'

Bittere souvenir

Het verhaal van dé fietswissel uit de geschiedenis van de Ronde van Vlaanderen ontsluierd, ruim dertig jaar na datum. 'Ik las de oproep in jullie krant om foto's en verhalen uit de Ronde door te sturen', verklaart Robert Jonckheere waarom hij na al die jaren de stilte doorbrak.

'Ik dacht: ach, waarom ook niet... Goeie herinneringen zijn het nochtans niet. Veeleer bittere souvenirs. Achteraf werd me vaak verweten dat Freddy die Ronde verloor door mijn schuld, terwijl ik niet anders had gedaan dan een opdracht van Lomme Driessens uitvoeren, met de allerbeste bedoelingen. Weet je wat raar is? Freddy en ik zijn kameraden, van bij de jeugd. Over die fietswissel hebben we het echter nooit meer gehad. Niet de avond na de koers, niet de jaren nadien. Met geen half woord!'

Materiaalpost

Het verhaal van Robert Jonckheere begint de week vóór die beruchte editie, wanneer het peloton zich danig zorgen maakt omtrent de beklimming van de Koppenberg, het jaar voordien voor het eerst op het parcours. De weersvoorspellingen doen nog een extra duit in het zakje. Ze zullen trouwens uitkomen: een guur herfstweertje met veel regen en een strakke, kille wind. Een Rondedecor voor de legende, maar daar hadden de renners niet meteen boodschap aan.

'Op vraag van de ploegleiders werd beslist om boven op de top van de Koppenberg een materiaalpost te voorzien', herinnert onze gesprekspartner zich. 'Dat bleef zo... tot 's zaterdags, maar dat wisten we niet. Ik herinner me dat vrijdagnamiddag een enveloppe werd bezorgd in ons hotel in Sint-Niklaas. Geef maar hier, zei ploegleider Lomme Driessens. Met zijn gekende nonchalance stak hij de omslag in zijn binnenzak, zonder die open te maken. Pas later vernam ik dat het om een oproep ging voor een ploegleidersvergadering, waarop iedereen verwittigd werd dat op de Koppenberg niemand enig materiaal mocht aannemen. Iedereen wist het dus, behalve wij...'

Jef D'hont

Zich van geen kwaad bewust vatte Robert Jonckheere die zondag plaats op de Koppenberg, samen met verzorger Jef D'hont? Jawel, dé Jef D'hont. 'Het is te zeggen: omdat we vreesden dat het op de top veel te druk zou zijn, stelden we ons halverwege de helling op. Ik om Freddy een propere fiets aan te reiken, Jef om zijn gebruikte exemplaar aan te nemen. Waarom die fietswissel? De bedoeling is me eigenlijk altijd ontgaan, moet ik toegeven. Het was één van die vondsten van Lomme Driessens. Een propere fiets als mentaal opkikkertje, zeker? Je weet echter dat die fiets vijf kilometer verder weer even vuil is. Daarbij: kan je een dommer moment bedenken om te wisselen, dan halverwege de Koppenberg? Ja, tenzij het de bedoeling is om de renner naar boven te duwen, maar dat was eerlijk waar niét het geval.'

Hoe dan ook gingen de poppen meteen aan het dansen. 'Nauwelijks terug in onze wagen hoorden we via de koersradio al ronken over een onreglementaire fietswissel van Maertens. Jef en ik bekeken mekaar eens. Hoe, onreglementair!? We waren nog altijd overtuigd dat het mocht.'

Allicht dat Lomme Driessens ondertussen de klepel wist hangen, want hij informeerde bij het duo of iemand iets had gezien?. 'We antwoordden maar van nee, ook al hadden we BWB-man Jos Fabri door het dak van de wagen zien hangen, vlak op de hielen van de kopgroep. Die had het allemaal meegemaakt vanuit de tribune.'

150.000 frank

Na heftig heen-en-weer gepraat tussen de koerscommissarissen en Driessens werd uiteindelijk gemeld dat Freddy Maertens gediskwalificeerd zou worden, maar geen mens zei er bij dat hij uit koers moest verdwijnen. Vandaar dat de West-Vlaming, met Roger De Vlaeminck constant in het zog, nog zestig kilometer aan de leiding reed. Tot de laatste rechte lijn van Meerbeke, waar De Vlaeminck ongehinderd naar de overwinning spurtte. Later zou hij naar verluidt maar de helft beuren (150.000 frank) van de som die Roger beloofde aan zijn locomotief.

'Freddy was die dag veruit de beste. Hij vlóóg', zucht Jonckheere, die het achteraf van de Maertens-supporters moest horen. 'We hebben het toen maar niet meer geriskeerd om ons aan de finish te laten zien. Niet doen, zei Jef D'hont, we gaan ginder slaag krijgen. Ik was overtuigd dat Freddy toch nog wel eens de Ronde zou winnen. Dat het hem uiteindelijk nooit is gelukt, maakt het allemaal des te pijnlijker.'



Corrigeer