en ... directeur Cebam

Patrik Vankrunkelsven is weer helemaal arts

Patrik Vankrunkelsven is voormalig burgemeester van Laakdal en voormalig politicus voor Open VLD. Na zijn drukke politieke loopbaan legde hij zich opnieuw helemaal toe op zijn dokterspraktijk en zijn profstatuut aan de universiteit, waar hij doceert voor dokters in spe. Daarnaast werd hij, samen met zijn vrouw (dokter) Marleen Finoulst, bezieler van Cebam, het gloednieuwe centrum voor 'bewezen' geneeskunde.

Onlangs kwamen beiden in het nieuws met Cebam, een nieuw, door de overheid financieel gesteund centrum voor 'bewezen' geneeskunde. Onze aandacht was geprikkeld.

Te veel mensen krijgen nog steeds te vaak tegenstrijdige medische adviezen over allerlei ziekten en kwalen.

Het nieuwe centrum, waarvan Patrik directeur is en zijn vrouw Marleen Finoulst coördinator 'gezondheid en wetenschap', wil daarmee de huisartsen tegemoetkomen in hun strijd tegen foute informatie die hun patiënten her en der opscharrelen in 'de boekskes' en op het internet.
 

De website www.gezondheidenwetenschap.be is een initiatief van het Belgisch Centrum voor Evidence-Based Medicine, financieel mogelijk gemaakt met de steun van de Vlaamse Gemeenschap. Aan deze website werken zowel zorgverleners als patiënten mee.
 

Stafmedewerkers van Cebam zijn:
Prof. dr. Bert Aertgeerts, voorzitter Cebam
Prof. dr. Patrik Vankrunkelsven, directeur Cebam
Dr. Marleen Finoulst, coördinator 'Gezondheid en Wetenschap'
Redactie: Martine Goossens, Elizabeth Bosselaers
Vaste medewerkers: Hans Van Brabandt, Trudy Bekkering
  

Naar schatting 75% van de mensen verwerft kennis over gezondheid via de media. Naast zeer nuttige informatie over medisch-wetenschappelijk onderzoek verschijnen er ook minder correcte commentaren en soms ronduit verkeerde adviezen. Mensen weten vaak niet wat ze nog moeten geloven.
In opdracht van de Vlaamse Gemeenschap ontwikkelde het Centrum voor Evidence-Based Medicine (Cebam) de onafhankelijke website ‘Gezondheid en Wetenschap’. De initiatiefnemers menen dat er nood is aan een betrouwbare en toegankelijke informatiebron over gezondheid, gebaseerd op degelijk wetenschappelijk onderzoek of Evidence-Based Medicine (EBM). 
 In de rubriek ‘Gezondheidsnieuws onder de loep’ wordt mediageniek gezondheidsnieuws tegen het licht gehouden. In de rubriek ‘Patiëntenrichtlijnen’ worden artsenrichtlijnen ontsloten voor patiënten.

We geven een tweetal voorbeelden van uitspraken en volgen hoe de mensen van Cebam die interpreteren en corrigeren. Dan komt er nog een patiëntenrichtlijn voor een willekeurig uitgekozen ziekte uit het lijstje.

Even moeite doen om de paar voorbeelden eens te doorlopen om dan op te rukken naar de  gloednieuwe website waar komaf wordt gemaakt met veel foute medische mythes.

1.   Verlengt noten eten je leven?

In het nieuws
Wie dagelijks een portie noten eet, leeft langer. Noten beschermen tegen hartziekte, kanker en aandoeningen van de luchtwegen.

Waar komt dit nieuws vandaan?

Dat noten eten de levensverwachting verlengt, is afkomstig van een Amerikaanse studie waarbij meer dan 75.000 vrouwen en meer dan 40.000 mannen gedurende 30 jaar werden opgevolgd. Alle deelnemers waren gezonde zorgverstrekkers, zonder kanker, hart- noch longziekte, die om de twee jaar ondervraagd werden over hun eetgewoonten. In de 30 jaar opvolging overleden iets meer dan 11.000 deelnemers. Uit de analyse van de verzamelde gegevens blijkt dat mensen die veel noten eten, minstens 28 gram per dag, minder risico lopen op vroegtijdige sterfte als gevolg van kanker, hart- of longziekte. Hoe meer noten geconsumeerd werden, hoe gunstiger dit effect. In vergelijking met mensen die geen noten eten, lopen mensen die dagelijks een portie van 28 gram of meer noten verorberen, 20% minder risico op vroegtijdige sterfte. Wie één keer per week een portie eet, loopt 7% minder risico op vroegtijdige sterfte in vergelijking met de groep die nooit noten eten.
 

