Vooral voor middelgrote festivals is het dansen op een slappe koord

Alles voor de rock-'n-roll

Een stuk of tien dorpen mogen dit weekend weer even Woodstock spelen en daarmee begint Vlaanderen aan een lange, volle festivalzomer. Maar veel organisatoren houden hun hart vast, want de artiesten worden steeds duurder en het publiek is verwend.

Dorien Knockaert

Vlaanderen telt zo'n 330zomerfestivals, voor 308gemeenten. Terwijl de meeste nog niet naar buiten gekomen zijn met hun plannen voor dit jaar, vallen er her en der al lijken uit de kast. Het Herentalse De Mart, de Limburgse festivals Teutrock en Bergfestival, Lem'n Rock in Halle en het Brugse Minirock stoppen wegens (financiële) tegenslag. Marktrock deed begin dit jaar hetzelfde, om te herrijzen in een slankere versie. Meer festivals kiezen noodgedwongen voor een compactere versie, een meer bescheiden affiche en duurdere tickets. Of ze verhuizen naar binnen, om met de regen alvast één risico uit te schakelen. Vooral bij de middelgrote festivals, die draaien rond een groep vrijwilligers, een budget van om en bij de 100.000euro en een doelpubliek van twee- tot tienduizend man, wordt het dit jaar spannend. Het vet is van de soep. Waar loopt het mis?

Vlaamse artiesten worden duurder

,,De Vlaamse artiesten zijn de jongste drie jaar dertig à veertig procent duurder geworden'', zegt Eric Lowie, die zijn festival De Mart begraven heeft wegens te veel schulden. Dat percentage wordt door haast alle bevraagde organisatoren bevestigd. ,,Vorig jaar hebben we als headliner de Amerikaanse Fun Lovin' Criminals gekozen, dat was goedkoper dan een lokale act. Voor een Vlaamse topact betaal je gemakkelijk tussen vijftien- en dertigduizend euro.''

De stijgende gages hebben ook te maken met de afnemende cd-verkoop, weten alle organisatoren. Artiesten moeten hun inkomsten ergens halen.

,,In 1995 kon je voor 10.000euro met een vijftal groepen een affiche samenstellen waar 4.000man op afkwam'', zegt Lode Ketelair van Krakrock. ,,Nu besteed je gemakkelijk 10.000euro aan één groep. Als die trend zich doorzet, zullen er heel wat festivals wegvallen.''

Ketelair verwijst ook naar de manier waarop boekingsagenten hun artiesten verkopen, een spel van vraag en aanbod. ,,Er is altijd wel een promotor die die ene groep per se op zijn affiche wil en dus veel biedt. Zo worden de prijzen almaar hoger. Vlaamse groepen lossen nog zelden de verwachtingen in die hun gage uitlokt.''

,,Dit jaar wordt een scharnierjaar'', denkt Steff De Vos van Muurrock. ,,De gages zijn in een jaar tijd nog eens 25procent gestegen.'' Muurrock houdt vast aan zijn budget van vorig jaar en doet het noodgedwongen met minder groepen.

,,Drie jaar geleden kon je een topact als De Mens boeken voor vier- à vijfduizend euro; nu betalen we voor Daan bijna 17.000euro'', zegt Reindert De Schrijver van het Vijverfestival, maar hij relativeert de noodkreten. ,,We móeten dat niet doen. En je hebt nog altijd groepen als The Van Jets of Billie King die komen spelen voor een paar duizend euro: best schappelijk.''

Guido Hoeven is wel grotere budgetten gewoon. Hij is een van de mensen die begin dit jaar een punt zetten achter Marktrock. Het moest steeds groter en duurder en dan nog aarzelde het publiek. ,,Eind jaren negentig veranderde Rock Werchter van profiel'', vertelt hij. ,,Het ging meer Vlaamse artiesten programmeren en zette die prominenter op de affiche.'' Dat gaf het imago van de Vlaamse rock een boost en deed de marktwaarde van groepen als Novastar en Hooverphonic spectaculair toenemen. En omdat Vlaanderen zoveel ambitieuze festivals telt, is de vraag groot. Geen wonder dat hun gages exponentieel toenemen.

De topklasse, met artiesten als Admiral Freebee of Gabriel Rios, is niet meer haalbaar voor een middelgroot festival. Novarock kon Gabriel Rios in 2004 nog boeken voor 1.500euro; twee jaar en een stevige hit later was zijn gage al vertwintigvoudigd. Voor Ozark Henry worden in de wandelgangen bedragen genoemd die het dubbele daarvan bedragen.

