Archiefdienst brengt boek uit over de Wetterse opgeëisten tijdens de Eerste Wereldoorlog

Lieve De Gelder, Jeroen Trio, Christine Vliebergh, Monique Cornelis, Roger Rasschaert, Lisette De Graeve, Katrien Claus en Guido Van den Berghe Foto: WP

Wetteren - De archiefdienst van Wetteren brengt in het najaar een boek uit over de Wetterse opgeëisten uit de Eerste Wereldoorlog. Tijdens WO I werden 1.260 Wetteraars, meestal werklozen, opgeëist door de Duitse bezetter. Ze werden verplicht tewerkgesteld in Noord-Frankrijk waar ze in ellendige omstandigheden terechtkwamen.

Het project met betrekking tot de Wetterse opgeëiste en gedeporteerde burgers ging heel toevallig van start in 2011, toen gemeentearchivaris Jeroen Trio aan Lisette De Graeve vertelde over de op handen zijnde herdenkingsplechtigheden in het kader van 100 jaar Eerste Wereldoorlog, en zo ging de bal aan het rollen.

Jeroen specifieerde dat er in het Wetters gemeentearchief veel documentatie voorhanden was over opgeëisten, maar dat hijzelf te weinig tijd had om dit thema uit te werken. Het toeval wil dat Lisette kort voordien geconfronteerd werd met de materie. Haar hoogbejaarde schoonmoeder vertrouwde haar enkele zaken toe, die zijzelf gekregen had van haar vader, met het verzoek om er goed zorg voor te dragen en ze altijd te bewaren. Het ging om een foto van haarzelf met haar moeder, een soort stempelkaart en een gele stoffen band voorzien van de letters ZAB en het getal 1600. Dat deze spulletjes voor haarzelf uitermate belangrijk waren kon Lisette wel merken, maar wat de juiste draagwijdte daarvan was, daar had ze toen geen enkel benul van. In elk geval toen ze de archivaris het woord opgeëisten hoorde uitspreken, was haar interesse gewekt en stelde ze zich kandidaat om aan dit project mee te werken.

Het werd al vlug duidelijk dat Lisette de klus niet alleen zou kunnen klaren want de collectie overlijdensberichten, briefwisseling, huwelijken, geboortes en ontelbare andere documenten was te omvangrijk. Daarom werd de hulp ingeroepen van haar pas op rust gestelde echtgenoot, Roger Rasschaert. Later kwamen Christine Vliebergh en Monique Cornelis daar nog bij, die zich enthousiast en onvermoeibaar inzetten voor het project.

Verschillende Wetteraars stelden hun collecties ter beschikking en ook de Wetterse Heemkring was steeds bereid om hun collectie en informatie te delen. Door het feit dat vele van de opgeëisten omkwamen in het buitenland, werden ook Franse en Duitse gemeenten aangeschreven om informatie in te winnen. Toen daar niet veel reactie op kwam ging het team dan maar zelf ter plaatse op onderzoek, naar diverse begraafplaatsen in Frankrijk.  Zo brachten ze onder meer een bezoek aan de Franse plaatsen Marle en Soupir, Hirson, Effry, Le Cateau, Longwy, Longyon, Sedan en Pierrepont. In verschillende van deze gemeenten zijn nog graven van Wetterse gedeporteerden terug te vinden.

Lisette De Graeve: "Ondertussen hadden we onze blik verruimd en ons werkterrein verplaatst naar andere archieven, zoals het archief van FOD Sociale Zekerheid in Brussel, het Rijksarchief in Beveren en Brussel, het Provinciaal Archief in Gent en het Legerarchief in Brussel.

Dat ons werk geapprecieerd wordt bij de FOD Sociale Zekerheid, bleek uit het feit dat wij uitgenodigd werden als vertegenwoordigers voor het Nederlandstalige landsgedeelte, op een colloquium gehouden in de aula van het SOMA in Brussel, in aanwezigheid van Minister Maggie De Block en een vertegenwoordiger van Minister Van De Put. Onze archivaris Jeroen Trio werd verzocht om daar uitleg te verschaffen over het Wetterse project. Zijn uitleg werd zozeer gesmaakt dat Minister De Block ons naderhand kwam gelukwensen."

De titel "Vergeten slachtoffers van de Groote Oorlog" werd niet zo maar gekozen, de auteurs wilden immers het onnoemelijke leed van een vergeten groep mensen in de kijker zetten. "Als men spreekt over ‘oorlogsslachtoffers’, dan gaat het meestal over militairen", zegt Lisette. Ook in de literatuur is er bitter weinig terug te vinden over opgeëiste of gedeporteerde burgers. Zo wijdt Knack zeer recentelijk in haar derde deel Historia 1916 (hét jaar van de deportaties notabene), van zes prestigieuze publicaties, amper enkele zinnen aan dit aspect van de Eerste Wereldoorlog.

Het boek zal ruim 800 pagina's tellen en er zit heel wat fotomateriaal in verwerkt. In het eerste deel van het boek wordt de situatie in België geschetst, de aanleiding van de opeisingen en deportaties. Er wordt verteld hoe de deportaties gebeuren, wie er opgeëist werd, waar zij heen gebracht werden, hoe men de gedeporteerden behandelde, waar en onder welke omstandigheden ze moesten werken en aan welk loon. Er wordt besproken wat de gevolgen waren met betrekking tot hun gezondheid, welke impact deportatie had op de gezinnen en de maatschappij, op welke schadevergoeding ze konden rekenen en welke erkenning ze naderhand kregen. Daarna wordt gefocust op Wetteren. De Wetteraars worden zelf aan het woord gelaten in hun egodocumenten die gebundeld werden in een apart hoofdstuk. Het tweede deel bestaat uit een repertorium waarin het persoonlijke wedervaren van elk van hen wordt weergegeven.

Het boek zal worden verkocht aan de prijs van 35 euro, bij voorintekening tot eind mei bedraagt de prijs 30 euro, over te schrijven op het rekeningnummer BE53 0910 1127 3853 op naam van Gemeentebestuur Wetteren, Markt 1 in 9230 Wetteren. Te vermelden: "Publicatie Opgeëisten 2016", voornaam, familienaam en adres. Het boek zal ter beschikking zijn vanaf 11 november 2016 om 19 uur in CC De Poort op de Markt.

Corrigeer

Vastgoed

Auto's in de kijker

Jobs in de regio