Bron
Bao. Y, Han J, Hu FB et al. Association of nut consumption with total and cause-specific mortality. New England Journal of Medicine 2013, online 21 Nov
 

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Het gaat om een grootschalige opvolgstudie die aantoont dat mensen die veel noten consumeren, langer en gezonder leven, maar dat bewijst niet dat de noten zelf aan de basis liggen van dit gunstige effect. Verdere analyse van de onderzochte groepen bracht ook aan het licht dat diegenen die veel noten consumeren ook minder roken, meer bewegen, meer groenten en fruit eten, minder gewichtsproblemen hebben, eerder geneigd zijn om multivitamines te slikken en ... meer alcohol drinken in vergelijking met mensen die geen noten eten. Dat lijkt er op te wijzen dat mensen die over het algemeen gezond leven ook meer noten eten. Een zwakte van deze studie is dat de onderzoekers niet vroegen op welke manier de noten gegeten werden: met of zonder zout. Wie veel gezouten noten eet, riskeert immers een verhoging van de bloeddruk. Meer dan een koffielepeltje zout per dag (6 gram) kan het risico op hart- en vaatziekten doen toenemen.
 

Conclusie
Noten maken deel uit van een gezond dieet, want ze bevatten veel onverzadigde vetzuren. Kies bij voorkeur ongezouten noten; die laten de bloeddruk ongemoeid. Dat noten het leven verlengen, werd in deze studie niet aangetoond.

Referenties
http://www.nhs.uk/news/2013/November/Pages/Nut-eaters-may-have-a-longer-life-expectancy.aspx


 

2.   Bepaalt je sterrenbeeld (stukje) van je gezondheid?

In het nieuws
Geboren tussen maart en juli? Dan ben je vatbaarder voor alcoholisme en autisme. En wie op het noordelijk halfrond in december op de wereld komt, heeft meer kans op schizofrenie. Vertelt je sterrenbeeld dan toch iets zinnigs over jezelf?

Waar komt dit nieuws vandaan?

Dit nieuws is gebaseerd op een overzicht van de literatuur uit 2008 waarin enkele neurowetenschappers voor een hele reeks aandoeningen het verband leggen tussen de geboortedatum en de vatbaarheid ervoor. In een grote overzichtstabel worden de aandoeningen gepresenteerd waarvan de auteurs vinden dat er betrouwbaar bewijs is dat ze verband hebben met een geboortemaand. Dit bewijs komt, aldus de auteurs, van goede literatuuroverzichten en een aantal extra studies.
 

Bron
Foster RG and Roenneberg T. Human Responses to the Geophysical Daily, Annual and Lunar Cycles. Review. Current Biology 2008; 18, R784–R794, September 9.
 

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

De geciteerde studie is een zogenaamd ‘traditioneel’ literatuuroverzicht. In tegenstelling tot een ‘systematisch’ literatuuroverzicht ontbreekt bij deze reviews informatie over hoe de review is uitgevoerd.
 

Enkele voorbeelden. Hoe hebben de auteurs gezocht naar studies? Hebben ze alle studies meegenomen in de review of alleen diegene die een positief verband laten zien tussen bepaalde aandoeningen en een geboortemaand? Ook is onduidelijk hoeveel studies een positief verband laten zien, en of dit verband wel correct is onderzocht en gecorrigeerd voor verstorende variabelen. Het bewijs komt van ‘goede literatuuroverzichten’, maar onduidelijk is welke criteria hiervoor werden gebruikt. Omdat een beschrijving van de methodiek, de kenmerken en resultaten van de individuele studies ontbreken, kunnen we niet bepalen of de conclusies van dit literatuuroverzicht juist zijn of niet.
Er bestaan veel studies die de samenhang tussen aandoeningen en geboorteperiodes evalueren. Dit jaar is bijvoorbeeld een systematische literatuurstudie verschenen over de relatie tussen geboortemaand en de aandoening multiple sclerose (MS), waarbij men resultaten van afzonderlijke studies statistisch met elkaar heeft gecombineerd. Hierbij werd gecorrigeerd voor breedtegraad van het land waarin men woont, omdat bekend is dat dit samenhangt met het risico op MS. De auteurs van deze systematische review concluderen dat mensen die geboren zijn in april een verhoogd risico hebben op MS, en dat het risico op MS is verlaagd voor personen geboren in oktober en november. Als mogelijke biologische verklaring noemen de auteurs de blootstelling aan ultraviolet licht en het vitamine D-gehalte bij de moeder tijdens de zwangerschap. Overigens komen deze conclusies redelijk overeen met de resultaten van de eerder genoemde studie die concludeerde dat in het noordelijk halfrond het risico op MS groter is bij personen geboren in mei en lager bij personen geboren in november.
 

