Analyse / Hoe politiek gesjoemel in het stadsbestuur leidde tot de voetbaldictatuur Bayat

Het wespennest in Charleroi

Foto: © Philippe Crochet

Wie in de buurt van een wespennest komt, houdt zich beter rustig opdat de wespen niet zouden steken. Zo is het ook bij voetbalclub Sporting Charleroi. De clubleiders steken naar iedereen die hen iets in de weg legt. Na Charleroi - Club Brugge van vorige week bedreigden Abbas en Mogi Bayat eerst de arbitrage, daarna wilden ze acties van het (bonds)parket tegen Brugge-coach Jacky Mathijssen voor beïnvloeding van de refs en nu willen ze uit de voetbalbond stappen. Hoe konden de Bayats van Charleroi het broeierigste nest van het Belgische voetbal maken? Jürgen Geril

Eind 2006 was Charleroi opnieuw de meest criminele stad van België. Vorig jaar waren er maar liefst 345 gewapende overvallen. Bovendien breekt in de politieke wereld van Charleroi het ene corruptieschandaal na het andere uit. De PS-kopstukken hebben jarenlang gesjoemeld en dat straalt af op de sportverenigingen. Ook op voetbalclub Sporting Charleroi.

De link tussen het voetbal en het gesjoemel in de politiek is niet onterecht. Charleroi is na Anderlecht, Standard en Club Brugge - in Charleroi door iedereen behalve de Bayats graag de ongenaakbare drie genoemd - de club die al het langst onafgebroken in eerste klasse voetbalt. In 2008 beginnen de Zebra's aan hun 23ste jaar op rij in eerste.

Die succesreeks was onmogelijk geweest zonder de (verdoken) steun van het stadsbestuur. Wanpraktijken die al dateren van voor het Bayat-tijdperk. Meer zelfs: omdat de schandalen aan het licht kwamen, krijgen de Bayats nu minder steun van de stad dan de clubleiders vroeger. Een reconstructie kan, al zijn er weinig mensen in en rond Charleroi die graag praten over hoe de Bayats aan de macht kwamen en hoe ze tiranniek hun club besturen. Zelfs de terreinverzorger beseft dat het hem zijn job kan kosten.

Financieel gesjoemel

Midden en eind de jaren '90 raakt Charleroi financieel in moeilijke papieren. Op Mambourg wordt daarvoor graag het Bosman-arrest ingeroepen als excuus. Charleroi, dat vroeger rastalenten als Alex Czerniatynski en Philippe Albert voortbracht om die spelers met winst te verkopen, ziet zijn talenten steeds vaker gratis vertrekken. Het is echter een flauw excuus voor de financiële zorgen.

In werkelijkheid is een jarenlang wanbeleid de oorzaak. Eén voorbeeld: wanneer de club Enzo Scifo eerst als trainer en daarna als beheerder wil binnenhalen, zou hij gespreid over acht jaar twee miljoen euro verdienen. De vrijwilligers binnen de club dreigen met een staking. Ex-voorzitter Jean-Paul Spaute, die net voor de periode Scifo opstapte, verklaart.

'Het ging in die jaren moeilijk met de club, maar ik had een nieuwe investeerder die van Charleroi een topclub wilde maken', aldus Spaute. 'Hij wilde meteen 300 miljoen Belgische frank in de club pompen. Ik wilde van Charleroi op eigen kracht een topper maken, want van de stad heb ik nooit één rotte frank gekregen.'

Die laatste opmerking klopt niet. Op het eind van de vorige eeuw beslisten de PS-kopstukken in Charleroi dat ze hun stad naamsbekendheid wilden bezorgen via de sport. Het EK voetbal, Euro 2000, in België en Nederland kwam eraan. Charleroi moest één van de gaststeden worden. Een stad met een topper in het voetbal (Sporting Charleroi) , in het vrouwenvolleybal (Les Dauphines), in het basketbal (Spirou Charleroi), in het zaalvoetbal (Action 21 Charleroi) en in het tafeltennis (La Villette Charleroi) zou commercieel interessant zijn. De stad begint de sportclubs te steunen. Ook op illegale wijze.