Sommige topartiesten spelen maar op enkele festivals en worden door die exclusiviteit ook beter betaald. Daan daarentegen speelt op 23plaatsen en vraagt aanzienlijk minder. ,,Maar in juli zal iedereen hem dus beu zijn: een ramp voor de festivals die hem daarna nog moeten opvoeren als hoofdact'', voorspelt Xavier Wyckhuyse van Rock Waregem. Rock Waregem gaat dit jaar van twee festivaldagen naar één, met hetzelfde budget.

Iedereen vist in dezelfde vijver

,,Alle organisatoren volgen in hun programmering Studio Brussel, maar dat segment vervlakt'', zegt Steff De Vos van Muurrock. Studio Brussel bereikt maar 7,1procent van radio luisterend Vlaanderen. ,,Wie zijn publiek moet halen uit een beperkte regio, kan beter wat breder programmeren'', weet Francis Benoit (Novarock). ,,We krijgen nu goede reacties op onze affiche, maar de meeste jongeren beslissen pas de dag zelf. En Belgische groepen kan je nu eenmaal altijd nog wel eens ergens anders zien. Het blijft dus onzeker.''

,,De meeste Vlaamse groepen treden ook zoveel op de jongste jaren'', zegt Diederik Van Damme van Dudstock. ,,Op de duur vindt iedereen ze maar gewoontjes.'' In 2005 verkocht Dudstock al zijn 3.500tickets, vorig jaar kwam er 500man minder opdagen en leed het festival verlies. ,,Eigenlijk zouden we onze ticketprijs moeten optrekken van 20 naar 25euro en dat durven we niet. We hebben onze affiche bescheidener gehouden.''

,,Het probleem is bovendien dat er intussen zoveel festivals zijn'', zegt Lode Ketelair (Krakrock). ,,Vroeger had je vrij gemakkelijk een groep met een exclusief karakter, nu zijn er elk weekend vier of vijf festivals. Wij hebben gelukkig geen gratis stadsfestival bij ons in de buurt, anders zouden we gewoon niet kunnen overleven.''

,,De concurrentie van de gratis stadsfestivals is heel zwaar'', zegt Eric Lowie (De Mart). ,,Wij vroegen in Herentals 13 à 18euro entree; terwijl de mensen twintig kilometer verder gratis naar de Turnhoutse Vrijdagen konden. Wij leden vorig jaar 20.000euro verlies en hebben de stad om hulp gevraagd. Maar dat wilden ze niet.''

Sponsor gezocht

De meeste middelgrote festivals krijgen steun van de gemeente of provincie, maar dat vormt doorgaans nauwelijks enkele procenten van hun totaalbudget.

,,Zo'n festival zet een stad op de kaart; ze mag er dus wel wat geld in steken'', vindt Steff De Vos van Muurrock. ,,Zonder steun van de gemeente kunnen wij niet overleven, want in Geraardsbergen zijn weinig grote bedrijven die zouden kunnen sponsoren.''

Niet iedereen is het daarmee eens. ,,Festivals moeten onafhankelijk kunnen overleven'', vindt Diederik Van Damme (Dudstock). ,,Misschien moet iedereen wat minder ambitieus gaan programmeren.

Sponsoring speelt een grotere rol in de begroting, maar ook die slabakt. ,,Vroeger hadden we goede sponsors aan sigarettenmerken en grote financiële instellingen'', zegt Guido Ector van Rock Herk. ,,Sigarettenreclame is verboden en de banken lijken nu de echte mega-evenementen te verkiezen.''

Na regen komt verlies

Jos Van Ransbeeck, jarenlang de organisator van Rock Affligem, haakte vorig jaar af na achttien uitgeregende edities. Luc Schouppe zet het festival verder in een tent. ,,Je zal zien dat het dit jaar wel goed weer wordt'', zegt hij wat schamper. ,,Maar het festival leed vorig jaar 25.000euro verlies. Op vrijdag gaan we nu van start met dj's in de plaats van groepen. Op zaterdag beginnen we pas om 17uur, terwijl we vroeger al om 11uur begonnen.''

Wie anders is, staat sterker

Wie zijn festival specialiseert, heeft wat meer zekerheid. Voor wereldmuziek bijvoorbeeld is het publiek minder gebrand op grote namen en kunnen de programmatoren soms direct onderhandelen met de artiest.

