Frans Debrabandere zoekt herkomst Brabantse woordenschat

'Logisch dat dialect langzaam maar zeker verdwijnt'

'Logisch dat dialect langzaam maar zeker verdwijnt'

Frans Debrabandereif Foto: © Inge Bosschaerts

LEUVEN - Taalkundige Frans Debrabandere gaat in zijn 'Brabants Etymologisch Woordenboek' op zoek naar de herkomst van onze streektaal. Dat het dialect met uitsterven bedreigt is, vindt hij logisch. 'Taal evolueert. Het is dus logisch dat het dialect verdwijnt.'

Waar komen woorden zoals troelieke, parmetet, pontefiks en sjapsuker vandaan? Taalkundige Frans Debrabandere zocht het uit. Hij ging voor zijn Brabants Etymologisch Woordenboek op zoek naar de herkomst van de dialectwoorden uit Vlaams-Brabant, Brussel, Noord-Brabant en ... Antwerpen. 'Daar spreken ze ook Brabants', zegt Debrabandere. 'Al zullen ze dat in Antwerpen waarschijnlijk niet gezegd willen hebben.' (lacht)

In zijn boek lijst Debrabandere de Brabantse dialectwoorden op en legt hij hun oorspro,ng uit. En ook al neemt hij alleen het Brabants onder de loep, toch zijn er ook binnen zo'n klein gebied grote regionale verschillen. 'Zo zijn er bijvoorbeeld honderden dialectwoorden voor knikker. Klits, bijvoorbeeld. Naar het geluid dat de knikkers maken als ze elkaar raken. Maar ook proem. Dat verwijst dan weer naar de ronde vorm van de knikker, zoals een pruim. Het is ook niet altijd even eenvoudig om de herkomst van al die dialectwoorden te achterhalen. Soms zijn er verschillende verklaringen en weet je niet welke nu de juiste is.'

Museumstukken

Vraag is hoe lang het zal duren eer de boeken van Debrabandere echte museumstukken worden. Want taalkundigen over heel het land - en zelfs de taalkundigen van Unesco - trokken al aan de alarmbel: het dialect is met uitsterven bedreigd. Steeds minder jongeren kunnen zich vandaag de dag nog uitdrukken in hun streektaal. Als dat zo blijft evolueren, behoren de Vlaamse dialecten binnenkort tot het verleden. 'Dat kan je niet tegenhouden', meent Debranbandere. 'Taal evolueert, dat is nu eenmaal zo. En dus is het logisch dat ook dialect evolueert en langzaam verdwijnt. Dat merk ik ook tijdens het schrijven van mijn boeken. Daar staan dialectwoorden in die vandaag niet meer gebruikt worden. Dat kan je jammer vinden, maar er is helaas niets aan te doen. Maar weet je wat ik vooral erg vind? Dat al die sappige dialecten stilaan plaats maken voor een soort tussentaaltje. Daar krullen mijn tenen van. Zo'n tussentaal is noch mossel noch vis. Ofwel spreek je dialect, ofwel spreek je algemeen Nederlands. Maar iets tussen de twee, zoals je tegenwoordig steeds vaker hoort op radio en televisie: nee, dat vind ik niet kunnen.'

Debrabandere nam eerder ook al de West- en Oost-Vlaamse dialecten onder de loep, maar nu richt hij zijn pijlen dus op het Brabants.

'Dat was ik aan mijn naam verplicht', lacht hij. 'Nu rest enkel nog het Limburgs dialect. Dat boek volgt heel binnenkort. Ik ben er al aan bezig.'

Corrigeer

Auto's in de kijker

Vastgoed

Jobs in de regio