Super Bowl: aan de hoogmis van de Amerikaanse sport hangt nog altijd een dopinggeurtje

Oeps. Dopingprobleempje vergeten op te lossen

Groot, groter, grootst. De Super Bowl, het grootste Amerikaanse sportfeest, is er een van extremen: spectaculairste show, duurste commercials, meer dan honderd miljoen kijkers, superatleten. Alleen dat ene 'dingetje' wordt nog steeds zedig onder de mat geschoven: doping. Hans Jacobs

Eindelijk. Elke fan van American football slaakt die zomer van 2011 een zucht van verlichting. Het kroonjuweel van de Noord-Amerikaanse sport - de vier majors zijn American football, baseball, basketbal en ijshockey - is gered voor de komende tien jaar. Na aanslepende onderhandelingen is het collective bargaining agreement (CBA) voor die duur goedgekeurd: de CBA regelt van a tot z de NFL (National Football League), net zoals de meeste andere Amerikaanse sporten een gesloten sportmodel.

En o revolutie: voor het eerst zullen dopingtests op groeihormoon worden uitgevoerd, iedereen minimaal één keer per jaar, sommigen mogelijk enkele keren. Dat oogt mooi: het American football, de eerste grote Amerikaanse sportcompetitie die bloedcontroles, essentieel om groeihormoon op te sporen, zal uitvoeren.

Een half jaar later, aan de vooravond van Super Bowl XLVI - dat oogt dramatischer, in Romeinse cijfers de editie afficheren en past perfect in de sfeer van de Gladiatoren die de Arena betreden - welgeteld nul bloedcontroles zijn uitgevoerd in de NFL. Met name de spelersvakbond ligt al maanden dwars en 'wil meer uitleg over de betrouwbaarheid van de tests'.

Dick Pound, voormalig voorzitter van het Wereld Anti-Doping Agentschap (Wada), schoot onlangs in een Canadese colère In een open brief fulmineert hij tegen de 'vertragingsmanoeuvres'. Nu briest Pound wel vaker, en niet altijd weet hij waar de klepel hangt, maar in deze heeft de man een punt. 'De test is wereldwijd goedgekeurd sinds 2004. Waarom stellen de spelers vragen waarop het antwoord al bestaat? Ze speculeren erop dat de testresultaten waarop de test werd goedgekeurd, niet opgaat voor American football-spelers. Alsof zij anders zijn dan eender welke sportprestatie. Het gaat niet om raketwetenschap, toch? American football-spelers zijn niet van een andere planeet. Zij lopen, werpen, vangen, net zoals in andere sporten.'

Die zit. George Atallah, woordvoerder van de spelersvakbond: 'De spelers hebben niets te maken met de zelfverheerlijking van Dick Pound. We geloven in een cleane en faire sport.'

Haar valt uit, testikels krimpen

Welaan dan, hoe clean is American football? (En vergeet even partydrugs als cocaïne of marihuana - daar doen ze in Amerika zeer gewichtig over als een sporter daarop positief test, maar als het gaat om efficiënte doping voor een sportprestatie is dat peanuts in vergelijking waar het echt om draait: anabole steroïden en groeihormoon.)

Groeihormoon is dus tot nader order noppes, maar als eerste in de Amerikaanse profsport, vijftien jaar vóór bijvoorbeeld baseball, voerde de NFL steroïdentests in, in 1989. Sindsdien zijn er meer dan honderd betrapt, ook in de huidige generatie. Een greep. In 2006 kwamen de Carolina Panthers, in 2004 nog finalist van de Super Bowl, in opspraak. Dokter James Shortt werd veroordeeld en verklaarde dat hij NFL-spelers van steroïden voorzag.

Op enkele dagen van die bewuste Super Bowl kregen spelers een cocktail van vijf dopingproducten voorgeschreven. Een speler klaagde dat zijn haar uitviel en zijn testikels waren gekrompen. Over naar de Balco-affaire, het grootste steroïdeschandaal uit de Amerikaanse sport. Toen het - tot dan onopspoorbare - thg (een designer steroïde) kon worden opgespoord, waren 20 van de 550 bestaande stalen positief voor thg, onder wie American football-spelers. Bill Romanowski (voormalig speler van Oakland Raiders) onthulde dat hij vanaf 2001 twee jaar lang steroïden nam en gedurende een korte periode groeihormoon. En in 2006 testte de San Diego Chargers-linebacker Shawne Merriman positief. Het kostte hem vier wedstrijden. En de rookie van het Jaar Brian Cushing viel in 2010 door de mand en kreeg vier wedstrijden schorsing.

Sancties een lachertje

En dat is een van de pijnpunten van het dopingbeleid. De sancties zijn, vergeleken met het Wada, vaak een lachertje. Ook al is de NFL nu strenger dan vroeger, het is nog altijd niets vergeleken met het steroïdetarief van twee jaar (eerste vergrijp) en levenslang (enkele vergrijpen) van het Wada. Waarom dat kan? Het Wada heeft weinig te zeggen over een gesloten sportmodel, dat eigen (doping)regels afspreekt in de CBA.

Superatleten

Daarbij komt: in de VS beweert elke grote sport onaangekondigd te testen, in de praktijk is dat niet zo. '95 procent heeft er geen idee van wanneer ze zullen worden getest, 5 procent wel, omdat ze bijvoorbeeld ver wonen en we er zeker willen van zijn dat ze thuis zijn', zegt Adolpho Birch, die het dopingbeleid superviseert. Dat is ongeveer hetzelfde als zeggen: we komen eraan, zorg dat het spul tegen dan uit je lijf is. Uit de verhoren van de sommige positief bevonden spelers blijkt dat ze de dopingtests van de NFL 'lachwekkend' vinden.

Hoe kwam het zover? 'Toen het Oostblok massaal superatleten maakte door ze testosteron te geven, zocht Amerika zich suf naar een soortgelijk dopingmiddel, maar dan zonder de nadelige, gevaarlijke bijwerkingen. Zo kwamen ze uit bij steroïden', zegt Jim Ferstle. De freelance journalist zetelt regelmatig in congressen over sport en doping, schrijft voor onder meer New York Times en The Times, is consultant voor onder andere de BBC en de Amerikaanse tv-stations CBS en ESPN. 'Helaas voor de Amerikaanse dopingzondaars werd het Usada opgericht.'

Usada, het Amerikaans Anti-Doping Agentschap, werd opgericht in 2000, had een missie: een einde maken aan de kwalijke reputatie van de Amerikaanse olympische sporten - American football is geen olympische discipline. Ferstle: 'Nog altijd is een deel van de Amerikaanse sportbonden ervan overtuigd dat hun doel het creëren van superatleten is, en daarvoor zijn alle middelen goed. Het typeert de Amerikaanse mentaliteit.'

Velen van de meest bekeken sportwedstrijd van Noord-Amerika zal het dit weekend worst wezen of er kunstmatige opgekweekte sportprestaties te zien zijn. Superspektakel? Zeker. Superatleten? Ongetwijfeld. Maar een cleane Super Bowl? Verre van zeker. Travis Tytgart, CEO van Usada: 'Pas als er ongelimiteerde dopingtests tijdens het seizoen, en ongelimiteerde onaangekondigde dopingcontroles buiten het seizoen plaatsvinden, kan je spreken van een cleane Super Bowl.'