zondag 7 april bestaat het Klompenmuseum 25 jaar

Sam Mondelaers, klompenmaker van (bijna) 93

klinken met "de vrienden van het klompenmuseum" op de replica van de grootste klomp die Sam ooit maakte Foto: ludo vervloet

Laakdal - Op de grenzen van de provincies Antwerpen, Vlaams-Brabant en Limburg, waar Kempen en Hageland in elkaar overgaan, ligt Laakdal. In Vorst, het laagst gelegen deeldorp van de gemeente, woont Sam Mondelaers. Donderdag 11 april wordt hij 93 en nog steeds is hij een erg actieve klompenmaker


Sam draagt een geschiedenis van 300 jaar klompen maken met zich mee, want zijn voorvaders deden het allemaal: de mensen voorzien van een degelijke schoen uit ... hout van wilgen- en canadabomen. Wie ooit zo'n schoen gepast heeft, wil beslist een nieuwe als de oude versleten is. Met een klomp aan de voet kan je overal binnen en buiten komen en bovendien is het van nature uit een warm schoeisel. Ook de Skandinaven weten dat, en die zijn nog koudere temperaturen gewend dan wij.


Sam is wellicht de oudste klompenmaker van België, misschien ook van Europa en bij uitbreiding zelfs van de gehele wereld. Voor groepen die het 'Klompenmuseum Den Eik' bezoeken, demonstreert hij nog altijd hoe je met gebruik van specifiek alaam uit een blok hout een klomp kan toveren.

Vader Alfons was burgemeester van Groot-Vorst van 1950 tot 1959 èn klompenmaker van huis uit. In 'den grooten oorlog' hebben de Duitsers hem een oog uitgeschoten aan het front en toen hij afzwaaide van het leger wist hij even niet wat aanvangen met zijn verder leven.
Een tijdlang verkocht hij boter en eieren en keerde dan terug naar zijn roots: klompen maken. Destijds een stiel waarmee je nauwelijks het zout op de patatten verdiende. Maar ...

Elektriciteit ...

In 1926 werd Vorst voorzien van elektriciteit. Vader Alfons zag meteen zijn toekomst liggen. Met een kameraad-frontsoldaat kocht hij in Parijs de eerste klompenmakersmachines die ooit in Vorst, het mekka van de klompenmakerij zijn verschenen.
Binnen de kortste tijd werkten 35 mensen in het nieuwe bedrijf. Zij produceerden zowat 500 klompen per dag. Een goeie 'blokmaker' leverde tot 6 paar per dag af.
 

Terwijl zijn broers, zussen, halfbroers en halfzussen mee hielpen in het bedrijf liep Sam nog college. Op zijn 16de zag hij dat vader het werk in het bedrijf en bureauwerk achteraf onmogelijk kon blijven combineren. Vader werkte letterlijk dag en nacht. Dus liet Sam de school voor wat ze was en probeerde zich thuis verdienstelijk te maken waar nodig.
"In feite moest ik nog alles leren", bekent Sam. "De echte leerschool van het leven."

 Moeder overleed net voor de mobilisatie van de tweede wereldoorlog. Een zware slag voor de familie. Sam werd als krijgsgevangene naar Duitsland gevoerd en werkte er bij een boer tot ... 10 januari 1941.
Terug thuis stelde Sam tot zijn grote vreugde vast dat zijn lief Anna (uit Veerle) al die tijd geduldig op zijn terugkeer had gewacht. Romantiek van de bovenste plank, denk je dan. Maar het werd nog sterker.

"Ons Marie, één van mijn zussen, wou trouwen op 27 april. Mijn lief en ik vonden dat ook o.k. en zo kregen de Mondelaers een dubbel trouwfeest. Later hebben we ook samen onze gouden (50) en diamanten (60) jubileum gevierd. Drie jaar later overleed mijn vrouw. We hadden 7 kinderen.
Vader, burgemeester van Groot-Vorst vanaf 1950, overleed tijdens zijn tweede ambtstermijn in 1959. Samen met mijn broers heb ik toen de zaak geleid. We verkochten klompen in Limburg, Brabant en Antwerpen."