Heavy-metalfestivals hebben uitstraling tot over de grenzen, weet Kristof Den Herder, die twee jaar geleden zware verliezen leed met Aalst Rockt en zich nu met Pestpop toelegt op metal.

Als je in een niche programmeert, zijn de gages bescheidener en komt het publiek van verder, weet ook Guido Ector van Rock Herk, een festival dat al 25jaar lang alternatieve rockgroepen samenbrengt en al die tijd gratis bleef. ,,Vorig jaar hadden we een absoluut topjaar, met 13.000bezoekers, veel consumpties. Met zo'n editie moet je winst kunnen maken, maar we hielden niets over.'' Rock Herk blijft gratis, maar trekt de prijs van een pintje op naar 2euro.

Ook de Dijlefeesten in Mechelen gaan niet voor de hits, maar zoeken talent dat nog niet is doorgebroken. ,,Groepen die nog geen cd uit hebben, zijn niet zo duur'', zegt de programmator Pieter Moens.

Maar ook hier zijn er risico's. Het festival vond tegelijk plaats met dat andere gratis festival in Mechelen, Maanrock, dat wel veel publiekstrekkers programmeert. Het gedijde goed zo, al was het niet altijd duidelijk voor welk festival het publiek naar Mechelen kwam.

Dit jaar nemen de Dijlefeesten afstand van hun grote broer en verhuizen ze naar eind juni. ,,Het wordt het jaar van de waarheid'', geeft Moens toe. ,,Maar we geloven erin dat we de afgelopen jaren een eigen publiek hebben opgebouwd.''

De Nacht in Oostkamp gaat van twee dagen naar één en heeft zijn concept herbekeken. Het wil niet mee in de wedloop van affiches en focust daarom niet meer op grote namen. Rond de centrale tent met pop worden de thematenten met jazz, dance, jonge beloften en literatuur belangrijker.

Ook Krakrock broedt op een nieuw concept. ,,We denken er aan om de timing te veranderen. Als we indoor gaan, hoeven we niet meer per se in het festivalseizoen te blijven.''

Zijn nieuwe datum, buiten de zomervakantie, lijkt voorlopig een zegen voor Neerpelt Open Air. ,,We zijn van eind augustus naar eind mei verhuisd'', zegt de organisator Jean-Paul Severens. ,,Het moest ons niet per se meer bezoekers opleveren, maar de voorverkoop loopt alvast veel beter.''

Festival of rijsttaart?

Festiv'halle krijgt deze zomer zijn laatste kans, na twee verlieslatende edities. De organisatie bracht het artiestenbudget nu terug van 65.000 naar 50.000euro. Een Afrekeningfuif aan de vooravond van Festiv'halle moet extra geld in het laatje brengen. Maar om zijn begroting te laten kloppen, moet het nog altijd 38procent van zijn inkomsten uit sponsoring halen en dat wil niet goed lukken.

Ook de jonge ploeg achter het vierdaagse Casa Blanca durft risico's te nemen, maar boekt betere resultaten. Casa Blanca pakt het anders aan, met gratis entree en pintjes voor één euro. Het haalt de helft van zijn budget uit het drankverbruik; dit jaar moet dat 50.000euro opbrengen.

,,We hebben onze investering dit jaar verdubbeld om onze affiche ondanks de stijgende gages te kunnen uitbreiden'', zegt de organisator Koen Scholiers. ,,Vorig jaar trokken we 7.500man, dit jaar moeten we 9.000man halen. In het slechtste geval komt er niemand en dan hebben we 50.000euro schulden. Die verdelen we dan onder de leden van de vzw; dat staat al op papier. We zijn bereid om het risico te nemen.''

,,We nemen enorme risico's door die gages te betalen'', zegt Stefan Beyers (Puntpop), dat voor zijn elfde editie eveneens Daan als headliner heeft. ,,We geven geld uit dat we niet hebben. Alles is begroot op tweeduizend bezoekers. Als die niet komen opdagen, boeken we verlies.''

,,Het zijn nu grotendeels de topfestivals en de boekers die bepalen wie waar speelt'', zegt Beyers. ,,Dat is jammer, want we doen het uiteindelijk toch voor de rock-'n-roll. Dat grote artiesten weer eens af en toe gaan spelen in zweterige tenten: dat is mijn droom.''



Corrigeer

IN HET NIEUWS

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees