Ninove herdenkt Dr.Frans Hemerijckx, de Mozes van de lepra

Ninove herdenkt Dr.Frans Hemerijckx, de Mozes van de lepra

Dr.Hemerijckx, ereburger van Ninove en leproloog met wereldfaam Foto: ©Dr Hemerijckxcomité

Ninove - Tremelo is terecht fier dat pater Damiaan in hun midden zijn jeugd doorbracht maar Ninove heeft Dr. Hemerijckx. ‘Zieke mensen -vooral de melaatsen- gezond en gelukkig maken en in hun waardigheid herstellen’ dat was de droom van Dr. Hemerijckx. In het spoor van pater Damiaan, die op 11 oktober heilig verklaard wordt, stelde hij ook gans zijn leven in dienst van de melaatsen. Op 15 oktober is het 40 jaar geleden dat onze erebruger en leproloog met wereldfaam overleden is. De Ninovieters zijn hem niet vergeten en het Dr.Hemerijckxcomité in samenwerking met het stadsbestuur, de Damiaanactie en Davidsfonds Denderwindeke richten in de tweede helft van oktober weer even de schijnwerpers op hem met de organisatie van een herdenkingsmis op 17 oktober 2009 om 17.00 uur in de Abdijkerk en met een tentoonstelling in CC De Plomblom van 19 tot 28 oktober 2009.

De Gemeenteraad van Ninove besliste in zitting van 28 augustus 1953 het ereburgerschap der stad te verlenen aan ‘Frans Hemerijckx, geboren te Ninove, de 19° augustus 1902. Geneesheer - bestuurder van leprozerie in Belgisch Congo. Geniet wereldfaam op gebied van het bestrijden der melaatsheid’.

Frans Hemerijckx was de oudste zoon van een kaarsenfabrikant. In het St.-Aloysiuscollege in Ninove gaat hij naar de lagere school, in het St.-Catharinacollege van Geraardsbergen bereidt hij zich in de retorica voor op zijn universitaire studies voor geneeskunde in Leuven. Na het behalen van zijn doktersdiploma specialiseerde hij zich in tropische geneeskunde in Brussel.

Afrika.
In 1929 stuurde de Medische Hulpdienst hem naar Tshumbe Ste Marie, in Kasaï, Belgische Congo, met als enige bagage een handkoffertje en een instrumententas. Zijn verloofde volgt hem, ze trouwen en een jaar later sterft ze tijdens haar eerste zwangerschap. Frans Hemerijckx bouwt in Tshumbe een lepracentrum dat binnen enkele jaren het grootste van Congo wordt. Het centrum verzorgt de zieken van een gebied dat tweemaal zo groot is als België. Stilaan beseft hij dat de meeste leprapatiënten zich niet vrijwillig aanbieden en hij trekt dan ook de rimboe in. In sommige dorpen is 12 tot 14 % van de bevolking melaats. Er waren op dat ogenblik geen echte geneesmiddelen, enkel chaulmoogra-olie, dat de uitbreiding van de ziekte wat tegenging. Eens aangetast, bleef men zijn hele leven melaats. Het dispensarium wordt ingericht als een dorp, waar de zieken leven samen met hun familie.
Dr. Hemerijckx leert ze de voedingswaarde van vruchten, het kweken ervan en voert de rijstcultuur in.Ondertussen is hij hertrouwd met de zuster van zijn eerste vrouw, die hem ook volgt naar Kasaï.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog begon men de melaatsen te behandelen met sulfonen, wat leidde tot genezing. In dezelfde periode moest ook een tweede melaatsendorp worden bijgebouwd : Dikungu. Dankzij de sulfonen en de ambulante verzorgingsdienst die hij uitbouwde, konden vele niet besmettelijke melaatsen nu ook thuis blijven leven, wat hun sociale integratie zeer bevorderde. Ondertussen bleef hij ijveren voor de voorlichting van het publiek: de uitbreiding van de ziekte kon enkel tegengegaan worden als de mensen zich er niet meer voor schaamden: in 1953 werd het aantal melaatsen in Congo op 200.000
geschat, in 1958 waren er 286.000 in behandeling.

India
Na de Belgische watersnood van 1953 beslist de regering - uit dank voor de inspanningen van de Indiase bevolking die jutezakken leverde - een lepracentrum te openen in India. Koning Leopold III vraagt aan Dr.Hemerijckx de leiding ervan te nemen. Hij pakte zijn koffers en reisde gedurende maanden het land af op zoek naar de meest geschikte plaats voor de inplanting van het centrum: het werd Polambakkam in het uiterste zuiden. Stichtingsdatum wordt 9 juli 1955. De situatie in India blijkt nog moeilijker dan in Congo: vooral het rottend vlees van de heilige koeien is een voortdurende haard van besmetting. Komt daar nog bij dat de Indiërs liever sterven dan een injectie te wagen. Hij startte er met 150 zieken, een jaar later waren er 10.700. Vrij snel werd Polambakkam het centrum van waaruit 60 landelijke "clinics" werden bediend in een gebied met 558.000 dorpen. Dokter Hemerijckx wordt er bijgestaan door drie lekenhelpsters: dokter Claire Vellut en de verpleegster Simone Liègois , beiden uit België en de Franse verpleegster Hélène Eenberg.

Zij werven inlanders aan die ze Engels leren en ook leren fietsen. Vrij snel beschikt hij over 40 paramedische medewerkers die samen met hem constant de streek doorkruisen. Deze raadplegingen dikwijls ‘onder een boom’ zijn bekend als ‘the clinic under the trees’. In 1960 werd het centrum van Polambakkam overgenomen door de Indiase regering. In 1965, 63 jaar oud, keert Dr. Hemerijckx terug naar Grimbergen, waar zijn vrouw en zijn 5 kinderen woonden sinds 1946. Hij wordt medisch raadgever van de Damiaanactie. Hij reist opnieuw naar Congo en India en neemt deel aan talloze congressen, waar hij blijft pleiten voor efficiënte leprabestrijding. Hij overlijdt in Leuven op 15 oktober 1969.

De herdenking praktisch:

Eucharistieviering opgeluisterd door het koor Julilate Deo en homilie door Lieve Hoogewijs op zaterdag 17 oktober om 17 uur in onze Abdijkerk.

Tentoonstelling over het leven en werk van Dr. Hemerijckx in de zaal van de bibliotheek CC De Plomblom Ninove van 19 tot 28 oktober 2009. Deze is toegankelijk tijdens de openingsuren van de bibliotheek en dagelijks extra open van 18.00 uur tot 20.00 uur.

Het Dr. Hemerijckxcomité, het stadsbestuur van Ninove, Davidsfonds Denderwindeke en de Damiaanactie heten iedereen van harte welkom.
 

Corrigeer

Doe de stemcheck van Het Nieuwsblad en ontdek met welke partij jij het best overeenkomt.

Auto's in de kijker

Vastgoed

Jobs in de regio