Voor Sporting Charleroi betekent het dat de stad op elke thuismatch tot 2500 zitjes aankoopt om politieke vrienden uit te nodigen. De stad gebruikt daarvoor echter het budget van onder meer de plaatselijke afvalmaatschappij of de huisvestingsmaatschappij. Eerlijk belastingsgeld wordt gebruikt om de eigen politieke positie van de kopstukken te promoten en de voetbalclub gedekte steun te geven.

Ook materiële steun volgt. Een speler als Omelianovitch krijgt, net zoals veel Braziliaanse zaalvoetballers, een van de mooiste OCMW-woningen toegewezen. Voetballers met een rijkelijk loon palmen huizen in bedoeld voor mensen met een lager inkomen.

'De stad heeft ons soms geholpen toen we een woning zochten voor een speler', geeft ex-voorzitter Spaute schoorvoetend toe. 'Dat was tijdelijk, maar zeg mij eens welke eersteklasser wordt financieel niet gesteund door de stad?'

Klopt, maar nu er steeds meer lijken uit de corruptiekast van Charleroi vallen, zie je pas hoe afhankelijk de sportclubs in Charleroi waren van de stad.

De zaalvoetbalclub Action 21 ging in 2006 net niet in vereffening omdat de steun van de stad beperkt werd. Volley-voorzitter van Les Dauphines en ex-kabinetschef van voormalig burgemeester Jacques Van Gompel, Patrick Henseval, wordt verdacht van fraude. De club verloor zijn topstatuut. Volgens insiders krijgt ook tafeltennisclub La Villette het moeilijk als de wereldtoppers Jean-Michel Saive en Vladimir Samsonov stoppen. Alleen de basket- en voetbalclub lijken autonoom sterk genoeg om te overleven, al blijft ook Sporting Charleroi sterk verbonden met de stad.

De putsch van Bayat

De huidige Iraanse voorzitter Abbas Bayat is immers aan de macht gekomen met de steun van het stadsbestuur. Hij is in 2000 de overwinnaar van een lange machtsstrijd tussen ex-voorzitter Spaute en zijn privé-investeerder en het stadsbestuur. In de aanloop naar Euro 2000 wil het stadsbestuur het Charleroi-stadion uitbreiden om kans te maken als gaststad. Voorzitter Spaute denkt dat zo'n groot stadion amper leefbaar is voor de Carolo's en gaat dwarsliggen. De boel escaleert als Spaute komt aandraven met de privé-investeerder die meteen 300 miljoen frank in Charleroi wil pompen om topspelers aan te trekken. De private geldschieter is de Servische businesstycoon Milan Mandaric. Hij wil topspelers. Hij denkt onder meer aan de Peruaan Claudio Pizarro, die uiteindelijk voor Bayern München kiest.

'Mandaric had grote plannen', bevestigt Spaute. 'Hij is daarna naar het Engelse Portsmouth gegaan en met zijn geld loodste hij de club naar de Premier League. Charleroi heeft een kans laten schieten. De kwestie rond het stadion was één ding, maar er was meer. Tegen mij zei de stad dat ze geen buitenlandse investeerders wilden, maar dan komen ze zelf op de proppen met de Iraanse clan-Bayat. Vreemd.'

Inderdaad. In Charleroi gaat het gerucht dat Charleroi-erevoorzitter en toenmalig Waals minister-president Jean-Claude Van Cauwenberghe (PS) het op een akkoordje gooide met de Iraniër Abbas Bayat die toen waterproducent Chaudfontaine en fruitsappenproducent Sunnyland in handen had. In ruil voor zijn steun aan Charleroi, krijgt Bayat garanties dat in openbare gebouwen in Wallonië exclusief zijn water- en fruitsapmerk verkocht zal worden.

