'Gent op het spoor' toont hoestations stad nieuwe gedaante gaven en nog geven

Treinstationsveranderen de stad

Een blik in het Zuidstation, een doodlopend kopstation.
Greta Verbeurgt

GENT - De grote werkzaamheden rond Gent Sint-Pieters zullen de stationswijk de komende jaren een nieuwe gedaante geven. Dat is echter niks nieuws, blijkt uit een gloednieuw boek: de voorbije anderhalve eeuw hebben de stations die in Gent zijn gebouwd de stad voortdurend veranderd.

'Waar nu de Zuid ligt, was in 1837 nog moerasland, een stuk grond dat eigenlijk alleen als bleekweide werd gebruikt', zegt Christiane Van Rijckeghem, districtsdirecteur van de NMBS, maar ook medeauteur van het nieuwe boek Gent op het spoor. 'Toch was het daar dat op 28 september 1837 de allereerste trein Gent binnenreed. Op de Zuid werd dan ook het eerste Gentse station gebouwd. Dat betekende dan weer het begin van de ontwikkeling van die stadswijk, die de levendigste uitgaanswijk van Gent werd - en dat ook lang bleef na de afbraak van het Zuidstation in 1930.'

Want het Zuidstation was niet alleen gebleven: overal om en rond Gent waren er stations en stationnetjes gebouwd. 'Aan de Dampoort stonden er zelfs twee stations', zegt Van Rijckeghem. 'Een station Gent-Waas, voor de treinen richting Waasland en een station Gent-Eeklo. De twee lagen zelfs tegenover elkaar.'

In Gent op het spoor staan er foto's van al die stationnetjes, waarvan het overgrote deel intussen in gesloopt of omgebouwd. De omgebouwde stationsgebouwen van Oostakker en Langerbrugge, bijvoorbeeld, of de lang verdwenen stations van Ledeberg en Terdonk.

'Er waren ook tal van stopplaatsen', zegt Van Rijckeghem nog. 'Er heeft zelfs vanaf 1926 tot 1952 een echt ringspoor rond Gent gelegen. De sporen daarvan zijn nog altijd zichtbaar, bijvoorbeeld in het natuurgebied de Bourgoyen. Van zo'n openbaar-vervoerring, met uitlopers tot omliggende gemeenten, kunnen we op dit ogenblik helaas alleen maar dromen.'

Het grootste deel van Gent op het spoor gaat over het Sint-Pietersstation. 'Het is dan ook naar aanleiding van de werkzaamheden aan dat station dat we op het idee zijn gekomen voor dit boek', zegt Van Rijckeghem daarover. 'In het boek kunnen we trouwens een hardnekkige mythe over dat station rechtzetten. Want vrijwel alle Gentenaars denken dat het station er eigenlijk gekomen is voor de Wereldtentoonstelling die in 1913 in Gent plaatsvond. Dat klopt echter helemaal niet. Omdat het grote Gentse station aan de Zuid een kopstation was - zoals Antwerpen-Centraal voor er daar een tunnel werd gebouwd - moesten mensen die uit Brussel of Antwerpen naar de kust wilden daar overstappen of wachten. Maar door de opkomst van het kusttoerisme wilde de bourgeoisie van die steden al in 1866 een rechtstreekse treinverbinding naar Oostende. Al in 1872 werd de knoop doorgehakt om het kleine stationnetje in de Sint-Pieterswijk te herbouwen en groter maken. Wat uiteraard wel klopt, is dat het project van de Wereldtentoonstelling de bouwplannen in een stroomversnelling heeft gebracht.'

Het boek heeft ook heel wat aandacht voor de toekomst rond Gent Sint-Pieters. 'Daarvoor hebben we een heel aantal simulaties verzameld van hoe de stationswijk er in de toekomst zal uit zien. Die simulaties waren nog nergens anders te zien', zegt Van Rijckeghem. 'We hebben zichten op het Maria Hendrikaplein, we kunnen nu al tonen hoe het uitzicht zal zijn op de perrons zodra het station is vernieuwd... Want ook de komende jaren zal de vernieuwing van het station de motor zijn van de transformatie van een heel stadsdeel, precies zoals de voorbije 180 jaar eigenlijk voortdurend is gebeurd.'

Gent op het Spoor, Uitgeverij Snoeck, 192 blz, 32 euro. Behalve in de boekhandel is het ook te vinden in het NMBS-hoofdkwartier van het Flandria Hotel, vlak naast het Sint-Pietersstation.

Corrigeer

Auto's in de kijker

Vastgoed

Jobs in de regio