Conclusie
Uit het literatuuroverzicht dat wordt geciteerd kan niet worden geconcludeerd dat het sterrenteken iets zegt over de gezondheid. Hiervoor bestaat ook geen plausibele biologische verklaring. Wel zijn er aanwijzingen dat het risico op bepaalde aandoeningen gerelateerd is aan de maand of periode van geboorte. De aanwezigheid van een plausible biologische verklaring versterkt het vertrouwen in een gevonden verband.

Referenties

Dobson R, Giovannoni G, Ramagopalan S. The month of birth effect in multiple sclerosis: systematic review, meta-analysis and effect of latitude. J Neurol Neurosurg Psychiatry 2013; 84: 427–432.
verschenen op 27/11/2013 | Cebam | geschreven door Trudy Bekkering
Deel op Facebook Print
 

3.   De ziekte (?) fibromyalgie

Wat is het?

Fibromyalgie is geen afzonderlijke ziekte, maar eerder een combinatie van verschillende klachten en bevindingen, met pijn en vermoeidheid als meest opvallende kenmerken. Personen met fibromyalgie zijn overgevoelig voor pijn. Hun pijndrempel ligt lager, dit wil zeggen dat ze veel sneller pijn ervaren dan andere mensen. Zelfs een gewone aanraking kan al pijn uitlokken.
 

Hoe kun je het herkennen?

Personen met fibromyalgie hebben last van aanslepende pijn over het hele lichaam. Andere typische klachten zijn vermoeidheid en het gevoel ‘s ochtends niet uitgeslapen te zijn. Ze hebben sneller last van een prikkelbare darm, hartklachten, gynaecologische problemen en moeten vaker plassen.
Personen met fibromyalgie klagen van hoofdpijn, een beklemmend gevoel, gevoelloosheid of tintelingen in het lichaam. Ze kunnen zich moeilijker concentreren, hebben het lastig om nieuwe dingen te leren en kunnen angstig of depressief zijn.
Ze ervaren vaak een opgezwollen gevoel van het lichaam. Ongeveer de helft van de personen met fibromyalgie heeft overbeweeglijke gewrichten. Ze blozen gemakkelijk, en hebben last van koude handen en voeten.
De klachten kunnen verergeren bij weersveranderingen en bij stress.
       

Hoe stelt je arts de aandoening vast?
De arts zal proberen de pijn uit te lokken door te drukken op bepaalde plaatsen van het lichaam. Een aantal lichamelijke en psychische klachten zijn typisch voor fibromyalgie en helpen de arts bij het vaststellen van de aandoening.
Hij zal een onderscheid maken met andere aandoeningen die langdurige pijnklachten of vermoeidheid kunnen veroorzaken zoals reumatische aandoeningen, een verstoorde werking van de schildklier of klachten eigen aan de menopauze.


Wat kun je zelf doen?


Lichaamsbeweging vermindert de klachten. Het verbeteren van spierkracht en uithouding zorgt ervoor dat je beter in staat bent om deel te nemen aan normale dagelijkse activiteiten. Wandelen, fietsen en spieroefeningen zijn ideaal. Zwemmen wordt ook aangeraden, behalve bij uitgesproken nek- en schouderklachten. Slaapproblemen kun je verbeteren door koffie, alcohol, lawaai en stress te vermijden.

Wat kan je arts doen?


   Voor de arts is het belangrijk om zo vroeg mogelijk de aandoening vast te stellen, dit om onnodige en herhaalde onderzoeken te vermijden.
    Sommige antidepressiva hebben een goed effect op de pijnklachten bij fibromyalgie. Dat effect voel je pas nadat je het twee weken hebt ingenomen. Soms helpt een geneesmiddel tegen epilepsie ook bij fibromyalgie.
    Je arts zal een persoonlijk behandelingsplan opstellen. Daarbij worden zowel de lichamelijke als mentale klachten aangepakt. Er bestaan centra die gespecialiseerd zijn in de aanpak van fibromyalgie en waar je terechtkunt voor professionele begeleiding en revalidatie.

Bron     www.ebmpracticenet.be
verschenen op 06/12/2013 
 

en nu als de gesmeerde bliksem naar      www.gezondheidenwetenschap.be

- ludo vervloet -

Corrigeer

Doe de stemcheck van Het Nieuwsblad en ontdek met welke partij jij het best overeenkomt.

Auto's in de kijker

Vastgoed

Jobs in de regio