Dat is een gerucht, maar de band met de stad blijft duidelijk omdat sportief manager en neefje Mogi Bayat, sportschepen Claude Despiegeleer (PS) altijd aansprak met 'nonkeltje'. Despiegeleer zat ondertussen ook 45 dagen opgesloten op verdenking van gesjoemel. Mogi kafferde ook ongestraft parkeerwachters en agenten uit met de woorden: Weten jullie wel met wie jullie te doen hebben toen ze Bayat wilden bekeuren omdat hij zijn wagen fout had geparkeerd.

Bij de vorige verkiezingen scheelde het geen haar of Mogi prijkte op de lijst van de PS. Alleen omdat Abbas dat geen goed idee vond, zag hij ervan af. Bovendien heeft hun voetbalclub nog 7,5 miljoen euro schulden bij Dexia waarvoor de stad borg staat in tweede rang. Die afbetaling gaat normaal nog in 2007 in, maar de Bayats proberen nu om het uit te stellen. De inkomsten die verloren gingen omdat de stad niet langer elke match 2500 kaartjes opkoopt, proberen de Bayats te recupereren door shirtsponsors.

De strategie van Bayat

Wanneer Abbas Bayat de macht grijpt, gaat hij Charleroi leiden als een bedrijf. Hij rekent af met grootverdieners als Dante Brogno, de zonder succes teruggekeerde Philippe Albert en Enzo Scifo. Omdat dat niet meteen gepaard gaat met sportief succes, stoot die werkwijze aanvankelijk op veel onbegrip bij de fans die hun ongenoegen uiten op het forum. De fans maken meteen kennis met Mogi Bayat, die toen nog niet in dienst was bij Charleroi. Het neefje van Abbas infiltreert in het forum en schrijft: 'Alle Charleroi-fans zijn mongolen.'

Marc Monetti, voorzitter van de overkoepelende supportersfederatie L'Amicale des Supporters, herinnert zich zijn kennismaking. 'We begrepen Abbas niet en sommige fans vielen hem zwaar aan', aldus Monetti. 'Mogi verdedigde zijn familie. Het werd zo grof dat het forum gesloten moest worden. Nu begrijpen we beter hoe de Bayats werken. Het zijn harde businessmannen, maar zonder Bayats was er geen voetbal meer in Charleroi.'

De strategie van de Bayats is simpel. Abbas stelde zijn neefjes Mogi en Mehdi aan als sportief en commercieel manager. In praktijk komt het erop neer dat Mogi de baas is en Mehdi zijn loopjongen. Mehdi probeert te infiltreren in de spelersgroep en fungeert als spion voor het bestuur. Op sportief vlak leveren ze echter behoorlijk werk. Charleroi richt zijn pijlen op de Franse lagere klassen en Fransen zonder contract.

'We hebben een budget van zes à zeven miljoen euro, maar we betalen zelden meer dan 200.000 euro voor een speler', verklaarde voorzitter Abbas vorige week aan onze krant. 'Christ, Camus, Théréau, Kere: we betaalden niks voor hen en kunnen ze voor veel geld verkopen. Spelers verdienen bij ons maximum 10.000 euro per maand, maar dit is een springplank naar de top. Als het aan mij lag, spelen we met een ploeg van 18- of 19-jarigen. Spelers die fysiek aan hun top zitten.'

Een typisch voorbeeld is Théréau. Zelfs bij zijn doorverkoop van Steaua Boekarest naar Anderlecht verdiende Charleroi nog 750.000 euro aan Théréau. Hun beste transactie.

Ook Mogi schept graag op over zijn kennis van de Franse markt. 'Ik stop die Fransen een briefje van 50 euro toe en ik weet alles', zei Mogi ooit. Samen met zijn broer Medhi maakte hij zelfs ooit een singletje over hun Franse transferactiviteiten. Het lied bevat de zinsnede: Perdu en France, Saisis ta chance. Aucun problème. Tu seras un star quand même (Verloren in Frankrijk, kans daar verkeken. Geen probleem, bij ons word je een ster).