Sam de zwerver

"Zekere dag, in onze winkel in Diest, kwam men mij vragen om op septemberkermis in Leuven een demonstratie te komen geven", vertelt Sam onverdroten verder. "Belangstellenden kwamen er eten en betaalden per minuut voor hun aanwezigheid. Even later stelde iemand van het Brusselse Hiltonhotel voor om 27 dagen lang demonstraties te geven voor Amerikanen. En het hield maar niet op.
Alle steden van België en Duitsland deed ik nadien aan. Zelfs in Casablanca (Marokko) ging in klompen maken. Weinigen kunnen zeggen dat ze ooit een handdruk gekregen hebben van de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Henry Kissinger. Ik wel."

"Amai Sam, wat heb jij een mooi en avontuurlijk leven gehad", is een zinnetje dat ik nu nog regelmatig moet horen", zucht Sam. "Ja", knik ik dan, "maar ik moest wel altijd werken. En telkens als ik thuis kwam, wachtte me daar nog een berg ander werk. We werkten toen met drie ploegen van telkens 8 uur, dag en nacht dus. Ik sliep in de kelderkamer en hoorde meteen als er iets misliep met de machines. Bed in, bed uit, een lange nachtrust heb ik nooit gekend."

Reuzengrote klomp

Op de markt van Groot-Vorst staat momenteel een reuzengrote klomp, een replica van de echte die te bewonderen is in het klompenmuseum op de grens van Veerle en Averbode.
 

 "De echte heb ik in 1975 gekapt uit een reusachtige beuk", vertelt Sam verder. "Een madammeke uit Jette was daar danig in geïnteresseerd. Ik wou die klomp niet echt weg. Daarom vroeg ik er een astronomisch hoge prijs voor: 75 000 BF.
's Anderendaags stond ze er weer...met het geld in de hand. Omdat mijn kinderen zo luid protesteerden moest ik mijn woord inslikken. Niet mooi van mij, maar ik zwichtte voor het kinderprotest. De dame heb ik nooit meer teruggezien."

Klompenmuseum Den Eik

Zondag a.s., 7 april, bestaat het Laakdalse klompenmuseum 25 jaar. De plaatselijke heemkundige kring zette de eerste stappen, maar omdat de eerste locaties moeilijk toegankelijk waren voor het publiek kocht vzw Kempens Landschap de vervallen boerderij Den Eik in Veerle-Heide, op een boogscheut van de provincies Vlaams-Brabant en Limburg. De (eveneens) voormalige tramhalte werd helemaal opgeknapt en in 2008 werd het spiksplinternieuwe Klompenmuseum ingewijd.

Het is een levend museum waarin Sam en/of andere telgen van de familie Mondelaers de bezoekers demonstreren hoe men uit een blok hout een prachtige klomp op maat vervaardigt.
Een paar originele Laakdalse klompen gaan vlot van de hand, zeker als de bezoeker/koper eerst gaan wandelen is op het Klompenbelevingspad achter het museum.
 

Het museum is van 1 maart tot 31 oktober elke zaterdag en zondag open van 13.30 u tot 17.30 u. De toegang bedraagt € 1. Groepen vanaf 15 personen betalen een eenmalige vergoeding van € 30 voor een rondleiding en een demonstratie klompen maken in het levend museum.
 

Extra info:

www.klompenmuseum.be
klompenmuseum@hotmail.com
Ronny Mondelaers tel. 013 664492
gsm 0477 278553
ronny mondelaers@telenet.be

- ludo vervloet -

Corrigeer

Doe de stemcheck van Het Nieuwsblad en ontdek met welke partij jij het best overeenkomt.

Auto's in de kijker

Vastgoed

Jobs in de regio