De dictatuur van Bayat

Ondanks de ludieke single, staan de Bayats toch vooral bekend als dictators. De rij incidenten die Mogi en in mindere mate ook Abbas al veroorzaakten langs de zijlijn, is eindeloos. Bedreigingen naar de lijnrechters vorige week na de match tegen Club Brugge, een handgemeen met een vrouwelijke steward op Sint-Truiden, hardhandig uit de perszaal van Club Brugge gezet na een conflict met Michel D'Hooghe, bijna op de vuist met de zoon van voorzitter Roger Lambrecht in Lokeren en ga zo maar door. Bayat jaagt de sponsors weg. Café Le Leffe, vroeger the place to be voor bestuursleden, trainers, spelers en scheidsrechters, heeft afgehaakt. 'Ik sponsorde Charleroi vroeger elk jaar voor 25.000 euro', aldus uitbater Gaetano Italiano. 'Ik moest het stoppen, want de Bayats bezorgen mijn zaak een imagoprobleem. Ik wil mijn zaak niet associëren met dat soort mensen.'

De Bayats konden er niet mee lachen. Mehdi kwam de zaakvoerder persoonlijk melden dat hij niet meer welkom was in de tribune. Italiano spande een rechtszaak aan en won twee keer. De laatste keer dat hij zich op Charleroi vertoonde, werd hij door de Bayats echter in de gietende regen gezet.

En dan is er ook nog de verstoorde relatie met de pers. Het Franstalige Sport/Voetbalmagazine mocht lang niet binnen op Charleroi na wat kritiek. De spelers kregen een brief dat ze niet met Sport/Voetbalmagazine mochten praten op straffe van boetes. Ook de Franstalige krant La Dernière Heure werd geboycot omdat ze foto's van de website hadden geplukt. Ondertussen zijn de problemen enigszins uitgeklaard. Elke journalist mag weer werken, maar wel van achter dranghekken.

Bovendien krijgt La Nouvelle Gazette veel privileges. Zij sponsoren Charleroi en krijgen elke primeur van Mogi toegespeeld. Zij wisten bijvoorbeeld als eerste dat Raymond Mommens uit Anderlecht terugkeerde. De keerzijde van de medaille is evenwel dat Mogi het recht heeft om elk stuk over Charleroi op voorhand na te lezen.

Een artikel zoals dit zou wellicht nooit mogen verschijnen.



Corrigeer

Het Nieuwsblad biedt meer dan 1.000 reeksen in 12 sporten aan. Zoek hierboven de uitslagen van uw favoriete club of surf naar onze uitslagenpagina.

Uitslagen & standen

Bundesliga Regulier

Vorige speeldag

Speeldag 34

GS W V G DS P
1 FC Bayern München 34 27 4 3 92/28 84
2 FC Schalke 04 34 18 7 9 53/37 63
3 TSG 1899 Hoffenheim 34 15 9 10 66/48 55
4 Borussia Dortmund 34 15 9 10 64/47 55
5 Bayer 04 Leverkusen 34 15 9 10 58/44 55
6 RB Leipzig 34 15 11 8 57/53 53
7 VfB Stuttgart 34 15 13 6 36/36 51
8 Eintracht Frankfurt 34 14 13 7 45/45 49
9 Borussia Mönchengladbach 34 13 13 8 47/52 47
10 Hertha BSC 34 10 11 13 43/46 43
11 Werder Bremen 34 10 12 12 37/40 42
12 FC Augsburg 34 10 13 11 43/46 41
13 Hannover 96 34 10 15 9 44/54 39
14 1. FSV Mainz 05 34 9 16 9 38/52 36
15 SC Freiburg 34 8 14 12 32/56 36
16 VfL Wolfsburg 34 6 13 15 36/48 33
17 Hamburger SV 34 8 19 7 29/53 31
18 1. FC Köln 34 5 22 7 35/70 22